MEER DAN WIJSHEID

Wie was de Prediker? Salomo, zegt een oude traditie. Het bijbelboek zelf laat zich er niet over uit. Er zijn aanwijzingen in het bijbelboek die er wat tegenin gaan of het nu Salomo was. Misschien was het toch een ander.

VERZAMELAAR
De titel die hij heeft in het Hebreeuws zegt misschien wel meer. Qohelet. Dat betekent zoiets als: ‘verzamelaar’. Het einde van het boek wijst daarop: de woorden van wijzen zijn als spijkers, diep ingeslagen door meesters in het verzamelen.
Bij een verzamelaar kun je ook denken aan iemand die een vergadering voorzit en de gedachten aan de tafel bij elkaar brengt (verzamelt), de kern eruit verwoordt om zo tot verder inzicht te komen. En zoals het vaak gaat, in de kerk en daarbuiten, elke vergadering roept om een nieuwe vergadering. Er komt aan het verzamelen nooit een einde.

KRITISCHE TEGENSTEM
Het is een kritische tegenstem die aan het einde van het boek Prediker klinkt. Niet langer spreekt de ‘ik’. Maar het lijkt alsof een andere stem aan het woord komt. Iemand, zo wordt wel gedacht, die de spreuken van Qohelet heeft samengevoegd in één boek en aan het eind daarop terugblikt. Prediker was een wijze, zo sluit de redacteur de verzameling wijsheden Hij blikt terug op alle wijsheid die te berde is gebracht. Het lijkt wel alsof hij het wat relativeert. Je kunt blijven lezen, informatie verzamelen en studeren. Aan vergaderen komt ook geen eind. Netwerken om kennis te delen en databases bouwen om informatie op te slaan en voor iedereen beschikbaar te maken. De tegenstem aan het eind, is misschien wel net zo actueel als alle wijsheden die in het bijbelboek zijn samengebracht.

LIEFDE
Er is meer. Meer dan wijsheid en inzicht. Want waar komt het allemaal op neer? Niet dat wijsheid, kennis, inzicht fout is. Dan zouden we vervallen in een simplistisch zwart-witdenken. Maar het slot van Prediker klinkt als de woorden van Paulus tegen de gemeente in Korinthe. Nadat Paulus is ingegaan op de gaven die er in de gemeente zijn, de bijzondere gaven van Gods genade, de gemeente als lichaam waarin de gaven zijn geschonken tot verdere opbouw, spreekt Paulus deze woorden: ‘ik wijs u een weg die dit alles nog overtreft.’ (1 Kor.12: 31). En Paulus wijst op de liefde. En in de liefde komt het niet aan op mooie woorden, wijze inzichten, goede intenties. In de liefde komt het aan op de daad. Op het concrete leven. Op de realiteit in het dagelijks samenleven.
Streef naar de goede gaven, zegt Paulus. Maar er is iets wat de gaven die God geeft, overstijgt. En zo zouden we met Prediker kunnen zeggen: streef naar kennis, naar inzicht, naar wijsheid. Maar er is iets wat dat alles overstijgt. De tegenstem aan het eind van het boek roept ons tot de daad. Tot het alledaagse bestaan. Tot het leven onder de zon, waar Prediker het zo vaak over heeft gehad. Een leven dat zich voltrekt voor het aangezicht van God. Want waar komt nu alles op neer? Niet op wijsheid, maar op het leven met God. De vreze des Heeren, om het in het taaleigen van het Oude Testament te zeggen. Het leven coram Deo, in liefde en dienst aan de Allerhoogste.

NIEUW SEIZOEN
Aan het begin van een nieuw seizoen houden we dat in het oog. Een nieuw schooljaar begon. Ook in de kerk startte een nieuw seizoen van catechese, kerkdiensten en vergaderen. Veel vergaderen. Dat ook. En daar is niets mis mee. Wij vallen niet in het andere uiterste door te doen alsof het verzamelen van wijsheid en inzicht, vanuit de gaven die God in de gemeente heeft gegeven, er allemaal niet toe doet. Maar het is ondergeschikt aan iets anders. Er is iets wat die activiteiten overstijgt. Of misschien nog beter gezegd: de activiteiten zijn geen doel in zichzelf, zoals het verzamelen van wijsheid dat ook niet is. Zij zijn een middel, een voertuig, voor iets anders.

GOD VREZEN
Wat overblijft is dit: ‘Vrees God en houd Zijn geboden’. Daar hebben we veel wijsheid voor nodig, want God vrezen is niet een vrome houding, of een vroom gemoed. God vrezen gaat over ons concrete bestaan. De geboden hebben betrekking op ons alledaagse leven. En hoe dat in onze tijd gestalte krijgt, daar hebben we veel wijsheid voor nodig. Maar, hoe belangrijk dat ook is: Wees gewaarschuwd!

Dr. T.T.J. Pleizier is hervormd predikant te Dirksland.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen