Hoorder in een leerdienst

Vader Ben (50) en moeder Margreet (47) beleven de catechismusprediking wel anders dan hun dochters Lisanne (22) en Laura (20), maar alle vier vinden ze de catechismus van belang. Niemand in dit gezin pleit voor afschaffing van de catechismuspreek of vervanging door themadiensten. Lisanne: ‘Voor mij is dat onderscheid niet belangrijk. Het gaat erom dat de preek bijbelgetrouw is en dat wordt meegegeven wat je ermee kunt in je persoonlijk leven. Dan maakt het niet uit of het een catechismuspreek is of een themaleerdienst.’
Margreet: ‘Ik vind juist het praktische belangrijk.’ Vooral de zondagen over de wet spreken haar aan. ‘Dan kunnen hedendaagse gebeurtenissen aan de orde komen.’ Ben: ‘Je hebt wel een punt. Het derde gedeelte over wet en gebed komt minder dogmatisch over.’

Kennis
Jullie pleiten voor een praktische preek. Maar een leerdienst is ook bedoeld om kennis over de brengen.
Ben: ‘Juist in onze huidige tijd is kennis belangrijk. Dan bedoel ik niet alleen de kennis in je hoofd, maar ook dat het een stukje lager daalt, in je hart.’
Lisanne: ‘Sommige predikanten vertellen de leer. Dat is goed, maar daar mag het niet bij blijven. Ik word de week weer ingestuurd en wil graag mijn geloof uitdragen in deze wereld. Het is belangrijk dat daarvoor ook iets gezegd wordt.’ Ben beaamt: ‘Het gaat om levende kennis, geen theoretische.’
Lisanne: ‘Ik ben voor kennisoverdracht. Maar soms kom ik uit de kerk en vond ik het te dogmatisch. Als zondag 11 vraagt waarom de Zoon van God Zaligmaker wordt genoemd, moet dat niet zozeer woord voor woord worden uitgelegd. Aan de orde moet komen wat het betekent dat Jezus onze Zaligmaker is. Wat houdt het in ons leven in en hoe kun je van daaruit leven? Je betrekt het op je persoonlijke geloofsleven. Ik heb wel catechismuspreken gehoord waarin dit naar voren kwam en waardoor de catechismus meer gaat leven. Soms blijft het theorie.’
Laura: ‘Ik vind het belangrijk dat mensen de leer van de kerk kunnen inzien. Het is goed dat er een richtlijn is om structuur te bieden en onderlinge meningsverschillen te voorkomen.’

Vorm
Tegelijk vindt Laura de catechismus lastig. ‘Behandelen we op catechisatie de catechismus, dan komt het bij me binnen als een vraag-en-antwoordspel. Ik mis de persoonlijke draai die eraan gegeven kan worden. Het werkt voor mij niet om wekelijks antwoorden op de vraag te moeten leren.’
Ben: ‘Zou die vorm van vraag en antwoord op de nieuwe generatie oubolliger overkomen? Jongeren zijn in het onderwijs hieraan minder gewend dan wij. Misschien is daardoor de catechismus verder van jongeren af komen te staan.’ Margreet: ‘Juist op catechisatie zou je de kennis praktisch naar het dagelijks leven moeten overbrengen.’
Lisanne: ‘Als je de catechismus meer in groepjes zou bespreken of aan de hand van stellingen, dan zou je mooie linken kunnen leggen.’

Doorspreken
Het idee om als gemeente over de leerdienst na te praten, roept aarzelingen op. Ben: ‘Er is al zoveel.’ Lisanne: ‘Ik zou beginnen bij vormen die er al zijn, bij clubs, verenigingen en op catechisatie, op de plek waar jongeren samenkomen, en daar een meer praktische insteek maken.’
In huize Breman wordt regelmatig over de preek doorgesproken. Laura: ‘We kunnen hier altijd over het geloof praten, ook doordeweeks.’ Om praktische redenen gebeurt het ’s zondagsmorgens meer dan na de middagdienst van half vier. Aan het eind van de leerdienst krijgen gemeenteleden in Genemuiden tegenwoordig een papier mee met een samenvatting van de preek en enkele vragen om thuis met elkaar over na te praten. Margreet: ‘We leggen dat misschien wel eens te makkelijk weg.’

Formele taal
Laura vindt de catechismus pittig, geeft ze eerlijk toe. ‘De catechismus neemt geen belangrijke plek in mijn geloofsleven in. De boodschap komt niet gelijk naar binnen binnen vanwege de ouderwetse en formele taal. Dat schept bij mij afstand. Als ik zelf het antwoord op de vraag persoonlijk maak, zie ik wel leerzame dingen. In de preek wil ik graag meer horen hoe ik de catechismus kan toepassen op mijn geloofsleven en mijn dagelijks leven.’
Lisanne: ‘Het zijn woorden van 450 jaar oud. Deze taal komt wat minder makkelijk naar je toe. Ik zou het mooi vinden als er wat meer catechismus voor jongeren komt. Voor mij hoeft het in de kerkdienst niet te veranderen. Ik pleit voor ander taalgebruik op catechisatie, zodat het dichter naar jongeren toe kan komen.’ Ben: ‘In zijn algemeenheid ben ik dankbaar voor wat we in de catechismusprediking meekrijgen. We zijn positief-kritisch. Van de jeugd staat het toch wat verder af. Ik begrijp dat volledig. Daarom is het zo belangrijk dat je de lijn kunt doortrekken naar het leven van nu. De catechismus moet op zo’n manier worden uitgelegd en verkondigd dat het dicht bij mensen anno 2013 komt.’

Aanvulling
Zijn we na 450 jaar toe aan een nieuwe catechismus? Of extra vragen misschien? Ben: ‘Ik mis bepaalde dingen. Er is één zondag over de Heilige Geest. Dat vind ik wel een beetje summier. In mijn Bijbel lees ik ook over de vruchten en de gaven van de Geest, de vervulling met de Geest, de verzegeling met de Geest. Er hadden wel een paar zondagen bij gemogen. Je mist ook een zondag over Israël. En over missionair getuigen met woord en daad kom ik niet veel tegen.’ Toch pleit Ben niet voor een aanvulling. ‘Je moet niet knutselen aan belijdenisgeschriften uit het verleden, maar die leer zou je wel moeten meegeven.’
Margreet: ‘Ellende, verlossing en dankbaarheid bieden een mooie balans. Dat vind ik voldoende.’
Lisanne: ‘De onderwerpen die mijn vader noemt, zijn zeker met de catechismus te verbinden. Een dominee kan zich puur aan de zondagen houden, maar heeft wel een bepaalde vrijheid. Ga eens vier zondagmiddagen over de Heilige Geest preken.’

Houvast
Margreet hecht veel waarde aan de catechismus. ‘Het is een houvast in periodes van het leven dat je je minder verbonden voelt met de Heere. Zondag 20 vind ik de mooiste zondag. Er zit veel troost in dat de Heilige Geest een deel van je leven is. Daardoor begrijp ik de catechismus, begrijp ik de Bijbel. Dat is onmisbaar voor mij.’
Ben, die ook diaken is, vindt de catechismus belangrijk als toerusting voor zichzelf en de gemeente. ‘Het is een gids die ons bij Christus brengt. Ik voel me daarmee verbonden. Tegelijk zeg ik: de Bijbel staat voorop. Er zijn wereldwijd veel christenen die de Heidelberger niet kennen, maar de Heere Jezus wel als hun Zaligmaker en hun Koning belijden. Ik ben blij met de gereformeerde traditie waarin ik ben opgegroeid en waarin ik sta, maar het is geen exclusief gebeuren. Gods wereldwijde kerk is gelukkig veel groter.’ Margreet: ‘Precies. Veel christenen leven toegewijd zonder de catechismus.’
Lisanne ziet de catechismus als aanvulling. ‘Je krijgt er nieuwe inzichten door. Maar voor mij is het anders dan bij mijn ouders. Ik put wel troost uit de Bijbel, maar niet zozeer uit de catechismus. Teksten in de Bijbel zijn voor mij een houvast als ik het nodig heb of juist vol blijdschap ben.
Daardoor kom ik meer van God en de Heere Jezus te weten. Dat heb ik niet met de catechismus.’
Margreet: ‘De Bijbel is het hoofdgerecht, de catechismus het toetje. Niet iedereen houdt van het toetje.’

Geloofsleven
Lisanne: ‘Ik kan niet zeggen dat ik de catechismusprediking mis als ik in andere kerken kom waar die niet is. Ik vind het belangrijk dat de kerk bijbelgetrouw is en dat we in Jezus voetstappen in deze wereld proberen te staan en daarin het Woord verkondigen. Ik heb veel vrienden uit verschillende kerkgenootschappen. Wij hebben geen gesprekken over deze leer, we hebben het over de Bijbel en over ons persoonlijk geloofsleven. Sommige vrienden hebben nog nooit van de catechismus gehoord, maar ik sta niet heel anders in het geloofsleven dan zij.’
Margreet: ‘Dat Jezus voor jouw zonden gestorven is, is toch het belangrijkste.’
Lisanne: ‘Met wie ik ook praat, uit wat voor kerk mensen ook komen, we komen altijd uit bij het verlossende bloed van Jezus.’

Verwerking
• Om de catechismuspreek beter te laten landen, is het goed je er als hoorder op voor te bereiden. Lees van tevoren de zondag die aan de orde is door. Lees eventueel ook alvast een korte toelichting. Er zijn veel verklaringen bij de catechismus verschenen. Vraag eventueel de predikant om advies. Bid voor de voorganger en de kerkgangers om de leiding van de Heilige Geest.
• Wie moeite heeft met de taal van de catechismus, kan de tekst in eenvoudigere bewoordingen doornemen. Mogelijk wil de predikant die aanreiken.
• Ook napraten over de catechismuspreek is zinvol. Dit kan thuis in het gezin, maar je kunt hiervoor ook eens een afspraak maken met andere gemeenteleden. Gebruik een samenvatting met vragen als de predikant die aanreikt. Deel dat wat vragen heeft opgeroepen.
• Stel jezelf ook persoonlijke vragen, bijvoorbeeld: ‘Wat heb ik ervan meegenomen?’ ‘Wat is het waard om door te geven aan anderen?’ ‘Vraagt het gehoorde om een aanpassing in mijn denken of doen?’ Dit kan iemand ook goed alleen doen.
• Leeft een bepaald thema bijzonder voor je of heb je er juist vragen bij, leg die gerust eens aan de predikant voor. Mogelijk verwerkt hij die dan in zijn catechismusprediking, zodat die ook daardoor meer zeggingskracht krijgt.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen