Jezus is nú in doodsstrijd

Genoemde regel is te vinden in het vijfde couplet van lied 180 in het Liedboek voor de kerken. Het heeft dezelfde wijs als ‘Leer mij, o Heer, Uw lijden recht betrachten’ en handelt over de worsteling van Jezus in Gethsémané. Het vijfde couplet valt niet bijzonder op tussen de andere zes coupletten, maar is dus bijna letterlijk een uitspraak van Pascal.

Altijd zal Jezus weer in doodsstrijd wezen,
Tot aan het eind der wereld moet Hij vrezen,
Zijn eigen jongeren in slaap te ontdekken.
Wat zou hen wekken?

Natuurkunde We kunnen vandaag op verschillende manieren op de nalatenschap van Pascal stuiten. Zo kom je in de natuurkunde de berekening van de vloeistofdruk tegen, uitgedrukt in Pascal (Pa). Hij ontwikkelde als een van de eersten een mechanische rekenmachine die kon optellen en aftrekken, om het werk van zijn vader te verlichten. Op het gebied van wisen natuurkunde was hij geniaal. Daarnaast is Pascal bekend geworden als christelijk filosoof, theoloog en apologeet. Meest bekend is de bundel Gedachten (Pensées). Tot op de dag van vandaag wordt dit gelezen en vooral in protestantse kring gewaardeerd. Dat is bijzonder, omdat Pascal lid was van de Rooms- Katholieke Kerk en dat ook altijd is gebleven, zij het niet zonder kritiek.

Opvoeding
Blaise werd op 19 juni 1623 geboren in Clermont-Ferrand in Frankrijk. Zijn moeder overleed toen hij nog maar vier was. Zijn vader nam de opvoeding hoog op. Hij stopte met zijn werk om zich aan de kinderen te wijden. Hij ontdekte hierdoor al vroeg.

Toen Jezus tot mensen bad, werd Hij niet verhoord

dat hij een uitzonderlijke zoon had, met een onstuitbare leergierigheid. Behalve Blaise waren er twee zussen: Gilberte en Jacqueline. Naast zijn vader had deze laatste het meeste invloed op zijn leven. Zij trad na het overlijden van vader in, in het cisterciënzerinnenklooster Port-Royal te Parijs. Vanaf deze periode krijgt ook het geloof een grote betekenis voor Blaise.

Bekeringservaring
Pascal noemt 1654 voor zichzelf het genadejaar. In zijn Mémorialna zijn dood gevonden in de voering van zijn kleding, beschrijft hij een soort bekeringservaring. ‘…vanaf ongeveer half elf ’s avonds tot ongeveer half een ’s nachts. Vuur ‘God van Abraham, God van Isaac, God van Jacob’, niet die van wijsgeren en geleerden. Zekerheid. Zekerheid. Aandoening. Vreugde. Vrede. God van Jezus Christus. …’
Vanaf dat moment is hij vaker bij zijn zus te vinden in het klooster. Ondanks veel ziekte en zeer heftige hoofdpijnen, richt hij zich op het bestuderen van de Bijbel en de kerkvaders. Met name de werken van Augustinus nemen hierbij een belangrijke plaats in. Juist door deze kerkvader ontdekt hij hoezeer de Rooms-Katholieke Kerk is afgedwaald van de leer van zonde en genade. Vanaf 1654 levert hij een belangrijke bijdrage aan de discussie tussen jansenisten en de jezuïeten. Met het jansenisme, waarmee hij zich goed kon identificeren, bevinden we ons in een hervormingsbeweging binnen de Rooms-Katholieke Kerk.

Nalatenschap
Pascal trouwde nooit. Ziekte en pijn negeerde hij zo veel mogelijk door intensief te studeren. Hij sterft op 19 augustus 1662, op 39-jarige leeftijd, te Parijs. Zijn materiële nalatenschap was al gereduceerd tot haast niets, omdat hij veel van zijn bezit had verkocht en gedeeld aan de armen. Zijn nalatenschap in wetenschappelijke en geestelijke zin is echter groot. Dat zijn opvattingen voor ons vaak herkenbaar en gereformeerd overkomen heeft meer te maken met zijn teruggrijpen op Augustinus’ genadeleer, dan dat Pascal verwant was aan het protestantisme.

Jezus zal in doodsstrijd zijn tot aan het einde van de wereld “ Blaise Pascal

Gedachten
De Pensées van Pascal zijn wel het meest bekend geworden. Het is een losse verzameling gedachten rond de verdediging van het christelijk geloof. Pascal heeft deze zelf nooit systematisch gerangschikt. Juist omdat het ‘losse gedachten’ zijn gebleven, lezen ze ook weg alsof ze recht uit het hart van de gelovige Pascal komen. Een voorbeeld van een bekend geworden ‘gedachte’ van Pascal is die over de rede: ‘Het hart heeft zijn redenen, welke de rede niet kent.’ Daarnaast kennen velen ‘de gok van Pascal’: volgens de kansberekening kun je het beste in God geloven. Als deze namelijk bestaat, is de winst voor de gelovige oneindig. Bestaat God niet, dan verlies je ook niets

Doodsstrijd
Pas laat wordt de uitspraak over ‘de doodsstrijd van Jezus’ ontdekt. Het karakter van deze pensée is ook anders getoonzet, intiemer, mystieker, enigszins in de stijl van het Mémorial. Deze uitvoerige gedachte wordt ook wel ‘het mysterie van Jezus’ genoemd.
Pascal schrijft dat Jezus op allerlei manieren is gekweld in Zijn leven en in het sterven aan het kruis. In Zijn doodsstrijd is het echter geen menselijke hand die Hem kwelt, maar een almachtige. Je moet ook almachtig zijn om deze kwelling te kunnen doorstaan.
In die doodsstrijd van Jezus zoekt Hij steun bij Zijn drie liefste vrienden, maar zij slapen. Zelfs wanneer Hij vraagt bij Hem te blijven, is hun ongehoorzaamheid zo groot en hun medeleven zo klein, dat het hen niet belet om opnieuw in slaap te vallen. Zo wordt Jezus helemaal alleen overgelaten aan de toorn van God.
Jezus zoekt deze ene keer in Zijn leven toch tevergeefs steun in deze verlatenheid en verschrikkelijke nacht. Hij heeft tot mensen gebeden en is niet verhoord. Als zelfs de vrienden van Jezus, door Hem Zelf uitgekozen, niet waken, maar slapen, vervult Hem dat met droefheid. Niet voor Zichzelf, maar voor hen. Om het gevaar waaraan zij zich blootstellen. Terwijl Zijn leerlingen sliepen, heeft Jezus hun heil bewerkt. Jezus in doodsnood. Jezus, die al Zijn vrienden ziet slapen, en al Zijn vijanden waken, verlaat Zich geheel op Zijn Vader. Dan zegt Pascal: ‘Laten wij langer bidden, nu Jezus in doodsstrijd en in bitter lijden verkeert.’

Vervolgde christenen
Ergens doen de woorden van Pascal vreemd aan. Hij spreekt in de meeste gevallen in de tegenwoordige tijd. Als het gaat om het lijden van Christus in onze tijd, zouden we vandaag eerder denken aan vervolgde christenen. Is het niet Petrus die zegt dat het lijden van christenen gemeenschap is aan het lijden van Christus (1 Petr.4:13)? Is het Jezus Zelf niet die in Mattheüs 25 zegt dat je aan Hem doet wat je aan de minste van je broeders doet? Dus dat in de lijdende medemens Christus ons in de ogen kijkt en vraagt wat wij met Hem doen? In die zin zien wij dat Christus inderdaad in doodsstrijd is tot op de dag van vandaag. Zijn doodsstrijd lijkt eerder groter dan kleiner te worden.
Toch is dat nu juist niet wat Pascal bedoelt. Hij trekt de doodsstrijd van Jezus niet op het vlak van de sociale gerechtigheid. Hij betrekt deze juist op de houding van de gelovige, zelfs waar hij geconfronteerd wordt met een lijdende Jezus. Die nota bene voor Zijn vrienden deze doodsstrijd onderging. En toch konden ze niet blijven waken. Pascal laat hier even buiten beschouwing dat Lukas ons vertelt dat de discipelen vanwege de droefheid niet wakker konden blijven (Luk.22:45).

Waakzaamheid
Hij betrekt het helemaal op de houding van waakzaamheid. Die vraagt Jezus meerdere keren van gelovigen. Ja, die ene keer in de hof, voor Zichzelf. Dat gebed blijft onverhoord. Maar Hij vraagt van Zijn discipelen voortdurende waakzaamheid. Dat zij staande mogen blijven. Dit zegt Hij met het oog op Zijn komst in heerlijkheid.
Als gelovigen hun zaligheid te danken zouden hebben aan hun waakzaamheid, zou het droevig gesteld zijn met de Kerk. De discipelen, Jezus’ zelfgekozen vrienden, lukte het al niet op het meest cruciale moment van Zijn lijden.
Vandaag de dag is het niet minder erg. Waken en bidden, wat is dat moeilijk. Of wij moeten er meteen wat voor terug zien. Ja, inderdaad, Jezus is in doodsstrijd, ook vandaag. Hij ziet vanuit de hemel Zijn Kerk op aarde, al te vaak slapend, ingedut. Hij ziet hoe Zijn vijanden wakker zijn tot en met.
Tot de dag van Zijn komst, moet de Kerk het hebben van de Gekruisigde Jezus en niemand anders. Jezus in doodsstrijd!

Ds. M. van Leeuwen is hervormd predikant te Voorthuizen

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen