GEREFORMEERDE BALANS

Wie het ook is die op je weg geplaatst wordt en die je hulp nodig heeft, nooit zul je dus een reden hebben waarom je je eraan zou kunnen onttrekken hem die hulp te betonen (...) Je kunt zeggen dat je door geen goede daden van hem tegenover jou bij hem in de schuld staat, maar God heeft hem als het ware in Zijn plaats gesteld als een mens bij wie je even vele en even grote weldaden kunt onderscheiden als die waarmee Hij jou aan zichzelf verplicht heeft.’ Deze passage uit de Institutie (III.7.6) van Johannes Calvijn kwam voorbij tijdens het college van dr. Hoek. De passage sprak mij bijzonder aan, omdat Calvijn hier vanuit zijn theologie van onverdiende genade ook een kijk op de medemens ontwikkelt, die getuigt van een grote bewogenheid.

‘Balans’ zal me bijblijven als één van de gereformeerde kernnoties

Wij moeten onze naaste bekijken op de manier waarop wij tegenover God staan. Dan hebben we geen enkele reden om ons te verheffen ten opzichte van onze naaste. Volgens Calvijn moeten we, tegen onze natuur in, liefhebben wie ons haten en kwaad met goed vergelden, omdat het beeld van God in de naaste aanwezig is, alhoewel dit door de zonden onzichtbaar is.

VERRAST
Het was één van de keren dat ik tijdens deze colleges verrast werd door de visie van Calvijn. Ik had bij Calvijn meer het beeld van een systematisch theoloog dan van een man met compassie. Dat beïnvloedt onwillekeurig toch je leeshouding. Door specifiek op de spiritualiteit van de gereformeerde traditie te focussen onder begeleiding van een docent vallen deze mooie elementen je opeens op. Concreet word je dan ook nog eens aan het denken gezet over je houding ten opzichte van anderen.
Deze colleges waren dus nuttig om de eigen vooronderstellingen een andere richting op te sturen, door meer zicht te krijgen op de verhouding tussen theologie en spiritualiteit bij Calvijn en andere gereformeerde theologen. We bekeken sommige uitwassen in het gereformeerde denken echter ook kritisch, waardoor we zagen dat het nauw luistert bij het bestuderen van de Schriften en we gemakkelijk op een zijspoor terecht kunnen komen. Hierbij valt te denken aan het leerstuk van de totale verdorvenheid van de mens. Dit wordt soms losgemaakt van de leer van de verlossing (soteriologie), wat ertoe leidt dat het een eigen leven gaat leiden en een passieve (deterministische) geloofshouding tot gevolg heeft.

BALANS
Wat me mede daarom bij zal blijven aan de colleges is dat ‘balans’ één van de kernnoties in de gereformeerde spiritualiteit is. Zo verhoudt gereformeerde spiritualiteit zich niet alleen tot bevinding, vreemdelingschap of toe-eigening, maar heeft ze van doen met heel het leven. Dus ook ontferming over de medemens, zorg voor de schepping, betrokkenheid op de maatschappij en oog voor de realiteit van het bestaan.
Deze evenwichtigheid viel ook op bij de gelijke aandacht voor het werk van Vader, Zoon en Geest, de eenheid van Oude Testament en Nieuwe Testament, geest en lichaam, de relatie tussen rechtvaardiging en heiliging, verbond en wedergeboorte, persoonlijk geloof en het gemeenschappelijk geloof, kerk en wereld enzovoort. Ik hoop straks in de kerkelijke praktijk deze balans, of ‘het met twee woorden spreken’, mee te kunnen nemen als overkoepelend kader.

GEREFORMEERD
Het was prettig om weer eens een college te krijgen vanuit de gereformeerde invalshoek. Enerzijds was dat wel weer wennen, omdat ik deze wijze van onderwijs al jaren niet meer ontvangen had. Anderzijds voelde het als een warm bad om de onderwerpen te benaderen op de manier waarmee ik opgegroeid ben, waar dan tegelijkertijd een stukje verdieping aan toegevoegd werd. Het was bovendien mooi om deze onderwerpen te bespreken met een diverse groep van studenten, wat een interessante wisselwerking tot gevolg had. Voor sommigen was het zo ongeveer de eerste ontmoeting met het gereformeerde denken, anderen bleken er al heel goed in thuis te zijn. Maar uiteindelijk bleek het solo Christo (Christus alleen) voor iedereen zeggingskracht te hebben.

Wilhelm Roseboom MA volgt de master predikantschap aan de PThU te Groningen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen