Boekbespreking

In dit lijvige boek beschrijven verschillende auteurs de opkomst en ontwikkeling van naties en staten in Europa na de Franse Revolutie tot heden. Daarbij krijgt vooral het begrip nationalisme alle aandacht, met als context de ontwikkelingen in Europa van negentiende-eeuwse koloniale wereldmacht tot ‘een positie op het tweede plan’.
Na een inleidend deel over ‘ijkpunten in het theoretische debat’ (onder andere de definitie van een natie en geschiedschrijving in de negentiende eeuw) is het boek onderverdeeld in vijf perioden: voor 1815 (‘Van patriottisme tot nationalisme’), 1815-1848 (‘Van Wenen tot Frankfurt’), 1848-1914 (‘staatsvorming en nationalisme’), 1914-1945 (de twee wereldoorlogen met de periode daartussen) en na 1945 (‘nationalisme en internationalisme in Europa’). Het boek is dermate gedetailleerd dat het zich niet in enkele pennenstreken laat beschrijven.
In het slothoofdstuk worden in de laatste paragraaf conclusies getrokken met betrekking tot ‘nationalisme, democratie en de toekomst van Europa’. De ondergang van de Sovjet- Unie was de meest ingrijpende ontwikkeling in de late twintigste eeuw. Geen enkele ontwikkeling is echter van grotere betekenis geweest in het naoorlogse Europa dan de Europese integratie, gepaard gaande met de ontmanteling van de kolonisatie en de opkomst van de multiculturele samenleving. De destructieve krachten van nationalisme tussen staten zijn er .goeddeels. mee geëlimineerd, maar binnen de staten zelf niet. Binnen de staten ontstond nieuw nationalisme in de vorm van euroscepsis. of ´anti-Europapolitiek´. Wat Nederland betreft vallen hier onvermijdelijk de namen van Pim Fortuyn en Geert Wilders. Maar ondanks .Brussel. is er nauwelijks .een Europese politieke identiteit. ontstaan, zelfs geen Europese culturele ‘ruimte’. ‘Hoe meer Europa, hoe minder Europeanen.’
De slotconclusie is: ‘Hoever de Europese integratie ook is voortgeschreden, politiek, en ook buitenlandse politiek is altijd hoofdzakelijk nationaal geweest, en dat zal ze voorlopig blijven. Voorwaar geen onduidelijke conclusie. Maar wel een conclusie in een spanningsveld, dat door het hele boek aanwezig is. Geen boek voor een achternamiddag maar wel vol grondige informatie om (historische) kennis aangaande modern Europa op te doen.

J. VAN DER GRAAF, HUIZEN

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen