Gehandicapte gemeentelid

Deze vragen legde een diaken enige tijd geleden voor aan Op weg met de ander, de hervormd-gereformeerde vereniging van en voor mensen met een beperking. De diaken had goed begrepen wat omzien naar elkaar betekent.
Mensen met een beperking hebben wel degelijk een plek binnen de gemeente. Zij horen erbij.
Bij zorgen in het gezin door een handicap of over de gezondheid, is het belangrijk dat deze aan de pastoraal verantwoordelijke ouderling bekend zijn. Hij kan deze vraag aan de diaconie voorleggen.
Voor de diaconie is het belangrijk om te weten welke zorgvragen in de gemeente leven. Het is voor kerkenraadsleden goed regelmatig te inventariseren of er mensen met een beperking zijn en of zij hulp nodig hebben. De diaconie kan dan zoeken naar passende zorg. Wel moet zij letten op een tijdige terugkoppeling naar de hulpvrager.

Luisteren
Het is belangrijk dat een ambtsdrager tijdens zijn bezoek goed luistert. Hij kan dat laten blijken door de tijd te nemen, door goede vragen te stellen en regelmatig het gesprek samen te vatten om te controleren dat hij het heeft begrepen. Ook kan hij peilen waar het gezin behoefte aan heeft.
Soms is dat alleen een luisterend oor, een andere keer is er hulp nodig.
Tijdens zo’n gesprek kan een ambtsdrager schokkende dingen te horen krijgen. Het is van belang dat hij daarvan niet te veel schrikt.
De gesprekspartner moet het gevoel hebben zijn probleem kwijt te kunnen. Bij veel schrik wordt dit geblokkeerd.
Gedurende het gesprek is het ook goed aandacht te vragen voor de relatie met God. In het handboek pastoraat Liefdevol oog en open oor zegt dr. F.G. Immink het volgende: ‘Het is ook wel eens goed dat we ons afvragen voordat we bij iemand op bezoek gaan: ‘Wat kom ik hier doen? Waarvoor is de pastorale zorg?’ Daarbij hoort dat ik eerst aandachtig luister. Dat blijft een van de voornaamste taken in het pastoraat. Luisteren wat er in dit leven gaande is. In het gesprek komt het leven te sprake, dit concrete leven waarin we ons bevinden. En daarbij gaat het er om hoe deze mensen hun leven verstaan voor Gods aangezicht. Zodoende kan het gesprek ook komen op wat God doet in het leven.’

Taak
Daarbij moet worden opgemerkt dat mensen met een beperking ook een taak hebben in de gemeente. Zij hebben ondanks hun beperking ook mogelijkheden.
Het is ook goed om te onderzoeken welke mogelijkheden de persoon in kwestie heeft. Zo kan iemand met een lichamelijke beperking bijvoorbeeld zieke gemeenteleden via een kaartje bemoedigen.
Hij of zij bouwt op deze manier contact op.
Het is belangrijk dat het gehandicapte gemeentelid zich betrokken voelt of blijft voelen bij de kerkelijke gemeente. In 1 Korinthe 12: 22 staat dat in Gods gemeente elk lid even nodig is, ‘ja veeleer de leden die ons dunken de zwakste van het lichaam te zijn, díe zijn nodig’.

Autisme
De afgelopen jaren is de aandacht voor de sociale beperking autisme gegroeid. Ook mensen met autisme zijn uniek. Zij vertonen overeenkomsten, maar ook verschillen. Zo komt autisme voor bij mensen met een verstandelijke beperking, maar velen hebben een normale tot hoge intelligentie.
Autisme is een beperking die grote gevolgen kan hebben voor het functioneren in de kerk, op school, op het werk en in het gezinsleven. Enkele kenmerken:
- Bij iemand met autisme komt informatie binnen in de vorm van losse puzzelstukjes. Zo iemand heeft dus tijd nodig om te begrijpen wat er om hem heen gebeurt.
Het kan dus even duren voordat hij reageert. Vaak is er dan alweer iets gebeurd of gezegd en dan lukt het hem niet meer (goed) te reageren. Daar wordt hij moe, boos of bang van: lastig voor hem en de omstander.
- Bij mensen met autisme is geen sprake van sociaal-emotionele wederkerigheid. Iemand met autisme praat meer tégen dan mét de ander. Dit komt doordat hij zich moeilijk kan inleven.
- Iemand met autisme is geneigd dingen letterlijk op te vatten.
Daarom reageren ze vaak verkeerd op plagerijtjes en hebben ze moeite met verhalen met een dubbele betekenis.
- Een mens met autisme wil zijn wereld zo voorspelbaar mogelijk houden. Daarom wil hij dat de omgeving niet afwijkt van gangbare patronen.
- Er is ook een positieve kant aan de beperkingen in sociale situaties. Mensen met autisme zijn zichzelf in het contact met anderen. Ze zijn eerlijk en betrouwbaar. Ze zeggen wat ze bedoelen en houden zich aan hun woord: afspraak is afspraak.

Dr. Hanneke Schaap en Janine van Schothorst concluderen in hun boek over de relatie tussen autisme en geloof, Veilig bij God, het volgende: ‘Moeite met het inleven in de ander kan zichtbaar worden op het gebied van ethiek en moraal. Mensen met autisme hebben vaak een sterk rechtvaardigheidsgevoel en vinden eerlijke normen en waarden zeer belangrijk. Dit zijn natuurlijk mooie eigenschappen. Ze krijgen echter een negatieve uitwerking als mensen met autisme regels toepassen zonder zich te verplaatsen in de situatie en de beleving van anderen.’

Tips Op weg met de ander kon de diaken met enkele tips helpen:
- Laat de jongen een poosje thuis met zijn moeder en via de computer de diensten meeluisteren. Op deze manier heeft hij last van minder prikkels en kan hij zich beter concentreren.
- Het is goed om er bij hem achter te komen waarom hij de kerk niet wil binnengaan. Misschien kan hij dat beter ‘vertellen’ via een tekening. Het kan aan de parfum van zijn voorbuurvrouw liggen. Sommige mensen met autisme hebben een scherpe reuk. Wellicht is voor hem onvoldoende inzichtelijk wat er in de kerkdienst gebeurt. Of is hij geschrokken van het orgel?

Verstandelijk beperkt
Sommige mensen weten niet goed hoe ze moeten omgaan met verstandelijk gehandicapten in hun gemeente. Met name als de ambtsdrager een bezoek moet brengen aan een zorginstelling terwijl er geen familieleden bij aanwezig zijn.
Deze vraag heeft ertoe geleid dat Op weg met de ander in het voorjaar een cursus gaat verzorgen voor ambtsdragers en gemeenteleden om hen hierin toe te rusten.
Enkele tips alvast:
- Leg eerst contact met de groepsleider van de instelling en vraag wanneer u het beste kunt komen en wat u wel of juist niet moet doen. Het kan een goed idee zijn om een keer gewoon een kopje koffie met de bewoner te gaan drinken en zijn woonomgeving te bekijken.
- Ook organiseren diverse gemeenten speciale diensten waarin mensen met een verstandelijke handicap op hun niveau worden aangesproken.
- Binnen de kerkenraad is regelmatig een wisseling van ambtsdragers, waardoor kennis, ook over handicaps, verloren gaat. Dit probleem kan worden opgelost door een coördinator aan te stellen die zich bezighoudt met mensen met een beperking binnen de gemeente. Ook kan er een werkgroep worden gevormd die hem hierbij ondersteunt. Dit systeem wordt sterker als een diaken in de werkgroep participeert.

---
Kerkelijk WMO-platform
Een aantal kerkelijke gemeentes heeft een platform voor de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) opgericht. Doel is één gezamenlijk aanspreekpunt te hebben voor de burgerlijke gemeente en invloed te hebben op het gemeentelijk beleid ten aanzien van de maatschappelijke ondersteuning.
De WMO biedt kerken de kans een actieve rol te spelen in de plaatselijke samenleving. De burgerlijke gemeente kan kerken uitnodigen vertegenwoordigers te leveren in de WMO-adviesraad, die de gemeente adviseert bij het ontwikkelen, uitvoeren en evalueren van het beleid over maatschappelijke ondersteuning.
Ook als de kerken geen zetel krijgen in de WMO-adviesraad, kunnen diaconieën invloed uitoefenen op het gemeentelijke WMO-beleid. Dat kan door contacten te onderhouden met de WMO-adviesraad, door mee te doen aan overleggen en conferenties en andere inspraakmogelijkheden te benutten.
Door al deze mogelijkheden dragen kerken bij aan de plaatselijke samenleving.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen