Willem van Oranje in het Nederlandse volkslied

Willem van Oranje is ongetwijfeld de grootste Nederlander aller tijden. Hij is de grondlegger van ons land als zelfstandige natie. In de brochure ‘De vader des vaderlands in het Nederlandse volkslied’ doet dr. Bert Hofman een poging om hem vanuit het volkslied te beschrijven en in zijn diepste motieven te verstaan. Dat is eigenlijk nog nooit echt diepgaand gepoogd. Ons volkslied, het Wilhelmus, hebben we pas in 1932 als zodanig officieel aanvaard. Daarvoor zijn pogingen ondernomen om andere liederen daartoe te verheffen. Het Wilhelmus echter gaat terug op de ontstaansgeschiedenis van ons land. Hofman gaat ervan uit dat het lied in twee fasen is ontstaan. De eerste fase voltrekt zich rond 1568/1569. Willem van Oranje moest in die tijd vluchten voor Alva naar Duitsland. Zijn hofprediker, Adriaan Saravia, zou met een lied van 14 coupletten de basis hebben gelegd voor het volkslied. Deze eerste versie van het Wilhelmus, die in zijn geheel in de brochure is opgenomen, heeft een sterk apologetisch karakter. De Prins geeft aan waarom hij naar Duitsland is vertrokken. Het was geen vlucht.
Een definitieve versie van het volkslied zou zijn gemaakt door Marnix van Sint Aldegonde, een vertrouweling en naaste medewerker van de Prins. Deze versie zou ontstaan zijn in 1568/1569 en heeft een meer propagandistisch karakter. De steden en de burgers in de lage landen moesten gewonnen worden voor de zaak die Willem voorstond. ‘Aan het apologetisch karakter werd dus een propagandistisch element toegevoegd.’

Vooral de eerste versie van het lied laat licht vallen op allerlei elementen in het leven en streven van Willem van Oranje. Seculiere historici hebben vrijwel geen oog voor de religieuze motieven in zijn opstelling tegen de koning van Spanje. In het volkslied komen deze motieven nadrukkelijk naar voren. Hofman wijst erop dat door heel het lied het vertrouwen klinkt op God en op de overwinning die met Gods hulp behaald zal worden. In het volklied horen we de taal van het geloof van de vader des vaderlands.

Het volklied kan ook vandaag een bron zijn voor inzicht in wat ooit aan het prille begin van ons volksbestaan ten grondslag heeft gelegen. ‘Je maintiendrai’, de lijfspreuk van de Prins, bevat een opdracht, ook voor vandaag. We bidden voor ons huidige vorstenhuis om in dit aloude spoor van gerechtigheid te mogen gaan.


Dr. E. Hofman, De Vader des Vaderlands in het Nederlandse Volkslied. De brochure is een uitgave van de Willem de Zwijgerstichting, Postbus 295, 3740 AG Baarn; wdzst@kpnmail. nl. De brochure kost € 4,30 plus € 2,00 verzendkosten. Donateurs betalen per jaar € 7,00. Ze ontvangen daarvoor twee brochures in een jaar. Voor meer informatie en aanmelding zie de website: www.willemdezwijgerstichting.nl.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen