ZINGEN NA 25 MEI

De agenda van de synode geeft zowel inzicht in het leven binnen de gemeenten als in de thema’s die om bezinning vragen. Nu de aprilsynode slechts de helft van de gebruikelijke vergadertijd nodig had, constateren we dat diverse dossiers van de afgelopen jaren afgerond zijn. De discussie over de loopbaanontwikkeling van predikanten, de positie van de hbo-theoloog en over de samenwerking van kleine gemeenten in de regio is vooralsnog afgerond, de verbouwing van Hydepark kan van start, de PThU is verhuisd en ds. Klaas Hendrikse is met emeritaat.

Nieuwe Liedboek
De synode had wel de taak het Liedboek – Zingen en bidden in huis en kerk vrij te geven ter beproeving. Echter, dat liedboek wordt pas op 25 mei in Monnickendam gepresenteerd. Moest het vrijgeven dan wachten tot de novembervergadering? Elk synodelid besefte dat veel protestantse gemeenten daarop niet zullen wachten. Maar iets vrijgeven wat je nog niet kent – daarmee neem je sowieso jezelf niet erg serieus. De synode besloot daarom nu vooral het bestuurlijke proces te toetsen, na eerst enige liederen uit het Liedboek Liedboek te hebben gezongen. Ds. E. Overeem lichtte deze keuze namens de dienstenorganisatie toe. Hij zag graag een positief besluit (‘je moet er niet aan denken dat we bij de komst van dit liedboek tegenstribbelen’), een eenvoudig besluit (‘de gemeenten kunnen het liedboek beter beproeven dan de synode, zodat wij beslissen over het besluitproces’) en een tijdig besluit (‘er is geen grote afstand meer tot 25 mei’).

Meervoudige loyaliteit
De Amsterdamse predikant ds. K. Holwerda, secretaris van de Interkerkelijke Stichting voor het kerklied, lichtte toe dat de komst van het Liedboek voor de kerken (1973) een impuls aan de bezinning op kerkmuziek en liturgie gegeven heeft. De komende uitgave kent daarom vernieuwing (‘na 1973 is er veel verschenen’), verbreding (‘er zijn ook andere dan kerkliederen opgenomen’) en verandering (‘er zijn andere vormen dan strofische liederen opgenomen’). Holwerda noemde het meewerken aan het nieuwe Liedboek een oefening in meervoudige loyaliteit, een inzetten op katholiciteit.
Ds. L.W. Smelt (classis Alphen aan den Rijn) sprak namens de commissie van rapport, een commissie die gezamenlijk een agendapunt voorbereidt, en bepleitte uitstel tot november, ‘om er dan samen achter te staan’.

Serieuze toetsing
Dr. R. de Reuver adviseerde namens de Generale Raad van Advies de evaluaties uit de gemeenten over vijf jaar uiterst serieus te nemen.
Mw. ds. E. van der Wolf-Kox (classis Flevoland) relativeerde een beslissing van de synode. ‘Het liedboek wordt toch gewoon verkocht.’ Diaken B.J. Robbers (classis Amsterdam) zei dat er geen schijn van kans is dat de synode het liedboek in november niet vrijgeeft. Oud. Th. van den Bos (classis Zeist) zag het gebruik van het liedboek met vertrouwen tegemoet, maar nam afstand van enkele controversiële workshops op de dag van de presentatie.
Ds. G. van de Pol (classis Rotterdam) riep op tot dankbaarheid en nuchterheid. ‘Laat de kritiek komen als we voluit uit dit liedboek gezongen hebben.’
De scriba van de synode, dr. A.J. Plaisier, antwoordde dat het moderamen vrijgeven in november niet wenselijk vond. ‘Met de beproeving zelf nemen we geen loopje, daar hebben we vijf jaar voor.’ Hij kon zich de kritische vragen bij enkele workshops voorstellen, ‘maar laat dit de feestelijkheid niet overschaduwen’.
Nadat het moderamen toezegde tijdig na te denken over een inhoudelijke toetsing, gaf de synode met twee stemmen tegen het nieuwe Liedboek vrij om in de eredienst gebruikt te worden.

Islam
De drie uur die ingeruimd was voor de bespreking van een notitie over de islam, had de synode bij lange na niet nodig. Elke kou was uit de lucht, toen helder was dat deze tweede nota niet als leeswijzer gold van de in november 2010 aanvaarde nota ‘Integriteit en respect’. Die nota was het antwoord op de vraag hoe de ontmoeting met moslims kan worden verdiept, een nota waarin gesteld was dat ‘we geen andere Verlosser dan Jezus Christus kennen’ en waarin een cruciaal hoofdstuk opende met Psalm 86: ‘Onder de goden is niemand U gelijk, o Here, en niets is als Uw werken.’
Deze nota was toegestuurd aan (inter)nationale partners van de kerk, op grond waarvan nu een overzicht beschikbaar was van reacties en aandachtspunten. Dé vraag van diverse synodeleden was of dit overzicht van reacties in belijdende zin iets terugnam van de nota uit 2010.

Bidden met moslims
Ds. L.W. Smelt zei namens de commissie van rapport dat de vervolgnota ‘belijdender en scherper’ zou mogen en sprak daarom van ‘een grijze tekst die afbreuk doet aan de identiteit van de kerk’. Hij gaf aan dat juist moslims die christen geworden zijn, het gezamenlijk bidden als moeilijk ervaren.
Oud.-kerkrentmeester C.P. de Bruin (classis Hoogeveen) gaf aan dat er meer dan kosmetische verschillen zijn tussen islam en christendom. ‘Waarom is de nota zo bescheiden over het allesbeslissende verschil dat Romeinen 8 benoemt: Die ook Zijn eigen Zoon niet gespaard heeft?’ Prof. dr. L.J. Koffeman, een van de twee opstellers van de nieuwe nota, zei moeite te hebben met wat ouderlingkerkrentmeester De Bruin opmerkte.
Diaken A.D. Drost (classis Heusden) verwees naar de reactie van de stichting Evangelie & moslims: ‘De Koran en de islamitische theologie zijn een radicale herinterpretatie van de heilsgeschiedenis die niet is ontsproten aan Abraham, maar vooral onverholen kritiek is op de christelijke theologie.’ Hij noemde interreligieus gebed onmogelijk.

Plaatselijke gemeenten
Prof. dr. B.J.G. Reitsma, de andere opsteller van de nota, gaf aan dat het spreken over de drie-eenheid in de vorige nota niet ingetrokken is. ‘Er blijft een fundamenteel verschil tussen het bidden van de salaat door moslims en bidden in de naam van Jezus.’
Als zo vaak zette dr. A.J. Plaisier het gesprek in het juiste kader. ‘Het lijkt dat ons gesprek over de relatie tot de islam als een nachtkaarsje uitgaat, maar dat is niet zo. De levendige discussie uit 2010 blijft staan. Nu luisterden we naar stemmen uit het brede veld van onze partners.’
Toen helder was dat de nieuwe nota geen leeswijzer bij de eerste is, stemde slechts één synodelid tegen de aanvaarding van de nota. Op voorstel van ds. J. Visser (classis Gorinchem) besloot de synode de nota vruchtbaar en beschikbaar te maken voor de plaatselijke gemeenten.

Nieuws uit de synode
- In de media sneeuwde het geheel onder, maar de moeite van het vermelden is het meer dan waard: de synode ging akkoord met de benoeming per 1 januari 2014 van dr. B. van den Toren tot hoogleraar ‘Interculturele theologie’ op de vestiging Groningen van de PThU. In 1995 promoveerde hij op Breuk en brug. In gesprek met Karl Barth en postmoderne theologie over geloofsverantwoording. Daarna doceerde hij acht jaar systematische theologie in Bangui. De laatste jaren was dr. Van den Toren aan Wycliff Hall in Oxford verbonden. De synode ging tevens akkoord met de benoeming van dr. M. Korpel tot universitair hoofddocente Oude Testament op de vestiging Amsterdam van de PThU.
- Als opvolger van prof. dr. F.A. van der Duyn Schouten benoemde de synode oud-minister van onderwijs Marja van Bijsterveldt tot nieuwe voorzitter van de Raad van Toezicht van de PThU.
- Samen met het CNV bood de Vereniging voor kerkrentmeesterlijk beheer de synode een onderzoek aan naar de arbeidsmarktontwikkelingen binnen de Protestantse Kerk, ook omdat de komende jaren een relatief grote uitstroom van medewerkers te verwachten is.

P.J. Vergunst is hoofdredacteur van De Waarheidsvriend.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen