Hoe zal ik U ontvangen

Bij ons kreeg het lied bekendheid door de vertaling van de negentiende-eeuwse predikant-dichter J.J.L. ten Kate – de beginregel: ‘Hoe zal ik U ontvangen?’ – en het verwierf sindsdien, enigszins verkort en gewijzigd, een vaste plek in allerlei liedbundels en kerkelijke gezangenbundels.

Lievaart
In de poëzie van de dichteres Inge Lievaart, met name in haar adventsen kerstgedichten, komen we vaak dezelfde thematiek tegen als in ‘Hoe zal ik U ontvangen?’ Inge Lievaart, die werd geboren op Texel en het grootste deel van haar leven in Scheveningen woonde, overleed twee maanden geleden op hoge leeftijd; ze werd 95 jaar. In 2000 verscheen van haar de tweedelige uitgave Verzamelde gedichten, maar ze bleef ook daarna dichterlijk actief.
Met haar poëzie viel ze in Nederland in zekere zin tussen de wal en het schip. Vanuit haar principieel christelijke levensovertuiging schreef ze belijdende verzen, maar daar zat het geseculariseerde deel van Nederland niet op te wachten. In die kring werd ze dus niet of nauwelijks opgemerkt. Anderzijds echter maakte ze het haar christelijke lezers ook niet altijd gemakkelijk. Ze wilde geen al te simpele verzen schrijven.
In taalhantering, beeldspraak en gedachtesprongen heeft haar poëzie veelal een hogere moeilijkheidsgraad dan de pastorale verzen van andere christelijke dichters.
Geheel onopgemerkt bleef ze overigens niet. In het Liedboek voor de kerken is ze met drie liederen vertegenwoordigd en Gerrit Komrij nam één gedicht van haar op in zijn omvangrijke tweedelige bloemlezing van de Nederlandse poëzie in de negentiende en twintigste eeuw.

Advent
Een goed voorbeeld van haar aanpak is het gedicht ‘Advent’.
Ik wou mijn hart versieren
dat het Hem waardig werd:
met glinsterende deugden
vond Hij de deur versperd.

Toen wou ik het ontruimen
dat Hij het leeg aantrof:
vergeefs, de bezem van ’t berouw
verdichtte slechts het stof.

Ten einde raad besloten
om dan maar niets te doen:
zag ik mijn deur-van-wacht-maar-af
voorbijgegaan als toen.

Geen deugdelijk berouwen,
noch deugdelijke daad
of deugdelijk onthouden
gaf recht op zijn gelaat.

Maar toen ik moest erkennen:
‘Ik heb voor U slechts schuld,
geen plaats, geen eer, geen liefde’:
heeft Hij mijn hart vervuld.
Het hart is ons diepste innerlijk, het centrum van onze gevoelens en verlangens en… van de omgang met God. De Bijbel is er vol van: God weegt de harten. En de fundamentele tegenstelling is: enerzijds harten die ‘boos’ zijn en zich ‘verre’ van God en Zijn gerechtigheid houden, anderzijds harten die ‘brandende’ zijn en God zoeken.

Kernwoord
‘Hart’ is het kernwoord in ‘Advent’.
Daarmee begint het gedicht – ‘Ik wou mijn hart versieren’ – en eindigt het: ‘heeft Hij mijn hart vervuld’. Inge Lievaart vergelijkt het menselijk hart met een huis en die beeldspraak werkt ze in een aantal strofen uit: er is sprake van ‘versieren’ (mooi maken), een ‘deur’ die ‘versperd’ is, ‘ontruimen’, een ‘bezem’ die het ‘stof ’ moet verdrijven.
Drie strofen lang zoekt de ‘ik’ naar wegen om de woning van het hart open te stellen voor Jezus: het etaleren van deugden, zelf gaan reinigen, berouw gaan oppoetsen tot een deugd en… lijdelijk afwachten.
Die wegen leiden niet naar Jezus.
Ook deugdzaamheid – het doen van (goede) daden en het nalaten (‘onthouden’) van slechte – blokkeert de weg naar Jezus Christus wanneer die deugdzaamheid een verdienste wordt van mijzelf.
Inge Lievaart geeft hier een scherpe analyse van de ‘duisternissen’ van ons hart. Zo zet ze de lezer aan het denken: de farizeeër uit het bijbelse verhaal van Jezus kan zich hullen in het kleed van de tollenaar.

De ene weg
Na al die doodlopende wegen komt de dichteres ten slotte tot de ene weg die overblijft, de erkenning: ‘Ik heb voor U slechts schuld’. Het gaat om de diep ingrijpende erkenning dat ik het wonder niet zelf kan bewerkstelligen, dat het van de andere kant komt, van Boven, van de grote Andere:
Maar toen ik moest erkennen:
‘Ik heb voor U slechts schuld,
geen plaats, geen eer, geen liefde’:
heeft Hij mijn hart vervuld.
Met een zinspeling op Jesaja – ‘Ik ben gevonden door hen die Mij niet zochten’ (65:1) – verwoordt de dichteres in een ander kerstgedicht, getiteld ‘Gezocht – gevonden’, deze gedachte als volgt:
O hoor toch naar het wonder
hoe Liefde overmocht:
wij hebben God gevonden –
want Hij heeft ons gezocht.
Dat is de diepe zin van advent: ‘Hij heeft ons gezocht.’

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen