Gadamagan

Op maandagmorgen kwam hij om de bestellingen te noteren en op donderdagmorgen bracht hij de boodschappen. Hoewel het allemaal al ruim zestig jaar geleden is, herinner ik me het wekelijkse tafereel nog erg duidelijk.

Kerkgang
‘Heb je goed kunnen kerken?’ of: ’Hoe was je kerkgang gisteren?’ Dat waren de vragen die op tafel kwamen.
Lammert behoorde tot de gereformeerde kerk (vrijgemaakt) in Langerak en wij waren hervormd. Dat verhinderde het gesprek kennelijk nooit, want altijd was er wel wat te praten. Als kind begreep ik lang niet alles, maar één ding was duidelijk. Beiden kenden duidelijk de vreze des Heeren. Kerkmuren speelden in het gesprek geen rol. Als je ouder wordt, denk je wel eens: Eigenlijk prachtig, deze mensen bemoedigden elkaar aan het begin van de nieuwe werkweek vanuit het gehoorde Woord op de zondag. Dat was, om met ds. Arie van der Veer te spreken, ‘oecumene van het hart’.

Allen één
Ik weet nog heel goed dat de oecumene expliciet aan de orde kwam. ‘Het had zo nooit moeten gaan’, zei Van Zessen een keer. ‘Dat gescheiden optrekken van kerken vlak bij elkaar is niet goed. De Heere Jezus heeft ons de opdracht gegeven om allen één te zijn in Zijn Naam, dat Woord kunnen we zomaar niet naast ons neerleggen.’ Mijn moeder was het daar wel mee eens. Maar ja, de praktijk is soms weerbarstiger dan het principe. Opmerkelijk trouwens dat deze man dit betrekkelijk kort na de Vrijmaking aan de orde stelde.

Het beste
Een ander gesprek dat ik me duidelijk herinner is het volgende. Lammert voelde zich al een tijdje niet zo lekker. Hij vertelde moeder dat hij zich daar zorgen over maakte. Zo zelfs dat hij vreesde niet lang meer te leven. ‘Weet je’, zei hij toen, ‘voor mezelf vind ik het niet zo erg om heen te gaan, want ik weet dat het beste nog komen moet. Onze dominee heeft daar pas nog over gepreekt, over Romeinen 8:30: ‘Die Hij te voren verordineerd heeft, dezen heeft Hij ook geroepen; en die Hij geroepen heeft, dezen heeft Hij ook gerechtvaardigd; en die Hij gerechtvaardigd heeft, dezen heeft Hij ook verheerlijkt.’
Wat een vooruitzicht. Maar ik zou nog graag bij mijn gezin blijven.’
Hij heeft daarna inderdaad niet lang meer geleefd.

Handel en wandel
Lammert van Zessen verbond zijn toekomstverwachting nadrukkelijk aan zijn handel en wandel. Hij zei het zo: ‘De Heere zal mij rekenschap vragen over de manier hoe ik met mijn klanten ben omgegaan en of ik mijn winkelwaren eerlijk heb afgewogen en oudbakken spullen niet heb verkocht als waren ze vers. Daarin komt mijn christenzijn naar voren of niet… Ons hele leven en onze hele wandel staan altijd onder het alziend oog van God. Zo’n grote verantwoordelijkheid hebben wij als mensen die de naam van Christus dragen.
Dat maakte op mij toen veel indruk.

Neusklank
Wat betekende het wonderlijke woord ‘gadamagan’? Als kind dacht ik aan een soort gebed. Pas heel veel later ontdekte ik het. Bij navraag was het simpele antwoord: ‘Lammert praatte erg door zijn neus en het betekende gewoon ‘Goedemorgen’.

De aanduiding ‘kleine luyden’ stamt uit de tijd dat Nederland een republiek was. De middenklasse van boeren, middenstanders en arbeiders werd zo genoemd ter onderscheiding van de adel en de regenten. Het gaat dus om eenvoudige mensen. In deze serie wordt de term ook gebruikt, maar dan veel meer voor mensen die op eenvoudige wijze in handel en wandel getuigenis aflegden van hun geloof en hun vertrouwen op God. Abraham Kuyper gebruikte de term ook; dit kerkvolk vormde de traditionele achterban van de ARP

A.J. Terlouw uit Zeist is oudstafwerker van de HGJB.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen