(On)geloof in opstanding

MacCulloch stelt in de conclusies van zijn Christendom. De eerste drieduizend jaar dat de begrafenis eeuwenlang een van de meest kenmerkende aspecten van het christelijke leven is geweest – de verbreiding van het christendom in de eerste eeuwen is af te leiden uit de archeologische vondsten van graven. De wortels van het moderne cremeren liggen daarentegen in het verzet tegen het confessionele christendom.

Acceptatie groeit
Het is veelzeggend dat onder orthodoxe christenen in Nederland de acceptatie van crematie groeit.
Afgelopen oktober kopte het Reformatorisch Dagblad: ‘Een derde CSFR wijst crematie niet af ’. Het ging om een enquête onder honderd studenten. Bij de interpretatie moet je altijd voorzichtig zijn. De studenten uit de categorie ‘voorstanders’ konden kiezen uit de stellingen dat begraven geen expliciet bijbels voorschrift is (23%) en dat cremeren de opstanding niet verhindert (12%). Met deze twee stellingen kan ook een tegenstander van crematie het wel eens zijn; de Bijbel spreekt zich niet expliciet uit over de lijkbezorging en verbranding van het lichaam staat de opstanding niet in de weg. Twee derde van de studenten gaf aan dat een christen zich moet laten begraven, omdat Christus ook is begraven of omdat cremeren heidens is.
Misschien heeft de berichtgeving rond de crematie van John Stott (1921-2011), een bekende leider van de evangelicalen in Engeland, bij de keuze ook een rol gespeeld.
In Engeland is crematie onder orthodoxe christenen breder geaccepteerd dan in ons land.

Eerste crematorium
De acceptatie van crematie door CSFR-studenten is een signaal dat de vanzelfsprekendheid van de christelijke begrafenis wegebt. Al enkele jaren laten in Nederland meer mensen zich cremeren dan begraven, vorig jaar 53 tegen 47 procent.
De eerste Nederlander die zich liet cremeren was Multatuli. De schrijver, die in werkelijkheid Eduard Douwes Dekker heette, moest daarvoor nog naar het buitenland.
Dat duurde tot het begin van de twintigste eeuw. De Waarheidsvriend van 3 oktober 1913 bericht over de opening van het eerste crematorium in Nederland: ‘Vorige week Zaterdag werd te Driebuis onder Velzen op de begraafplaats ‘Westerveld’ het crematorium geopend en daarmede de eerste lijkverbrandingsoven in ons land ingewijd.
(…) Nu schijnt het in de bedoeling der vereeniging te liggen, om zonder iets verder te vragen of ook nadere toestemming te bekomen, eenvoudig haar werkzaamheden maar aan te vangen.’
Blijkbaar is het gedoogbeleid in Nederland al heel oud. De schrijver spreekt de vrees uit dat de poging om de begrafenis van de lijken in onbruik en de heidense lijkverbranding in zwang te brengen zal lukken.

Kettinkje
Dat is wel een langdurig proces geweest. Pas in 1955 werd het wettelijk geregeld en tot 1968 was er nog een codicil voor nodig. In 1984 zijn er nog maar 21 crematoria in Nederland. Pas toen is de tweede lijkschouwing afgeschaft, die extra zekerheid moest bieden over de doodsoorzaak van de overledene.
Het was toen ook nog niet toegestaan om de urn met as mee naar huis te nemen.
Intussen is er veel meer mogelijk.
De website crematorium.eu bericht niet alleen dat Nederland 68 crematoria telt, maar ook dat het mogelijk is om een klein beetje van de as in een medaillon aan een kettinkje om je hals dragen of uit de as een diamant te laten persen.

Belijdenis van opstanding
Het verbranden van het lichaam is in de Bijbel vooral een teken van het oordeel van God. Denk aan Josia die de beenderen van de priesters van het kalf in Bethel op het altaar verbrandt (2 Kon.23: 16). Er zijn uitzonderingen op de regel. De mannen van Jabes verbranden de lichamen van Saul en zijn zonen Jonathan, Abinádab en Malchisua
(1 Sam.31:12). Dat is een noodmaatregel om te voorkomen dat de lichamen door de Filistijnen nog meer onteerd zouden worden.
Wat overblijft van de beenderen wordt vervolgens wel begraven.
In de apostolische brieven wordt gesproken over het lichaam dat in oneer in de aarde wordt gezaaid om eenmaal in onverderfelijkheid te worden opgewekt. Een christelijke begrafenis is een belijdenis van het geloof in de opstanding van het vlees.

Huisdienst
Een crematorium is dan ook geen plaats om het evangelie te verkondigen. Dat betekent natuurlijk niet dat de familie van een overledene die deze keuze gemaakt heeft geen pastorale zorg moet ontvangen.
Soms is het zelfs mogelijk om in een huisdienst de Schriften te openen.
Veel hangt ook af van de motivatie van de keuze. Leendert van der Sluijs, evangelist in Kollum en bestuurslid van de GBS, mocht preken in Onderdendam. Aan een vrouwelijke ouderling zegt hij toe om te spreken bij de crematie van haar zwager, die aan de drank verslaafd geweest is. Iemand die hem voorhoudt dat hij toch tegen crematies is, antwoordt hij: ‘Juist. En daarom ga ik er naar toe. Je moet de duivel in zijn nest opzoeken.’ In de rouwdienst legt hij uit waarom een christen begraven wordt en wat dat betekent.

Geen toeval
Het eerste stukje land dat Abraham kocht in het beloofde land was het graf voor Sara. Het was een akker.
Dat is geen toeval. Het lichaam wordt in de aarde gezaaid in het geloof dat het eens zal worden opgewekt in heerlijkheid. Zoals het tarweplantje verschilt van de graankorrel, zo verschilt het opstandingslichaam in onverderflijkheid, heerlijkheid en kracht van het sterfelijke lichaam (1 Kor.15:42- 43).
Christus is na Zijn opstanding niet meer precies hetzelfde, maar Hij is nog wel Dezelfde. Zelfs de littekens van Zijn lijden zijn herkenbaar in Zijn lichaam. Hij is nog steeds het geslachte Lam. Zo zal het ook in de opstanding zijn.
Wie gelooft in de almachtige Vader, Schepper van hemel en aarde, weet ook dat de verbranding in het vuur en de verstrooiing van de as de opstanding niet in de weg staat. Alle mensen zullen lichamelijk en persoonlijk hun Rechter ontmoeten in de grote dag als zelfs de zee haar doden zal teruggeven. Huiveringwekkend is de gedachte aan de opstanding van hen die hun Schepper en Redder hebben veracht.

Stof
Crematie staat haaks op de belijdenis van de opstanding van het vlees. Als de ziel van de mens reïncarneert – zoals in het antieke heidendom geloofd werd – of alleen maar een breinverschijnsel is – zoals het moderne heidendom wil –, dan kun je het brein en de rest van het stoffelijke overschot gerust verbranden.
Christenen spreken niet over een stoffelijk overschot, maar over het lichaam, dat in leven en sterven het eigendom van Christus is. Als er over honderd jaar niets meer van over is dan stof onder een steen, dan waakt Christus daarover tot op de dag dat Hij het stof weer bijeenveegt en herschept tot een nieuw lichaam.
Dan zullen wij Hem zien zoals Hij is. Nu zien we Jezus door de ogen van het geloof, in hemelse heerlijkheid zien wij Hem in de aanschouwing. Maar uiteindelijk overtreft de opstanding alles, want dan zullen we Hem echt diep in de ogen kunnen kijken.

Bevestiging
De catechismus van Heidelberg belijdt dat Christus begraven is om daarmee te betuigen dat Hij echt gestorven was. Zijn begrafenis is een bevestiging dat Hij onze dood is ingegaan. Jezus is begraven in een geleend graf.
Jozef van Arimathea hoeft het graf niet in, want Jezus wordt in Zijn plaats begraven. Als Jozef later toch begraven wordt, is zijn graf geheiligd door de begrafenis van Jezus. Jezus in mijn graf en ik in Zijn graf. Vrolijke ruil.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen