Predikantsopleiding

De PThU biedt verschillende opleidingsroutes aan. De PThU verzorgt een Master ‘Predikantschap’ met een route ‘Gemeentepredikant’ in Amsterdam, een route ‘Gemeentepredikant’ in Groningen en een route ‘Predikant Geestelijk Verzorger’ in Groningen.
Daarnaast verzorgt de PThU samen met de faculteit Godgeleerdheid van de Vrije Universiteit een zogenaamde joint bachelor ‘Theologie’. Studenten van de bachelor ‘Theologie’ van de Rijksuniversiteit Groningen kunnen in hun opleiding ongeveer eenderde van hun programma vullen met PThU-cursussen. Tot slot biedt de instelling in Groningen een ‘Master of Theology’ (in depth) aan. Dit is een éénjarige masteropleiding waaraan elk jaar een nieuwe internationale groep studenten deelneemt.

Beroepsprofiel
Aan de basis van onze driejarige predikantsopleiding ligt een zogenaamd beroepsprofiel. Dit beroepsprofiel wordt gekleurd door de context en tijd waarin een predikant zijn werk verricht. De predikant van vandaag en morgen staat in een oude traditie, maar beweegt zich in een nieuwe tijd die het beroep onder spanning zet. Het is niet mogelijk om zomaar terug te vallen op oude beroepsbeelden.
De predikant moet in staat zijn om (persoonlijke) spiritualiteit, geloof en theologische wetenschap te integreren en moet beschikken over de vaardigheid zijn of haar theologische positiebepaling te verantwoorden en zijn of haar plaats te bepalen binnen het theologische beroepsveld.

Spanningsvelden
In hoofdlijnen zijn er vier spanningsvelden te benoemen die van invloed zijn op het beroepsprofiel van de predikant.
(1) Diversiteit in samenleving en kerk tegenover behoud van samenhang en identiteit is het eerste spanningsveld.
Er is een toename aan diversiteit onder mensen die tot de doelgroep van kerken kunnen worden gerekend. Het gaat dan bijvoorbeeld over diversiteit in al dan niet kerkelijke achtergrond, diversiteit in geloofsbeleving en diversiteit in voorkeuren voor vormen van kerk zijn. Op de achtergrond van deze diversiteit speelt een keuzecultuur een belangrijke rol.
Tegelijkertijd bespeur je in kerken een hang naar samenhang en eenduidigheid. Het ontstaan van diverse interkerkelijke platforms voor eenheid – denk aan de nationale synode – is daar een illustratie van.
Dit betekent dat van predikanten enerzijds openheid gevraagd mag worden voor mensen in en om de kerk die zoeken naar een manier om zinvol met een kerkgemeenschap verbonden te zijn.
Anderzijds vraagt het van predikanten dat zij wel degelijk wortelen in een kerk met een eeuwenlange geschiedenis en traditie en van daaruit de verbinding zoeken.

Maatwerk
(2) Een ander spanningsveld is de vraag naar maatwerk tegenover schaalvergroting. Dit spanningsveld hangt nauw samen met het vorige. Predikanten worden uitgedaagd leiding te geven in kerken op zo’n manier dat recht gedaan wordt aan individuele behoeftes van leden van de kerkgemeenschap. Anders gezegd: een predikant levert maatwerk; in het pastoraat, maar bijvoorbeeld ook in liturgische keuzes.
Aan de andere kant beoogt een kerk niet alleen aansluiting op individuele voorkeuren maar beoogt ze ook de gemeenschap met God en met elkaar te zoeken. De predikant wordt dus ook uitgedaagd om in een tijd van individualisering gestalte te geven aan een gemeenschap waarin betrokkenheid op elkaar, op God en de Bijbel gestalte krijgt.

Samenwerken
(3) Individualisering tegenover investeren in samenwerken is het derde spanningsveld. Onder andere als gevolg van kerkkrimp en schaalvergroting zal een predikant steeds minder solistisch, slechts in eigen gemeente aan het werk zijn. In toenemende mate wordt van hem of haar gevraagd om samen te werken met collega’s en andere betrokkenen rond kerken in de plaats of regio. Het spanningsveld hier is dus de aandacht en energie goed weten te verdelen tussen enerzijds het plaatselijke werk in eigen kerk en anderzijds de uitdagingen van de regionale en landelijke kerk.

Context
(4) Het laatste spanningsveld is die van de areligieuze en multireligieuze context tegenover de missionaire taak van de kerk. In het besef van veel mensen verliest de kerk in toenemende mate aan relevantie. De context van de kerk wordt seculierder en multireligieuzer tegelijk. Naar verhouding wordt de buitenkerkelijke doelgroep groter ten opzichte van de binnenkerkelijke doelgroep van de kerk.
Tegelijk is er de missionaire taak van de gemeente en de wens om relevant te zijn voor mens en samenleving. Dit vraagt voortdurend om nieuwe manieren om de christelijke identiteit van de gemeenschap te verbinden met het leven van mensen van nu.

Voorbereiding
De predikanten die aan de PThU worden opgeleid, houden zich in de opleiding nadrukkelijk bezig met de vier genoemde spanningsvelden. En wel in elke discipline: bij de exegese maar ook bij pastoraat; bij dogmatiek maar ook bij missiologie. De opleiding bereidt predikanten voor om hun professionele verantwoordelijkheid te nemen in de spanningsvelden. De PThU onderscheidt daarbij vier belangrijke verantwoordelijkheden:
De predikant is pastor: hij of zij begeleidt mensen in levens- en geloofsvragen.
De predikant is voorganger: hij of zij is een prediker, een bijbeluitlegger en liturg, niet alleen in kerkdiensten maar ook in andere vieringen en bijvoorbeeld in de catechese.
De predikant is intermediair: hij of zij brengt traditie en moderniteit, oecumene en plaatselijke kerk met elkaar in gesprek en weet vanuit de eigen christelijke identiteit een bijdrage te leveren in het plurale publieke domein. De predikant is leider: hij of zij is een representatief, intellectueel en geestelijk leider, die in staat is om veranderingen in de kerkelijke organisatie in te voeren of aan te sturen.

Drie perspectieven
De diverse verantwoordelijkheden van de predikant en de diverse spanningsvelden in het werk van de predikant vragen van de predikantsopleiding een zorgvuldige opzet. De opleiding is gericht op academische theologische vorming en op beroepsvorming van de predikant. De integratie tussen die twee is een belangrijk aandachtspunt in de opleidingen. Daar komt nog eens bij dat de predikant niet alleen professional en privé persoon is, maar ook ambtsdrager: dienaar van het Woord.
In de opleiding leren studenten om deze drie perspectieven, namelijk van persoonlijk leven, professionele bekwaamheid en het opnemen van het ambt met elkaar te verbinden. Zo heeft de PThU bij de start van de nieuwe master ‘Predikantschap’ in Amsterdam de begeleiding van studenten van een nieuwe impuls voorzien door een leerlijn persoonlijke ontwikkeling te introduceren.

Spirituele vorming
In de leerlijn persoonlijke ontwikkeling heeft de spirituele vorming van de student en intervisie uitdrukkelijke aandacht.
Verder heeft elke student in het eerste jaar (voltijd) of het eerste en tweede jaar (deeltijd) een leerplek. De leerplek is een ervaringsplek in een van de gemeenten van de Protestantse Kerk waar de student parallel aan inhoudelijke cursussen opdrachten uitvoert. Dat is de plek waar de student theologische disciplines kan verkennen in relatie tot het werkveld. Docenten kunnen de studenten ook opdrachten geven om op de leerplek kleinschalig onderzoek te doen.
De introductie van een leerlijn persoonlijke ontwikkeling en een leerplek al aan het begin van de opleiding illustreert de keuze van de PThU voor duaal leren. Hierbij beoogt de opleiding een voortdurende wisselwerking tussen theorie en praktijk. Zo beoefenen docenten en studenten academische theologie in verbinding met geleefd geloof in de verschillende contexten waarin de predikant zich beweegt.

Dr. A. de Kock is directeur onderwijs van de PThU en universitair docent Educatie & Catechetiek

Volgende week schrijft prof. dr. F.A. van der Duyn Schouten als voorzitter van de Raad van Toezicht over het benoemingsbeleid van de PThU.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen