Doopvont als dorpscentrum

Daarachter klinkt het eeuwig halleluja van Gods verkiezende liefde zoals dat stem krijgt in het lied van het verbond dat God in Zijn genade met zondige mensen sluit.
In dat perspectief staat de belijdenis: ik geloof de kerk als volkskerk. Niet kerk van het volk. Nee, kerk van Christus, en daarom kerk voor het volk, midden in het volk, open voor het volk, het hele volk. Dat raakt niet alleen de belijdende gelovigen, maar ook de schare, waarmee Jezus vol ontferming bewogen was.

Stukje volk
Abraham Kuyper was de theoloog van de antithese tussen kerk en volk. ‘Moet dat niet een spa dieper, broeder?’ zei Hoedemaker. ‘Ben je zelf geen stukje volk?’ Kohlbrugge zou zeggen: ‘zijn kerk en volk niet van dezelfde lap gescheurd?’
Ik denk dat Hoedemaker in zijn dagen verwoordde wat we nu zouden noemen het verschil tussen het geloof in de rechtvaardiging van de goddeloze of het geloof in de rechtvaardiging van de wedergeborene. Wie uitgaat van de rechtvaardiging van de wedergeborene, kan met de volkskerk niets beginnen. Maar die denkt veel te optimistisch over wedergeboren mensen. Alleen Christus, die goddelozen rechtvaardigt, is het fundament van de kerk.

Dorpskerk
Ik werk dit uitgangspunt nu uit voor de volkskerk in een dorp, dus voor een dorpskerk. Mooi woord is dat: dorps-kerk. Vaak wordt er over de kerkelijke situatie in een dorp gesproken als over een situatie die nog niet zo is als in de steden. Ik ben het daar niet mee eens. Ieder dorp, als een gemeenschap van mensen heeft iets eigens. Maar wat belangrijker is: theologisch gesproken wordt het karakter van de kerk als volkskerk niet bepaald door wat we zien. De kerk is een gemeenschap van eigen orde, Gods orde. En zo kom ik tot de stelling dat de doopvont het centrum voor het dorp is. Hier werden en worden de dorpelingen gedoopt, ontvingen en ontvangen zij het teken en zegel van het verbond. Dat is de ene kant. De andere kant is dat de dorpsbewoners opgeroepen worden de doopvont als het centrum van hun leven te leren kennen en toe te eigenen. Daar is bekering voor nodig. De roep van de doopvont, via de woorden van de verkondiging van het evangelie op de preekstoel, dienen om zo te zeggen door de open deuren van de kerk naar buiten te gaan en hun weg te vinden naar de harten van de dorpsbewoners.
Ben je niet gedoopt, dat is nóg niet gedoopt, dan zegt de doopvont: jij, dorpeling, ook op jouw leven heeft God recht. Kom dan naar de doopvont, want alle dingen zijn daar gereed.

Roeping
In de centrale plaats van de doopvont wordt de roeping van de dorpskerk zichtbaar.
De dorpskerk heeft allereerst een profetische roeping. Het dorp zal weten dat er een Heiland is voor het hele dorp, maar ook dat er een God is die gediend wil worden, zodat het dorpsleven gedijt. De profetische taak van de kerk is haar missionaire roeping. De dorpskerk als volkskerk heeft ook een priesterlijke roeping. Hier liggen veel mogelijkheden om kerk voor het dorp te zijn. Er zijn zoveel mensen die hunkeren naar een arm om hen heen. De dorpskerk heeft ook een koninklijke roeping. Daarin volgt zij haar Koning na, die het kruis droeg. Een van de mooiste passages in het boek Volkskerk in de marge van dr.ir. J. Van der Graaf vind ik de volgende, die over Koning Jezus spreekt: ‘Het was zijn eer niet te na om op een ezel Jeruzalem binnen te komen, toegejuicht door de schare, die later zou roepen: kruisig Hem. Het was zijn eer niet te na om spotkoning te zijn, gekroond met doornen. Om een opschrift boven Zich te verdragen: Deze is de Koning der Joden.’

Secularisatie
Als het gaat over de volkskerk, kom ik tot een vijftal stellingen.
1. Als we de belijdenis loslaten: ik geloof de kerk als volkskerk, krijgt de secularisatie vrij spel. Dan snijden we de lijn van de kerk naar de mensen aan de rand door. Het gevolg is dat mensen áán de rand mensen óp de rand worden en daarna mensen óver de rand. Men zegt wel dat de visie op de kerk als volkskerk heeft meegewerkt aan de secularisatie. Ik zou het willen omkeren. Als de kerk werkelijk leeft als dorpskerk is dat een middel om de secularisatie tegen te gaan.
2. Niet alleen een kerk die ’s zondags vol is, is dorpskerk. Maar ook een kerk die bestaat uit enkele mensen. Heeft Jezus niet gezegd: waar twee of drie mensen in Mijn Naam bijeen zijn, ben Ik in het midden. Twee of drie, biddend voor het dorp, voor het volk, ziedaar de volkskerk.
3. God is de God van de generaties. Hij slaat wel eens een generatie over. Maar Hij slaat nooit de gebeden van de voorgeslachten over. Daar denken we wel eens te weinig aan. Wat hebben onze voorouders geworsteld aan de troon van Gods genade voor kerk, land en volk. En voor hun nageslacht.

Zandgrond
4. Alles in het kerk zijn hangt aan de trouw van God. Niet aan onze trouw, al is die onmisbaar. Iedere kerk die ervan uitgaat dat de belijdenis de kerk draagt, heeft de kiemen van een scheuring in zich. Als de belijdenis van mensen het verbond van God gaat vervangen, dan verschuift de dragende grond van de kerk van God naar de mens. Zandgrond.
5. Ooit leerde J.A. Wormser: ‘Leer dan der Natie haar doop verstaan en waardeeren – en Kerk en Staat zijn gered!’ Dat lijkt vandaag een fictie. Maar als we nu eens zouden beginnen met: Leer dan de gemeente haar doop verstaan. Veel gemeenteleden weten niet wat hun doop inhoudt. Dat is ook in gereformeerdebondsgemeenten het geval. Hier is een complete bekering nodig. Opdat de doop centraal staat in het persoonlijk geloof en zo de doopvont het centrum vóór het dorp wordt.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen