Globaal bekeken

In de negentiende eeuw trokken de orthodoxen steevast aan het kortste eind in de strijd tegen het modernisme en het synodale beleid wat de leer der kerk betreft. Vanuit het orthodoxe kamp werden ‘adressen’ aan de synode gestuurd. Met name ds. B. Moorrees (Wijk bij Heusden) speelde daarin een rol.

In Om de erve der vaderen, een uitgave van de verzamelde geschriften van Moorrees, staat een adres van Moorrees uit 1841, dat mede ondertekend was door de kerkenraden van Nijkerk, Oosterwolde (Gld.), Elspeet en ’s-Grevelduin-Capelle, waarin werd aangedrongen ‘op de inscherping en handhaving van de belijdenis onzer Kerk’, ‘woordelijk met elkander overeenstemmende in de vier navolgende vragen’:

1e. Dat Uwe Vergadering het nieuwe formulier (te weten, van ondertekening voor aankomende Leraren) vernietige en voorstaan weder het oude bezweren doe.
2e. Dat zij uit al haar macht zorge voor het getrouw blijven aan de gezworen eed des Heeren.
3e. Dat zij haar invloed aanwende tot verkrijging van Hoogleraren, die met hun hart der kerkleer zijn toegedaan, opdat weer van onze voor de Godgeleerdheid opgeleide jongelingschap gezegd kan worden, dat zij kwekelingen zijn der waarheid en der Godsvrucht.
4e. Dat zij bevele, dat de kinderen, zo door de Leraren als door andere tot het geven van godsdienstig onderwijs bevoegd verklaarde personen, uit de Heidelbergse Catechismus, het Kort Begrip, of enig ander soortgelijk, met de leer der Hervormde Kerk nauwkeurig overeenstemmend boek, onderwezen worden.

***

Een bekend predikant in Hoevelaken was ds. B. van der Wal (1864-1924).
Zijn zoon ds. C. van der Wal gaf een boekje over hem uit ... In het rechte spoor, een bundel met eerder in De Waarheidsvriend geplaatste artikelen. Een fragment hieruit over ‘De school en het Huis Hoevelaken’:

Toen mijn vader in 1911 in Hoevelaken predikant werd, nam ‘het Huis Hoevelaken’ nog een belangrijke plaats in in de dorpssamenleving. Het werd bewoond door baron J.E.N. Schimmelpennick van den Oije, voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal. In het zomerhalfjaar woonde hij op het kasteel en reed met zijn, toen nog vrij zeldzame auto met particuliere chauffeur, naar Den Haag of elders voor noodzakelijke vergaderingen en besprekingen. Hij was trouw kerkganger, in zijn eigen bij het Huis behorende bank.
Hij zat ook aan aan de Avondmaalsdis. Als ambachtsheer had hij in vacaturetijd ook het recht van ‘electie’. Hij mocht dan kiezen uit een hem voorgelegd tweetal predikanten. Mijn vader respecteerde dit hooggeplaatste gemeentelid met zijn echte aristocratische verschijning om heel zijn levenshouding, z’n levensernst, zijn toegewijde arbeid aan de hoge zaken van landsbelang, en zijn betrekkelijk sobere levenswijze.
’s Winters woonde de baron in Den Haag. Daar is hij ook op 11 april 1914 overleden.
De Goede Vrijdag belette mijn vader aan de wens van de stervende te voldoen om naar Den Haag te komen. Ik herinner me nog, dat baron Schimmelpennick zich op zijn sterfbed Romeinen 8 liet voorlezen en zei: ‘het wordt hoe langer hoe mooier’. In de Hoevelakense kerk had deze adellijke familie een eigen grafkelder. Daar werd hij begraven. Mijn vader heeft deze begrafenis, waarbij vorstenhuis, regering en volksvertegenwoordiging ruimschoots vertegenwoordigd waren o.a. door figuren als dr. A. Kuyper en prof. Treub, geleid. Pachters droegen hun ‘heer’ ten grave. Omdat geen zoon de baron opvolgde en latere bewoners geen eigenlijke band met het dorp hadden, kwam hiermede een einde aan een oude, wat feodale verhouding met haar licht- en schaduwzijden. Over de laatste had mijn vader ook wel met de baron op pastorale wijze gesproken. Dat kon.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen