Globaal bekeken

Bij uitgeverij De Banier verscheen van de hand van Huib de Vries Eredienst aan huis, over ‘de verrassende wereld van thuislezers en gezelschapsmensen’. Daarin ook opgenomen een openhartig interview met ds. M. van Kooten, hervormd predikant in Elspeet. Van de ‘gezelschapstheologie, die ook binnen de kerken in de rechterfl ank van de gereformeerde gezindte een plaats kreeg’ moet hij weinig hebben. Maar toch:

• Het ligt voor ds. Van Kooten anders wanneer gezelschap wordt gehouden op de wijze die dr. G.A. Wumkes beschrijft in zijn boek over het Fries reveil. ‘Ik denk aan het gezelschap onder leiding van Age Wigers Schoonhoven te Workum. Daarover schrijft Wumkes: “Die mannen zaten dan met de lange Goudse pijp bij de haard, de vrouwen met hun breiwerk op schoot aan tafel. Eerst werd koffi e geschonken met een sneetje riggelwigge (een fi jn soort wittebrood) en een krentenbol met chocolade na. Dan werd een hoofdstuk uit de Schrift gelezen. Vervolgens werden er stichtelijke zelfgemaakte opstellen gelezen over een tekst. Die stof gaf weer aanleiding tot heel wat gesprekken en ter verpozing zong men een psalmvers.''
Soms werd een preek gelezen, van mensen als MacCheyne, of een gedicht van Da Costa voorgedragen. Volgens Wumkes stond op dit gezelschap “het merk van het Reveil”. Kenmerken daarvan waren “voorzichtigheid in het oordeel over anderen en een innig warm gevoelsleven, dat zich weer uitte in het hartelijk gebed tijdens de huiselijke godsdienstoefeningen en een liefelijk gemeenschapsleven”.
Kijk, voor zo’n gezelschap mogen ze me uitnodigen.’

• In de Hervormde Kerkbode voor de Veluwe wees Van Kooten zijn gemeente op een passage uit de Camera Obscura van Hildebrand, pseudoniem van Nicolaas Beets. Op zijn zoektocht naar een kamer in Leiden, voor een vriend, passeerde Hildebrand op zondag een kerk. Het verlangen om er naar binnen te gaan, kon hij niet weerstaan. Met zichtbare instemming leest de Elspeetse predikant de passage voor.
‘De aanblik ener gemeente, verenigd, ten minste uiterlijk verenigd, in de dienst van God, heeft reeds op zichzelf een ontroerende stichtelijkheid; en wij zijn er, geloof ik, zo menige goede en christelijke indruk aan verplicht, dat het, al was het alleen daarom, de moeite waard is, de les van de apostel te betrachten: laat ons onze onderlinge bijeenkomst niet nalaten. ’t Hijgende hert, zo zong de saamgevloeide schare, met de woorden van de tweeënveertigste psalm… O gij die meent dat tehuis een “goede” preek te lezen – gij leest gewis altijd goede preken en krijgt niet dan slechte te horen? – O gij, die meent dat tehuis een goede preek te lezen, en desnoods een psalm erbij, even stichtelijk is als de openbare samenkomst; die het gebod des Zaligmakers om in de binnenkamer te bidden, tegen het bidden met de gemeente overstelt, hebt gij dan nimmer het hartverheffende gevoeld, dat het gezicht van zovele mensenkinderen, uit alle standen, die met en rondom u hetzelfde lied aanheffen, hetzelfde woord van vertroosting aanhoren en dezelfde Vader in de hemelen, in de naam van dezelfde Verlosser, aanroepen, teweegbrengen kon?’
De woorden van Hildebrand zijn Van Kooten uit het hart gegrepen.
Het goede voorbeeld gaven voor hem de gebroeders Visser te Mijnsherenland. ‘Die leefden stipter dan menige thuislezer. Voor de zondag hadden ze zelfs een generator aangeschaft, zodat ze dan geen stroom van het elektriciteitsnet hoefden te gebruiken. Maar ze gingen gewoon naar de hervormde kerk ter plaatste. ’s Middags lazen ze samen een oudvader. Kijk, bij die houding voel ik me thuis.’

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen