Tegeltjeswijsheid

Wanneer we dat niet op de een of andere manier over kunnen brengen, dan zal de boodschap van de genade eveneens in de lucht blijven hangen. Iedere predikant had een poging gewaagd een korte toespraak te maken in hedendaagse taal over het betreffende bijbelgedeelte. Het bleek een moeilijke oefening te zijn. Wanneer we in binnenkerkelijke taal vertellen wat Paulus bedoelt, is het al ingewikkeld, maar wanneer we het uit willen leggen aan mensen die deze taal niet kennen, moeten zelfs predikanten met jarenlange ervaring zoeken en tasten hoe dat moet.

Kort geheugen
Een van de predikanten had zijn toevlucht genomen tot een zogenaamde tegeltjeswijsheid Onlangs, zei hij, was ik in een café en zag daar een wandtegel achter de tap. Mijn oog viel op de tekst: ‘Wie zegt een zuiver geweten te hebben, heeft waarschijnlijk last van een kort geheugen.’ Tijdens de bespreking meenden sommige collega’s dat dit te goedkoop was. Het verschil tussen zo’n tegeltjeswijsheid en wat je vanuit de Bijbel wilt vertellen is te groot. Anderen meenden dat het een vondst was. Zelf was ik geneigd deze laatste collega’s bij te vallen. Thuisgekomen dacht ik er nog eens over na. Waar komen tegeltjeswijsheden vandaan? Waarom hangen mensen tegeltjes met zulke wijsheden op? Waarom had de baas van dat café ooit dat tegeltje opgehangen? Is deze spreuk te danken aan de doorwerking van het christelijk geloof in de volkscultuur van eeuwen? Of is hier sprake van een algemeen menselijk ervaringsgegeven?

Menselijke ervaring
Ik denk dat het laatste het geval is. Veel spreuken van Salomo berusten op algemeen menselijke ervaring. Ze zijn in een flink aantal gevallen ook te vinden in wijsheidsliteratuur van andere volken. Toch vond de Heilige Geest het belangrijk ze de status te geven van Woord van God. Missionair gezien acht ik dit gegeven van grote betekenis. We kunnen met iemand die eraan twijfelt of hij van het hele geloof wel wijzer wordt eerst eens een aantal spreuken doornemen voordat we over de grote zaken van schepping, zonde en verlossing beginnen. Twee dingen kan zo iemand dan ontdekken. In de eerste plaats dat het geloof gericht is op het goede leven. De God van de Bijbel wil dat het ons goed gaat. Alle wijsheidspreuken zijn gericht op het goede leven. In de tweede plaats dat hij als niet-gelovige al ontdekkingen gedaan heeft die van grote waarde zijn. Het christelijk geloof zet reeds opgedane wijsheid in een ander licht, maar ontkent of vernietigt die niet.

Dichterbij
De spreuk in het café slaat de spijker op de kop. Wie nadenkt over zijn leven komt er nooit schoon onderuit. De vraag is wat je verder met die wetenschap doet. Paulus heeft daar iets over te zeggen. Het christelijk geloof heeft daar iets opgehanover te zeggen. Zo is die moeilijke Paulus intussen al heel wat dichterbij gekomen.
Moeten predikanten en christenen in het algemeen veel moderne literatuur lezen, naar film en theater gaan om hun tijdgenoten te begrijpen? Het kan geen kwaad, wanneer we tenminste behalve tot registreren ook enigszins tot peilen in staat zijn. Maar misschien zoeken we het te hoog en te diep. Gewone mensen leven nog steeds meer bij tegeltjeswijsheden dan bij diepzinnige teksten van de hedendaagse cultuurdragers.

Concert des levens
Bij gelovigen en niet-gelovigen zie ik het bordje aan de wand hangen met de tekst: ‘Van het concert des levens krijgt niemand een program’. Kan een gelovige niet beter een bijbeltekst ophangen? Als jong predikant schudde ik mijn hoofd over zoveel open deuren, nietszeggende clichés. Later probeerde ik er een gesprekje over aan te knopen. Dat beviel me goed, want meestal ging het dan al snel dieper dan de gebruikelijke koetjes en kalfjes. Van het concert des levens krijgt niemand een program. Had u daar wel liever een programma van gehad?, vroeg ik dan aan een ouder geworden iemand. Het leverde vaak een verrassend gesprek op.
Voordat het cliché er was, was er ooit een diep menselijke ervaring. Het is missionair de moeite waard die diep menselijke ervaring weer onder de doodse aanslag vandaan te halen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen