Globaal bekenen

Prof. dr. G.G. de Kruijf, hoogleraar ethiek in Leiden, is ernstig ziek. Hij kreeg op donderdag 10 januari een boek aangeboden – Verlegen om een goed woord – , waarin een aantal personen een reactie geeft op zijn werk.
Zelf schreef hij nog een boekje voor de kring van vrienden en bekenden onder de titel De dood dichterbij. Met zijn toestemming citeer ik uit deze bundel. Ik koos voor een deel van het hoofdstuk ‘Eerlijk is eerlijk’.

(…) Mijn vader ging als militair naar Indië. Hij hield daar een dagboek bij van wel duizend foliovellen dat hij na terugkeer in leer gebonden aan mijn moeder overhandigde. Zo gauw ik lezen kon en gesteund door de foto’s me een voorstelling begon te maken van zijn avontuur, vertelde hij me ook over ( een deel van!) zijn ervaringen. Voordat ze op Java aan land gingen, kregen ze op Sumatra een jungletraining. Angstaanjagende nacht was dat. Dit lied had hem geholpen:

Als g’in nood gezeten, geen uitkomst ziet,
wil dan nooit vergeten: God verlaat u niet.
Vrees toch geen nood! ’s Heren trouw is groot,
en op ’t nachtlijk duister volgt het morgenrood.
Schoon stormen woeden, ducht toch geen kwaad:
God zal u behoeden, uw toeverlaat.
(Joh. de Heer, 7)

Vermoedelijk was dit het moment van geloofsoverdracht, die combinatie van voorstelling en persoonlijk engagement, die mij door alles heen het idee gegeven heeft, dat geloven een kracht is. God verlaat ons niet. Maar misschien had het me al veel eerder bereikt: de gebedjes voor het slapen gaan, moeder die ‘Daar ruist langs de wolken’ zong.
In het transformatieproces van puber naar theoloog verdween deze basis naar onzichtbaarheid. Ook voor mij werd ‘het voorzieningsgeloof ’ (zoals het geloof in Gods zorg theologisch genoemd wordt) voorwerp van kritiek. Nu realiseer ik me dat het toch nooit weggeweest is, en dat het misschien wel het meest vitale element in mijn bestaan is. Die liedjes melden zich ook weer spontaan. Onder of in al die theologie schuilen het kind en ik.
Deze erkenning is zozeer in strijd met ons moderne besef dat ware godsdienst niet op autoriteit moet berusten maar een autonome keuze moet zijn, dat de volgende notitie van Kierkegaard mij als een bliksemfl its trof: ‘Het beste bewijs dat er een God is, is eigenlijk de indruk die men ervan krijgt in zijn kindertijd, dit bewijs dus dat, in onderscheid van die vele geleerde en hoogdravende, zo kan worden aangeduid: dit is volkomen zeker, want dat heeft mijn vader mij gezegd.’ (Dagboek NB 5, 114, aangereikt door Udo Doedens)

Wat natuurlijk ook niet kan, is ‘volgen zonder vragen’, niet vragen ‘waarom?’, ‘met gesloten ogen’ naar het onbekende land lopen (Gez. 293). Maar dat lied schreef Jacqueline van der Waals ziek en wel, en ineens herkende ik die notitie van het ‘onbekende land’. Ook ik ben in een onbekend land terechtgekomen, op de tast verken ik het, ik kan me (nog) permitteren het als een uitdaging te zien, maar misschien moet ik het traject uiteindelijk ook met gesloten ogen vervolgen. Ik wil maar zeggen: ik krijg nieuwe gedachten, die in werkelijkheid diep genestelde oude gedachten zijn, en dat ik dit niet als regressie beleef, maar juist als volwassenwording – ook als theoloog, meer geïntegreerd. Eindelijk hoort doodgaan ook bij mijn leven, de grens wordt existentieel erkend als nooit tevoren, en de jungle-ervaring van mijn vader helpt me.
Het gaat zelfs nog verder terug, naar geboorte en doop. Psalm 139 was het eerste versje dat ik leerde en later zag ik dat het ook de tekst was waarmee mijn doop beklonken werd; die moet nu ook bij mijn dood klinken. (…)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen