Boekbesprekingen

M.J. Paul, G. van den Brink, J.C. Bette (red.) Bijbelcommentaar Hooglied-Jesaja. Studiebijbel Oude Testament, deel 9. Uitg. Centrum voor Bijbelonderzoek, Veenendaal; 910 blz.; € 65,-.
Het negende deel van de serie SBOT is dit jaar verschenen. Na een voorwoord en een algemene inleiding treffen we een uitleg aan van het bijbelboek Hooglied met zijn prachtige, beeldende poëzie. Voordat de tekst en uitleg beginnen, lezen we eerst iets over de historische achtergrond, de opbouw, de boodschap en de geschiedenis van de uitleg van Hooglied. Voorafgaand aan de tekst en verklaring van het bijbelboek Jesaja, met zijn afwisseling van krachtige, uitdrukkingsvolle oordeelsteksten en woorden van troost, waarschuwingen en beloften, krijgen we eerst waardevolle informatie over de profeet Jesaja en het ontstaan, de opbouw en de boodschap van zijn boek. Aan het eind van dit deel vinden we ook nog enkele leerzame excursen, onder andere over de omringende volken, de beeldspraak in de Psalmen en Jesaja en over de gedeelten over Knecht des Heeren.

Hulpmiddelen
Bij de tekst en verklaring van deze bijbelboeken krijgen we de oorspronkelijke Hebreeuwse tekst aangereikt, die is overgenomen uit Biblia Hebraïca Stuttgartensia (BHS).
Voor mensen die de Hebreeuwse taal niet of matig beheersen, zijn er enkele hulpmiddelen toegevoegd. Boven de Hebreeuwse woorden staan namelijk de zogenaamde Strongnummers. Ze zijn ontleend aan de nummering die werd toegepast door James Strong in zijn Exhaustive Concordance of the Bible (1890).
Op deze wijze kun je zien of aan hetzelfde Nederlandse woord dat je in vertaling herhaald aantreft hetzelfde Hebreeuwse woord ten grondslag ligt.
De regel onder de Hebreeuwse tekst bevat een transliteratie, een omzetting van Hebreeuwse letters in voor Nederlanders eenvoudiger te lezen schrift. Verder als belangrijkste hulpmiddel ook nog een interlineaire vertaling onder elk Hebreeuws woord om de Hebreeuwse tekst inzichtelijk te maken. Aan de rechterzijde van de pagina staat een kolom, waarin de verschillen tussen bekende Nederlandse bijbelvertalingen worden vermeld. Op de andere bladzijde krijgen we vers voor vers een uitleg. Soms wordt ook verwezen naar de website www.studiebijbel.nl. Op deze wijze kun je de tekst bestuderen.
Het spreekt me aan dat de voorzitter van Centrum voor Bijbelonderzoek in het voorwoord de hoop uitspreekt dat ook dit deel zal beantwoorden aan de doelstelling de Schrift helder uit te leggen. De lezers kunnen op deze wijze ontdekken dat de Bijbel ons leidt naar de Heere Jezus Christus. Dat doel lees je niet zomaar bij alle andere commentaren. De redactie met haar medewerkers wil buigen voor de Heilige Schrift als het door de Heilige Geest geïnspireerde Woord van God. Dat maakt ook dit deel van de commentarenreeks waardevol.
Heel mooi vond ik dat het commentaar iets laat zien van de compositie van het boek Jesaja, bijvoorbeeld de overeenkomsten tussen Jesaja 7 en 8 (Achaz) en Jesaja 36 en 39 (Hizkia) en vervolgens ook de samenhang tussen Jesaja 36 tot en met 39 en de rest van het boek. Juist dit op te merken opent onze ogen en ons hart voor de onvoorwaardelijke trouw van God. Onder andere op grond van deze samenhang en compositie wordt ook voor eenheid van het boek Jesaja gepleit en voor een vroege datering. Dat vind ik moedig.
Over de keuze van het commentaar om uit te gaan van de letterlijke interpretatie van het bijbelboek Hooglied en om het boek als een dichterlijke beschrijving van de liefde tussen man en vrouw te zien en niet als een allegorie, zal nog wel niet het laatste woord geschreven zijn. Waarom staat het in de canon, waarin God Zelf Zich openbaart? De commentator noemt Hooglied echter wel ‘Messiaans’, omdat het op zo’n ongekend verheven, paradijselijke manier over de liefde spreekt, dat je – al is het niet de eerste bedoeling van de tekst – vanzelf aan de relatie tussen God en Zijn volk moet denken. Zo mag je volgens dit commentaar op een indirecte manier de lijnen doortrekken naar Christus en de gemeente. Wel krijgen we de waarschuwing om niet álle details in die richting uit te leggen.

Luie theologen?
Heb ik dan helemaal geen aanmerkingen op dit bijbelcommentaar? Ik aarzel gunstig te oordelen over het feit dat de Hebreeuwse tekst met Stronggetallen, transliteratie en interlineaire vertaling is afgedrukt. Het is niet zo moeilijk daar een groot deel van dit boek mee te vullen, maar het gevaar is aanwezig dat het theologen lui maakt en ze denken de Hebreeuwse tekst wel voldoende gelezen te hebben en te beheersen, zonder de grammatica echt goed te kennen. De verschillende aspecten van de stamformaties van de Hebreeuwse verba worden dan bijvoorbeeld niet meer verwerkt. Dat veroorzaakt een verschraling van de boodschap.
Overigens beveel ik het commentaar van harte aan en ik hoop dat dit het tot rijke zegen mag zijn voor de kerk en voor ieder persoonlijk en dat het inderdaad mag leiden tot Christus en tot verdieping van het kennen van Hem.

H. Roseboom, Kesteren

Dr. C.A. van der Sluijs Marginaal of gereformeerd. Over streven, sterven, werven en erven. Een gereformeerde satire. Uitg. Bookscout, Soest; 112 blz.;
€ 15,95.
Hoe bespreek je een satire? Een satire is immers een hekel- en stekeldicht, met alle sterke en zwakke kanten van dien. In ieder geval is het een genre waarmee we in de kerk niet zo vertrouwd zijn. Ik doe de schrijver, dr. Van der Sluijs, vermoedelijk het meest recht wanneer ik Marginaal of gereformeerd lees als de hartenkreet van een bezorgde ziel. Ook al begrijp ik niet waar hij met de titel naartoe wil: kun je een tegenstelling suggereren tussen missionair en gereformeerd? Gaat hij de laatste publicaties van dr. W. Dekker evalueren dan wel corrigeren? Zijdelings komen die inderdaad ter sprake.

Schrikbarend verlies
Maar het eigenlijke punt dat ds. Van der Sluijs wil maken, is het aan de kaak stellen van het schrikbarende verlies van de reformatorische kernnoties rond verzoening en prediking. Dit verlies uit zich in doodgeslagen orthodoxisme en in doorgeslagen activisme. Zowel de reformatorische als de evangelische stroming in de kerk wordt gestriemd met de aanklacht dat zij de rechte prediking van de genade van Christus en het werk van de Heilige Geest is kwijtgeraakt en (erger:) heeft kwijt gemaakt. Ds. Van der Sluijs, die zoals altijd schrijft bij de gratie van de variatie, betoogt dat er juist geen variatie in de gratie is. Daarom valt veel degelijkheid en deugdelijkheid bij hem ronduit uit de gratie.
Want het is allemaal vreemd aan de vreemde vrijspraak en de vreemde gerechtigheid die ons uit genade in Christus geschonken wordt.
Ik val de schrijver in zijn analyse bij, al deel ik zijn stijl in dezen niet.
Het geschrift doet me denken aan Woelderinks Gevaren der doperse geestesstroming (1941), dat voor de huidige reformatorische gezindte een ongekend pijnlijke actualiteit heeft. Waar dr. Woelderink vanuit het theologische fundament de afwijkingen kritiseert, mis ik bij dr. Van der Sluijs een innemende, grondige en brede bezinning op wat nu echt reformatorisch is. Of deed hij dat in Reformatorisch leven in deze tijd. (2008)? En is deze satire de bange klacht van iemand die een roepende in de woestijn bleek te zijn? Dan is Marginaal of gereformeerd eerder een tragedie dan een satire. Misschien geen persoonlijke tragedie, maar in ieder geval een kerkelijke tragedie.

A.J. Mensink, Krimpen aan den IJssel

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen