Als een stemmeloos Lam

Van Calvijns preken over Jesaja is het eerste deel verloren gegaan (hfst.1-12). Ook de twee laatste delen (hfst.52-66) waren verdwenen. Tot 1995, toen deze in Londen werden teruggevonden. Recent zijn ze uitgegeven. De zeven lijdenspreken verschenen al wel in de zestiende eeuw in Genève, maar door de veel betere nieuwe uitgave hebben we nu toegang tot Calvijns tekst zelf. We kunnen lezen hoe de reformator sprak over het stemmeloze Lam, zoals Jesaja hem immers schildert. Er zijn minstens zeven preken van Calvijn over de lijdende knecht des Heeren.

Vervuld
Hij begint met Jesaja 52:13 en zegt dan dat in onze Heere Jezus Christus alle beloften van God zijn vervuld. Hij is gezeten op de troon van David. En al zouden er geen zon en maan meer zijn en de hele aarde ten onder gaan, Zijn koninkrijk heeft zo’n grote vastheid dat het geen einde zal hebben en tot in alle eeuwigheid bevestigd zal zijn. En dan, onze Heere (Seigneur), deze Koning der ere, Hoofd der engelen, voor Wie elk schepsel zijn knie moet buigen, wordt een knecht (serviteur).

Knecht
Knecht worden betekent dat Hij Zich bekleedt met onze natuur, en Zich niet alleen vernedert maar Zichzelf zelfs ook vernietigt (Fil.2:7). En dat om alle gerechtigheid te vervullen, zoals Hij tegen Zijn voorloper Johannes gezegd heeft. Hoewel alle goddelijke majesteit Hem toebehoort en Hij eeuwig God is en blijft, laat Hij niet na Zich zo diep aan ons gelijk te maken, dat Hij ons vlees aanneemt. Zonder enige zonde buigt Hij Zich onder onze wet, onder het juk dat voor ons onverdraaglijk zou zijn. Zo mogen wij de lijdende Knecht des Heeren zien als de Middelaar tussen God en ons.In Zijn ambt om ons te redden zal Hij voorspoedig zijn, en ten slotte zal Hij verhoogd en verheerlijkt en groot gemaakt worden. Dat wordt ons gezegd, zegt Calvijn, om de gelovigen te wapenen tegen de aanvechting zolang Christus nog niet publiek in Zijn heerlijkheid en majesteit verschijnt. Dat is nodig, want de vernedering en verhoging zijn op het eerste gezicht tegengesteld en onvergelijkbaar.

Zwijgen
Calvijn spitst zijn preek over Jesaja 53:7 vooral toe op het offer en het stilzwijgen. De diepte waarin de lijdende Knecht des Heeren terechtkwam is onpeilbaar. Hij nam het lijden op Zich, en dat helemaal niet afgedwongen maar in Zijn bereidwilligheid. Het zou nooit goed gekomen zijn tussen God en ons wanneer Jezus Christus door Zijn gehoorzaamheid niet al onze overtredingen uit de weg geruimd had.
En daarom zegt de profeet dat onze Heere Jezus niet alleen gekastijd is voor onze zonden en ongerechtigheden, maar dat Hij Zijn mond helemaal niet heeft opengedaan. Dat er geen enkele tegenwerping bij Hem geweest is;

Offer
Welnu, wanneer er sprake is van de dood en het lijden van onze Heere Jezus Christus, dan moeten wij verstaan dat Hij een offer geweest is, omdat onze zonden alleen daardoor voor God konden worden weggenomen. Immers, onder de wet kon de mensheid slechts om vergeving vragen als er een offer aan toegevoegd werd. Ze kon immers geen enkele compensatie meebrengen. Maar God had Zijn volk gezegd dat het genoeg was dat het steunde op de belofte van de Verlosser die hun gegeven was.
Zo dus is aan Hem in het bijzonder de naam van Lam toegedeeld, opdat de Joden zouden erkennen en gevoelen dat Jezus Christus alles moest vervullen wat in de wet voorafschaduwing was. Met het oog daarop omvat de profeet alles, zegt Calvijn, als hij spreekt over Jezus Christus in Zijn lijden en dood. Ten eerste dat Hij al onze ongerechtigheden wegdoet, temeer omdat Hij Zich onderworpen heeft aan de wil van God, Zijn Vader. Ten tweede dat Hij geofferd werd als een Lam, opdat door het uitstorten van Zijn bloed al onze bezoedelingen worden afgewassen en wij worden gereinigd.
Welnu, als wij overtuigd zijn van vele

Het Lam dat stemmeloos was, is nu advocaat

zonden die wij begaan en wij daarom de toorn van God ervaren, dan hebben wij de toegang tot het Lam van God, dat ons hier wordt voorgesteld. Namelijk dat onze Heere Jezus Christus Zich volstrekt niet heeft willen verzetten, hoewel de verdrukkingen die Hij moest verdragen zo extreem waren en God heel Zijn toorn op Hem deed neerkomen. Niettemin heeft Hij zonder tegenspreken alles geleden, opdat wij door die gehoorzaamheid zouden worden verzoend.

Voorbeeld
Intussen worden wij aangespoord om ons aan Zijn voorbeeld te conformeren, zegt Calvijn. Niet dat wij ons in alle volmaaktheid vernederen voor God.
Nee, opdat wij ons zullen bedwingen wanneer God ons kastijdt en wij grote gestrengheid ervaren in Zijn hand en het ons toeschijnt dat wij veel te hard worden verdrukt. Laten wij ons dan niettemin stil houden en belijden dat God billijk en rechtvaardig is, laat niemand een klacht uit onze mond horen. Maar laten we veeleer God in ons zwijgen verheerlijken, als arme zondaren die overtuigd zijn van hun wandaden, zonder enige tegenspraak.
Petrus past deze passage toe als hij zegt dat wanneer wij verdrukt worden onder de hand van God, ja zelfs vervolgd worden door mensenhanden, dat wij dan niet nalaten het onrecht dat mensen ons aandoen in geduld te verdragen, in de erkenning dat God ons of wil beproeven of onze zonden bestraffen.Zo moeten wij gelijkvormig worden aan de Zoon van God, want Hij is onze spiegel en ons voorbeeld. Niet dat in ons een gelijke kracht is; wij kunnen immers niet in Zijn schaduw staan. Maar toch zien wij dat David – net zo’n gebrekkig mens als wij – niet heeft nagelaten deze leer in praktijk te brengen, zoals hij zegt: ‘Ik ben als een stomme, die zijn mond niet opendoet’ (Ps.38:14). En: ‘Ik ben verstomd, ik zal mijn mond niet opendoen, want Gij hebt het gedaan’ (Ps.39:10). Calvijn heeft duidelijk geloofsvluchtelingen onder zijn gehoor.

Vasthouden
Dat is wat wij vast hebben te houden van dit lied, zegt de hervormer. Namelijk dat zoals de Zoon van God stemmeloos als een Lam is geweest om God de eer te geven en niet tegensprak, noch Zich in al Zijn verdrukkingen verzette, dat ook wij zullen dulden dat God ons kastijdt wanneer het Hem goeddunkt, of onze gehoorzaamheid beproeft, of als Hij de teugel laat aan de goddelozen, zodat ze ons vervolgen.

Advocaat
Onze Heere Jezus heeft als een Lam zwijgend voor ons gerechtigheid verworven; Zijn stilzwijgen brengt ons dit heilgoed. Nu is Hij onze advocaat hierboven, die daar altijd Zijn mond opent om voor ons in te treden in alle misdaden die wij begaan hebben. Hij, die onze zonden heeft weggedaan, pleit voor ons, opdat God ons vrijspreekt. Het Lam dat stemmeloos was, treedt nu voor ons in. Ziedaar hoe wij dit mogen toepassen. Omdat Hij nu spreekt mogen wij goede moed hebben om te zwijgen wanneer wij onder Gods hand geslagen worden. Lof zij het Lam, dat al onze zonde op Zich nam.

Dr. W. Balke uit Den Haag is emeritus hoogleraar geschiedenis van de Reformatie

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen