Globaal bekeken

Uit het fraaie boek Oren van steen, over 24 Nederlandse monumenten (uitgave Donatus, Rosmalen):

• Over de terechtstelling van Johannes Hus (6 juli 1415):
De bisschoppen die het proces voerden, wilden slechts één ding, Jan Hus moest afstand nemen van zijn werken en zijn ideeën. Hij werd aangeklaagd voor ketterij, hij verdedigde zich. Diverse petities van geleerden, edelen en andere prominente fi guren uit onder andere Bohemen legde Keizer Sigismund naast zich neer. Ook het doodsvonnis liet hij zonder reactie uitspreken en voltrekken. En wel op 6 juli 1415. Op weg naar de brandstapel liep Hus langs Sigismund en herinnerde hem aan zijn belofte [van vrjigeleide, vdG] . De enige reactie van Sigismund was een rood hoofd. Van de ‘laatste woorden van Jan Hus’ zijn varianten in omloop. Hij zou ‘Pravda vitezi’ gezegd hebben, wat zoveel betekent als: de waarheid overwint. Maar ook ‘Sancta simplicitas’, heilige eenvoud, tegen een oud vrouwtje dat de brandstapel kwam aanvullen met een tak.

Verreweg de aardigste versie is: ‘Thans braadt gij een gans, (Hus betekent gans in het Tsjechisch) maar over honderd jaar komt er een zwaan die jullie niet te pakken zullen krijgen.’ Met de zwaan zou Hus Maarten Luther bedoeld hebben, die vanaf het begin wordt afgebeeld op munten en gravures met een zwaan. Er zijn 16e-eeuwse afbeeldingen met Wyclif die een vonk maakt, waarmee Hus een kaars aansteekt, waarmee Luther vervolgens een vreugdevuur aanricht. Mooie symboliek en drie cruciale pleisterplaatsen op de route van de zwaan. Het is in ieder geval een gegeven dat Luther Hus bewonderde, zijn werk bestudeerde en zich schatplichtig toonde. En net als Johannes Hus moest Luther zich voor zijn ketterij verantwoorden en ook hij kreeg van de keizer een vrijgeleide. En ook voor Luther hadden de geestelijken de brandstapel in gedachte. Maar Karel V antwoordde: ‘Ik zal niet blozen als Sigismund’.

• De vuurtoren op Urk:
De vuurtoren op Urk en daarmee al zijn lichtende collega’s langs onze kusten hebben veel weg van de zoon van de vuurtorenwachter [die ooit kinderen redde van een ijsschots, vdG]. Onvoorwaardelijk, standvastig, belangeloos. Het zijn allebei trouwe helpers, wakers over de vloot.
Lichtende voorbeelden die voor een veilige thuisvaart zorgen. Rotsen in de branding, gidsen en bakens. Geef ze geen compliment, want je beledigt ze.
Ze doen wat ze moeten doen vanuit hun hart, vanuit hun DNA. Door die mentaliteit is Urk wat het is: het grootste visserijcentrum van West- Europa met de grootste vissersvloot van West-Europa. Het ‘eiland’ overleefde zeven plagen, stond een groot deel van zijn oorspronkelijke land plus vier complete dorpen af aan de zee. Het veranderde talloze malen van eigenaar, ook diverse keren van provincie en uiteindelijk veranderde het van eiland in de Zuiderzee in een schiereiland in het IJsselmeer. Met altijd de vuurtoren als waakzame uitkijkpost op de oever. Als symbool van veiligheid, geborgenheid en thuis.

Er was al in 1617 een kolenvuur op Urk om vissers en overige scheepvaart vanuit bijvoorbeeld Amsterdam naar de Noordzee te begeleiden. De vuurtoren die nu de scheepvaart bij Urk assisteert, is gebouwd in 1844 en 1845. De toren is uniek in het IJsselmeergebied omdat hij is uitgerust met een draailicht; de lamp staat stil, de spiegel draait. De toren doet zijn werk al enkele jaren geautomatiseerd, maar gepensioneerd vuurtorenwachter Koert Bakker is nog regelmatig bij de toren te vinden.
Dan leidt hij liefhebbers rond en vertelt kleurrijk en trots over zijn zoon, over de geschiedenis van de visserij en de scheepvaart in Urk en over zijn Urker vuurtoren. De nostalgie, maar ook de waarde en de bijzondere positie die vuurtorens innamen in dorpen aan het water.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen