GLOBAAL BEKEKEN

C. J. Toebes wijdt in zijn boek Haagse Hervormde Historiën (Zaltbommel, 1978) een hoofdstuk aan ds. Petrus Nieuwland, die prins Willem IV op 5 juni 1751 toesprak toen deze in Vlissingen erfheer van die plaats werd.

• Hier eerst een stijlbloempje uit zijn toespraak: Gun het ons, zeer Genadig Heer, uit borst en keele te juichen: Hosanna! Hosanna! gezegend Gij die koomt! Al het welmeenende Volk, ’t geen Nassau’s Huis kent, en erkent, is dankbaar tot God, en zedig uitgelaten roept het met ons: Lang leeve Salomo! De aarde berste van ’t geluid! ’t Volk zegt het eenstemmig Amen!

• In Den Haag kreeg hij de staatsgezinden ofwel de anti-Oranjegezinden tegen zich. Het pamflet Schuiten-praatje verscheen, met daarin onder andere vijf vragen:

1. Waerom hebt gy, na dat gy gebeden had voor de Heeren Staten enz, aenstonds daer op gebeeden, dat Godt boven al wilde zegenen het vorstelyke huys? Moet dat gezegent zijn boven de Staten, ’s Lands wettigen Souverain?
2. Waerom hebt gy gebeden, dat Godt de Vrouw Gouvernante steeds wilde doen toenemen in Magt en Lievde bij ’t volk? Moet die macht nog groter worden, dan se is?
3. Waerom hebt gy gebeden, dat Godt alle die genen, die tegen het huys van Oranje zijn, wilde wegwerpen uit den slinger van syne Almagt? Zoud gy niet kristelyker hebben kunnen bidden voor uw medemenschen en eigen geloofsgenoten? De volgende slaat op de preek:
4. Waerom hebt gy, doe gy uit het verkopen van het regt van de eerstgeboorte van Esau als een seedeleer wilde halen, dat geen wettig Regt mag overgegeeven worden met insigt om gunst te winnen by Grooten (…) en waerom voegde gy er niet by, dat ook geen Regent de voorregten van syn Stadt mag verraden om de gunst van een Vorst of Vorstin, of wie ’t ook anders weesen mag?
5. Van waer komt dog die byzondere toegeneigtheid voor het huys van Oranje? Ik mag, naer den aerd der liefde, niet vermoeden, dat het vleyery is, geboren uit eigenbaet, wat is het dan?

De jaren ’60 en ’70 van de vorige eeuw werden onder andere gekenmerkt door studentenopstanden. Een citaat uit het pas verschenen boek De mooiste jaren van Nederland (uitg. Prometheus, Amsterdam):

In de jaren zestig was [A.J.N.] Den Hollander een hoogleraar (UVA) van hoog aanzien. Hij verdiende respect en hij eiste het. Wie zijn gebeeldhouwde betoog verstoorde – bijvoorbeeld door te laat te komen – kon rekenen op een scherp standje. Hij lardeerde zijn colleges ook met opmerkingen als: ‘Wij besteden vele uren aan het tentamineren van studenten die toch nooit zullen slagen.’
Begin 1969 keerde de geduchte professor na een lang studieverblijf in de Verenigde Staten terug. Toen hij zijn gebruikelijke colleges inleiding in de sociologie weer opnam, trof hij vierhonderd toehoorders aan, die niet keurig luisterden, maar eisen aan het college stelden. Zo wilden zij gesplitst worden in twee groepen van tweehonderd studenten, in plaats van colleges dienden discussiebijeenkomsten te worden georganiseerd en te laat komen moest kunnen. (…) De overige voorstellen noemde hij ‘misplaatst en ondoordacht’. Den Hollander voegde daaraan toe dat hij wel verder wilde praten met een delegatie van de studenten. Dat wees de zaal af, waarop een chaotische discussie volgde, die Den Hollander ten slotte afbrak om zijn college te kunnen geven.
Op de vrijdag daarna, 12 februari 1969, verscheen Den Hollander zoals gebruikelijk voor zijn vierhonderd studenten om college te geven. Zij eisten op hoge toon opnieuw discussie. Den Hollander weigerde dat op even hoge toon. Daarmee oogstte hij alleen maar spreekkoren en geschreeuw. Woedend verliet de hoogleraar de zaal.

J. van der Graaf

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen