Is echtscheiding zonde?

Is echtscheiding zonde? Wie zich middenin een proces van echtscheiding bevindt, zal deze vraag misschien niet als eerste stellen. Of juist wel. De situaties waarin het tot een echtscheiding komt, zijn dikwijls zo divers en complex.
Hoe dan ook: de Bijbel bagatelliseert op dit punt beslist niet. Hoe we de verschillende teksten die over echtscheiding gaan ook zouden willen interpreteren, we ontkomen er niet aan dat God Zijn grote ongenoegen hierover uitspreekt.
De profeet Maleachi zegt dat God echtscheiding haat (Mal.2:16). In Mattheüs 19, een kerngedeelte in dit verband, neemt de Heere Jezus niets terug van Gods oorspronkelijke bedoeling met het huwelijk.
Alleen overspel kan (hoeft niet!) een huwelijksbelofte breken. We gaan hier niet verder in op allerlei uitlegkundige moeilijkheden in de teksten die gaan over echtscheiding.

Devaluatie
Wanneer we de zonde hebben gedefinieerd als het doel missen dat God in de schepping en verlossing heeft gesteld, dan is echtscheiding daarom zonde. Met echtscheiding gaat er een streep door de bedoeling van God met het huwelijk, namelijk dat man en vrouw elkaar gegeven zijn in een diepst denkbare eenheid om zo elkaar tot hulp te zijn (Gen.2:18).
Al in het Oude Testament gebruikt God het beeld van een huwelijk om de relatie die Hij is aangegaan met Zijn volk te vergelijken. In het Nieuwe Testament is het opnieuw het beeld van het liefdesverbond tussen Christus en Zijn gemeente.
Punt is wel of deze dingen voor ons even zwaar wegen als dat de Schrift daarover spreekt. We stellen de volgende vraag voorzichtig: Heeft er onder ons geleidelijk aan niet een zekere devaluatie van het besef dat echtscheiding zonde is plaatsgevonden? Misschien wel omdat het steeds vaker voorkomt?
Al is het huwelijk geen sacrament (zoals in de roomse traditie), het grenst er wel aan.

Pastoraal
Daarom is de vraag gewettigd hoe we pastoraal hebben te handelen na (uiteraard ook voor!) een echtscheiding. Dat geldt niet alleen als opdracht en verplichting die de kerkelijke gemeente c.q. ambtsdrager aan zichzelf heeft.
Dat natuurlijk ook – ons omgaan met de zonde zegt iets over ons zicht op de Heere en Zijn heiligheid en het al dan niet serieus nemen van Zijn Woord.
Het heeft echter ook te maken met zorg en omzien naar hen die bij de brokken van hun leven neerzitten.
Juist ook naar hen toe hebben we onze taak te verstaan. Zij moeten hoe dan ook verder – zonder man of vrouw weliswaar – maar ze moeten toch (vooral) met God verder.
Je zegt na een echtscheiding geen sorry tegen de Heere, en vervolgt dan je weg. Daarvoor is er te veel gebeurd.
Maar hoe kan de gemeente in het algemeen en kunnen de ambtsdragers in het bijzonder de mens in nood en zonde begeleiden om God weer onder ogen te komen? Dat is een zeer relevante vraag.
Hoewel het onmogelijk is hiervoor een stappenplan of procedure te geven, noteren we hieronder wel een aantal gedachten die ons kunnen helpen in de (verdere) bezinning op dit punt. (…)

Belijden
Is het belijden van onze zonden tegenover de Heere makkelijker dan tegenover de mensen? Dat lijkt vaak wel zo te zijn. Mensen zeggen nogal eens: ‘Ik heb het al aan de Heere beleden’, en daarmee bedoelen ze eigenlijk dat anderen zich daar vooral niet verder mee moeten bemoeien.
Hier gaat echter wel iets mis.
Spreekt de Schrift ook niet helder over het belijden van schuld aan elkaar? (Jak.5:16) Calvijn, die de roomse biecht als sacrament verwierp, was juist vanwege deze tekst uit Jakobus (maar ook op grond van Matt.16:18-19; 18:18 en Joh.20: 22) een groot voorstander van het aan elkaar belijden van zonden binnen de christelijke gemeenschap.
Daarvoor is wel een geestelijk gezonde situatie vereist, waarin oprecht schuld beleden wordt en waarin de woorden uit de Schrift over vergeving klinken mogen.
Verder kan de vergeving van de zonden niet losstaan van de vernieuwing van het leven.
In de tabernakel stond immers achter het brandofferaltaar het reukofferaltaar.
Volgens hem kon in principe elk gemeentelid een biechtvader voor een ander zijn, al leek het hem het meest praktisch als de predikanten deze taak op zich namen.

Bevrijdend
Calvijn had daarbij veel oog voor de aanvechtingen die een christenmens kan ondergaan, juist wanneer het gaat om de (concrete) zonde. Hoe bevríjdend – ook in psychologisch opzicht – is het om de zonden met naam en toenaam te benoemen en te belijden. Calvijn laat zich in de Institutie (boek III,11-12) op dit punt kennen als een echte herder.
De vorm van tucht en boete hangt af van de vraag of het om lichtere of zwaardere zonden gaat. De kerk is aan de Heere verplicht om de zonde volstrekt serieus te nemen en het dus aan de orde te stellen, hoe dan ook.
Wanneer dit traject gegaan is, dan mag de predikant of ouderling in Góds Naam genade en vergeving verkondigen. God vergeeft, Zijn dienstknechten mogen deze vergeving aanzeggen.
Wie de zonde ernstig neemt, is dus ook genoodzaakt de vergeving ernstig te nemen.
Wie zegt dat zondekennis en schuldbesef de eerste letter is van het christelijke alfabet, moet naast a toch ook b zeggen. Ook daarin moeten we de Schrift serieus nemen.
‘Als wij onze zonden belijden: Hij is getrouw en rechtvaardig om ons de zonden te vergeven en ons te reinigen van alle ongerechtigheid’ (1 Joh. 1:9). (…)

Pastorale vorm
Wanneer we een voorzichtig pleidooi voeren voor een concrete(re) pastorale vorm waarin zonden beleden kunnen worden ten overstaan van een ambtsdrager, waarbij ook de vergeving namens God kan worden aangezegd, zeggen we (uiteraard) niet dat dit maakbaar is, alsof je volgens deze weg alles op kunt lossen. Juist niet.
Hierin is veel pastorale fijngevoeligheid nodig. Wijsheid en inzicht, dat vooral ook.
Hoe vele farizeeërs tonen zich niet in het kleed van een tollenaar? Het gaat om een gééstelijk verstaan van zonde en genade. Daar komt het, juist in onze tijd, meer en meer op aan. Meer op de plaats van de tollenaar verkeren om zo meer in de ruimte van het evangelie te verblijven. Dan verliezen we onze stand voor God en mensen, maar alleen daarin ligt onze zaligheid.
Vanuit de geschiedenis van David in zijn zonde met Bathseba leren we dat het soms heel lang duren kan voor iemand met zijn schuld voor de dag komt en eerlijk wordt voor God (Ps.32:3-5).
Al te snel wordt schuld aangepraat en maar gauw beleden, zodat we er ‘vanaf zijn’.
Dat is de weg niet. Het mag in geen geval ‘goedkope genade’ worden.
Bovendien overtuig ik de ander niet van de zonde, dat is het werk van de Heilige Geest (Joh.16:8). Ik kan wel de zondaar voor Gods aangezicht proberen te brengen, zodat hij niet ‘met zijn zonde alleen blijft’ (Bonhoeffer). En dan ook de vergeving ter sprake brengen.
Ik geloof de vergeving van de zonden.

‘Toch gescheiden. Over de complexiteit van een gebroken huwelijk’, dat deze week verschijnt, wil een pastorale bijdrage leveren aan het leven van mensen die met echtscheiding te maken hebben en die zich tegelijk verbonden weten met Gods Woord. Het bevat indringende beschouwingen over schuld, vergeving, ‘luisterend’ pastoraat en naast een vijftal ervaringsverhalen ook de visie van pastor en hulpverlener. Naast Piet Vergunst, bij wie de redactie in handen was, verleenden medewerking: ds. G. Lustig, ds. A. van Lingen, ds. C.H. Hogendoorn, ds. G. de Fijter, Wilco Kroon en John Robbemond (beiden therapeut bij Eleos). ‘Toch gescheiden’ is een uitgave van Boekencentrum (Zoetermeer), telt 144 blz. en kost € 15,90.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen