Boekbesprekingen

Dr. J. Hoek (red.) Verantwoorde hoop. Uitg. Groen, Heerenveen; 224 blz.; € 14,95.
Apologetiek is kortweg: nadenken over de vraag waarom je gelooft en hoe je zo precies mogelijk verwoordt wat je gelooft. Waarom is dat belangrijk? 1. Het laat zien dat het christelijk geloof niet saai, achterhaald of irrelevant is, maar dat het morele, intellectuele, zingevende kracht in zich draagt. Er treedt een nieuwe generatie in de kerk aan die zich niet met een kluitje in het riet laat sturen, maar wil weten waarom het geloof houdbaar is. 2. Het gaat in op (intellectuele) bezwaren of aanklachten van mensen tegen het christelijk geloof en de kerk. In de ontmoeting met moslims moet het duidelijk zijn wat ‘christenen geloven en moslims niet begrijpen’ (en omgekeerd). Ik vermoed dat het boeddhisme steeds meer aan invloed gaat winnen in het Westen, vooral via aantrekkelijke therapieën en zelfhulp methoden. Dat vraagt om heldere antwoorden.
Robert Doornenbal zet in Verantwoorde hoop, het vierde deel van een serie die de Theologische Hogeschool van de Gereformeerde Bond samen met de Christelijke Hogeschool Ede uitgeeft, schitterend uiteen op welke manieren je apologetiek kunt beoefenen. Er zijn allerlei ‘scholen’ met hun eigen accenten. Sommige proberen met goede argumenten en sprekende citaten uit de Bijbel puin te ruimen (het puin van misverstanden en halve waarheden die je overal aantreft). Misschien zien ongelovigen zo toch iets van de schoonheid en de waarheid van het christelijk geloof Andere ‘scholen’ maken gebruik van literatuur, kunst en muziek om het geloof te illustreren. C.S. Lewis doet dat in zijn meesterlijke Kronieken van Narnia, zodat zelfs jonge kinderen begrijpen waar het in het evangelie om gaat, wat waarheid is, dat mensen die de leugen dienen vergaan.

Positief gewapend
Apologetiek zou tot de standaarduitrusting van de gemeente moeten horen. Laat de catechese, laat het kringwerk en laten de preken meer apologetisch zijn. Dat betekent niet: het oprichten van kathedralen van waarheden of zekerheden, bastions waarbinnen de gemeente zich terugtrekt. Het betekent: positief gewapend worden om het gesprek met andersdenkenden aan te gaan, met het verlangen dat die ander iets gaat zien van de schoonheid van God en de heerlijkheid van Christus.
Persoonlijk hebben mij de bijdragen van dr. G. van den Brink en van dr. B. van den Toren het meest aangesproken. Van den Brink begeeft zich in de lijn van de kerkvaders om de werkelijkheid en de werkzaamheid van God inzichtelijk te maken. Het bewijs van Gods bestaan is veel meer dan natuurwetenschappelijk bewijs. Het is overtuigend voor wie Hem zoeken. Eigenlijk is het veel moeilijker te bewijzen dat God níet bestaat. Ik moet even denken aan de jonge vrouw die we jaren geleden op een Franse camping ontmoetten.
Ze was volstrekt onkerkelijk. Door de geboorte van haar eerste dochter was ze diep onder de indruk van het wonder van het leven. Daardoor ging ze zoeken naar het Geheim achter dat leven en vond ze de God van het leven. In haar zoektocht, zocht de Levende háár. Van den Toren geeft aan dat ‘getuigenis’ een belangrijke en betrouwbare bron van menselijke kennis is. Veel kennis komt op die manier tot stand, alleen al doordat we onze ouders, onderwijzers en leraren als getuigen vertrouwen.
Het roept meteen wel de vraag naar de integriteit van de getuige op. Apologetiek lijdt juist daarop schipbreuk. Er wordt niet naar je geluisterd omdat je integriteit in twijfel wordt getrokken, omdat je hoort bij een ‘slecht systeem’ (de kerk). Christenen waren vaak geen integere getuigen, maar ze deden mee aan machtspolitiek, bestreden elkaar.
De zwakken en kinderen in hun midden waren niet veilig.
Dr. A.J. Plaisier legt daarom terecht de vinger bij het ‘geloof als obstakel’. Voor veel (Westerse) mensen geldt: ‘God, mocht Hij er zijn, kan niet anders dan je vrijheid inperken.’ De kerk is in deze en de vorige eeuw niet voldoende in staat is geweest Christus op een integere en zuivere manier te representeren.
Het beeld dat mensen van Hem kregen was niet aantrekkelijk. Ze raakten er snel op uit gekeken.

Vervolg
Is dit boek een goede handreiking op de weg van de apologetiek? Ja en nee. Ja, het biedt een reeks stimulerende artikelen, echt de moeite waard om op een kring te bespreken.
Met mooie dialogen, waar je veel van kunt leren (zoals in het hoofdstuk van dr. J. Hoek).
Nee, want nu moet het nog beginnen. Hoe word ik nu geholpen om een zinvol gesprek te voeren met een moslim of een boeddhist?
Hoe kan ik ongeïnteresseerde medestudenten en collega’s iets van het mooie van Gods waarheid meegeven? Ik wacht echt op een vervolg, op een handreiking die de brug slaat van de apologetiek (de bezinning) naar het getuigenis. Het stralende getuigenis dat God Zich in drie Personen laat kennen en dat Hij in Jezus voluit Mens werd. Hoe ik dat op een integere en begripvolle manier duidelijk kan maken aan mijn moslimburen en aan mijn medestudenten. Samenwerking van de THGB met Forum C en Veritas Forum zou wat dat betreft veel op kunnen leveren.

N.M. Tramper, Gouda

Peter Jan Knegtmans Amsterdam. Een geschiedenis. Uitg. Sun, Amsterdam; 440 blz.; € 35,-.
Amsterdam, een stad met een rijke geschiedenis, uitgegroeid van een onbeduidend vissersplaatsje tot een metropool in zakformaat.
Die geschiedenis is in vele toonaarden beschreven. Tussen 2004 en 2007 verscheen nog een vierdelige Geschiedenis van Amsterdam, waaraan 42 auteurs meewerkten, met bijna drieduizend pagina’s tekst. Vanwege die omvang besloot de Jan Wagenaar Stichting, die het initiatief had genomen voor dat omvangrijke werk, tot het herschrijven ervan tot een handzamer deel voor een groter publiek. Het resultaat mag er wezen. Een fraai uitgevoerd, rijk geïllustreerd boek waarin alle wel en wee van Amsterdam de revue passeert.
De auteur somt zelf een reeks aanduidingen op voor de stad de jaren door: een stad van boeren en vissers, een havenstadje, de ‘kooprijkste’ stad van het Bourgondische Rijk, een wereldhandelscentrum, een in zichzelf gekeerde stad, een hoofdstad, een handelscentrum op zijn retour, een protestantse stad, een arbeidersstad, een dynamische stad, een proeftuin voor het socialisme, een dappere stad, een lastige stad. Vandaag ook: een studentenstad, een multiculturele stad, een toeristenstad.
In vijf hoofdstukken komen de evenementen en instituties, politiek en wetenschap, religie en cultuur voor het voetlicht: ‘Een stad uit het niets’, ‘De wereld als horizon’ (1578-1672), ‘Een wereld in zichzelf’ (1672-1795), ‘Op zoek naar een nieuwe identiteit’ (1795-1891), ‘Hoofdstad van rood en oranje ‘(1891-1997).

Kerk en wereld
In Amsterdam lagen de jaren door kerk en wereld dicht bij elkaar. Daarom passeren schrijvers, kunstenaars, musea en allerlei wereldlijke maar ook wereldse instituten tot en met de prostitutie de revue. Maar ook het kerkelijke en geestelijke keven krijgen het volle pond: het calvinisme, de conventikels, de hagenpreken, de beeldenstormen, ketters en kloosters, de Gereformeerde Kerk voor en na 1816 en de Nederlandse Hervormde Kerk, afscheiding en doleantie, de lutheranen, de doopsgezinden en de Remonstrantse Broederschap. Verder aandacht voor kerkgebouwen: de Keizersgrachtkerk, de Noorderkerk, de Westerkerk, de Engelse Kerk, de Nieuwe Zijdskapel. Historische personen komen voor het voetlicht: van Jean de Labadie tot Kuyper, zowel Isaäc da Costa als Jan de Liefde en Anthonie Brummelkamp. Veel aandacht krijgen uiteraard de Joden(buurt) en de Jodenvervolging.
Ik volsta met deze duiding van een hoogwaardige, handzame geschiedschrijving van onze meest markante stad, waar mensen hun hart aan hadden en hebben verpand.

J. van der Graaf, Huizen

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen