Veelzijdig en vaardig schrijver

Schrijven over dr.ir. Jan van der Graaf roept jeugdherinneringen op. Na familiebezoek op zaterdagavond, terug vanuit het westen richting de Veluwe, stond meestal de Evangelische Omroep aan. Eerst het programma ‘Laat ons de rustdag wijden’, daarna ‘Deze week’: een discussiepanel onder leiding van Ad de Boer, met
ir. J. van der Graaf lang als vaste deelnemer, lichtte actuele onderwerpen door. Het was jarenlang een vertrouwd geluid op zaterdagavond.
Het is een van de vele dingen waaraan Van der Graaf zijn tijd en energie heeft gegeven. In alles waar hij mee bezig is, staat de kerk van God centraal. Het beperkt zich niet tot de kerk in Nederland. Zo ontvangt hij in 1994 een eredoctoraat wegens zijn betrokkenheid bij de Hongaarse Református Kerk. Hij schrijft in het voorwoord van een biografische schets over ds. B. van der Wal (1864-1924) woorden die iedere werker in Gods koninkrijk gelden: ‘Het gaat niet om een mens, maar om wat God door de dienst van een mens deed.’

Schrijftalent
Van der Graaf schrijft in De Waarheidsvriend veel, en over een groot aantal thema’s. Zijn opvolger, drs. P.J. Vergunst, typeert hem in de bundel Dromer van een kerk als een vaardig schrijver in dienst van de Koning. Sinds vorige maand is Van der Graaf erelid van de Gereformeerde Bond, niet het minst vanwege zijn jarenlange betrokkenheid bij De Waarheidsvriend.
Sinds 1969 geeft het blad hem een voortdurende zorg en verantwoordelijkheid. De hoofdredacteur schrijft wekelijks een hoofdartikel en zorgt ervoor dat het een actueel kerkelijk blad is. Zijn eerste artikelenserie in De Waarheidsvriend gaat over schepping en evolutie, een thema waar hij mee bezig zal blijven.
Van der Graaf beschikt over een groot analyserend vermogen en weet onderwerpen op een heldere manier toegankelijk te maken. Een van de eerste thema’s waaraan je denkt, is zijn liefde voor het volk Israël. Prof.dr. C. Graafland schrijft dat de basis daarvan allereerst door zijn Schriftgeloof wordt bepaald. Van der Graaf wil uitgaan van het volstrekt gezaghebbende Woord van God, zoals dit in de Schrift gegeven is. Wat de Bijbel zegt over de toekomst van het oude verbondsvolk is vervuld, maar nog niet voltooid. Zijn Israëlvisie heeft ook te maken met zijn waardering van de ontstaansgeschiedenis van de staat Israël. Fundamenteel is hierbij weer zijn geloof in de Schrift. In vele artikelen schrijft hij hier de jaren door over. Het blijft niet alleen bij woorden, zo blijkt uit zijn betrokkenheid bij de stichtingen Vrienden van het Cheider en Kfar Shaul.

Levensloop
Jan van der Graaf wordt in 1937 in Ridderkerk geboren. Hij studeert aan de TH in Delft. Tijdens zijn studie chemische technologie vervult hij een actieve rol in de CSF; hij blijft altijd betrokken bij deze studentenvereniging. Van 1961 tot 1977 is hij leraar natuur- en scheikunde op een middelbare school in Bussum. Eerst fulltime, later parttime vanwege zijn toenemende betrokkenheid bij het werk van de Gereformeerde Bond.
Op 29-jarige leeftijd komt hij in het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond. Het is dan 1966, het jaar dat ds. G. Boer voorzitter wordt. In 1969 raakt hij steeds meer betrokken bij De Waarheidsvriend. Hij gaat geregeld artikelen schrijven en wordt redactiesecretaris. Eind 1969 legt ds. Boer zijn taken neer wegens toenemende zorgen over zijn gezondheid en wordt ir. Van der Graaf benoemd tot eindredacteur. Voorzitter wordt ds. W.L. Tukker en in 1972 wordt Van der Graaf algemeen secretaris van de Gereformeerde Bond. Een nieuwe ontwikkeling in de organisatiestructuur van de bond, want tot dat moment ligt eindredactie van De Waarheidsvriend altijd bij de voorzitter. Van der Graaf is de eerste niet-dominee die de redactie van het blad gaat voeren.

Kerk
Leiding geven aan het kerkelijk leven is niet altijd eenvoudig. Ook wat dat betreft komen er herinneringen boven aan de tijd dat het Samen op Wegproces in een beslissende fase is gekomen. Jarenlang verwoordt Van der Graaf principiële bezwaren tegen de nieuwe kerkorde, die breed leven in de Gereformeerde Bond. Het proces blijkt onomkeerbaar, ook de gedachte om het bij een federatie te houden haalt het niet. Er is deze jaren sprake van continuïteit en tegelijk van voortgaand inzicht binnen de Gereformeerde Bond.
Terugkijkend op de discussies die gevoerd zijn moet je zeggen dat het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond – inclusief Van der Graaf – argumentatief gezien een veel bredere visie had dan degenen die de vraag van ‘wel of niet meegaan’ wilden terugbrengen tot het exclusief gereformeerde karakter van de kerk. In deze discussies was Van der Graaf er soms bijna persoonlijk in betrokken. Ds. H. Visser schrijft: ‘Van der Graafs kerkvisie is bepaald door het geloof, wordt gedragen door de liefde tot de kerk, op de proef gesteld door het lijden aan de kerk en ligt verankerd in de hoop op Gods verbond met de kerk.’
In de stormen die er zijn, is deze vaste grond ondanks alles zeker. Van der Graaf is niet zonder reden een man van de kerk genoemd, waarbij de namen van Groen van Prinsterer en Hoedemaker richtinggevend zijn. Daarbij is wel eens gezegd dat hij in zekere zin fronten nodig had om zich te positioneren.

Altijd vooruit
Je zou de stelling kunnen verdedigen dat de grote vragen voor de toekomst liggen op het gebied van de ecclesiologie, de leer van de kerk.
Wat heeft daarin eigenlijk prioriteit? Ontstaan er nieuwe perspectieven, nu de werkzaamheden van de Commissie Bijzondere Zorg zijn afgerond? Er is veel gebeurd in de wereld sinds het begin van het nieuwe millennium. Er vonden grote aardbevingen plaats, er zijn oorlogen gevoerd en wereldwijd zijn tegenstellingen verscherpt. In het Midden-Oosten en andere gebieden in de wereld wordt de kerk van Christus in toenemende mate vervolgd. Tekenen van de wederkomst zijn het onmiskenbaar. Hoe bepaalt dit ons denken over de kerk?
Er is naar mijn idee meer oog voor de katholiciteit van de kerk gekomen. Opeens is er meer oog voor bijvoorbeeld de Koptische Kerk in Egypte. De aandacht daarvoor was bij Van der Graaf eerder al aanwezig. Zoals je ds. G. Boer de woorden ‘HEERE der heirscharen’ hoort uitspreken, zo hoor je Van der Graaf spreken over de algemene, dat is katholieke kerk. Dan is de kring opeens heel ruim, dan is er ondanks alles oog voor de eenheid van de kerk.
De oude vraag uit Heidelberg blijft relevant: ‘Waarom wordt gij een christen genaamd?’ De vraag naar identiteit wordt teruggebracht tot de kern. Het gaat eerst en vooral om de naam christen. Er zijn in de loop van de tijd heel wat aanduidingen bijgekomen. Je bent protestants, hervormd, gereformeerd, reformatorisch. Onder de veelzeggende titel Open vensters beschrijft ds. C. Blenk de visie van Van der Graaf over oecumenisch denken.
De catechismus blijft bij de kern. Je wordt christen genoemd, omdat je door het geloof een lidmaat van Christus bent.

Trouw
Dr.ir. Jan van der Graaf is iedere zondag te vinden in de Nieuwe Kerk te Huizen. Trouw is hij daar onder het Woord. Hij is niet iemand die zich laat leiden door voorkeur voor bepaalde voorgangers, of laat dat althans niet merken. Onlangs besprak hij in het Reformatorisch Dagblad het nieuwe boek van dr. R. de Reuver, die vraagtekens zet bij het idee van de geografische wijkgemeente. Gezien de missionaire roeping van de kerk moeten we ‘anders verder’. Op dit boek reageert Van der Graaf, enerzijds vanuit zijn brede kerkvisie, tegelijk vanuit zijn gereformeerde overtuiging. Zo’n boekbespreking nodigt uit om verder te lezen en verder te denken, ook gezien zijn eigen vaste gang.

Over twee weken: hoofdredacteur drs. P.J. Vergunst.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen