GODS STEM HOREN

De ene keer komt zoiets totaal onverwacht. Ongezocht. Een andere keer komt het als een lang verwacht antwoord op je gebed. Nu eens is het als een zachte regen. Wat bezig was te verleppen, bloeit opnieuw op. Dan weer is het als een verfrissende teug water.

BIJBELSE VERKLARING
Zo gaat het als de Geest in de preek meekomt. Als Hij de woorden zo openlegt en op het hart drukt, dan wordt het Sprake van de hemel. Je hoort dan onmiskenbaar en onontkoombaar Gods stem, net zo krachtig en direct als ooit Abraham die stem vernam. We lezen er in de Schrift voortdurend van. Paulus vatte het heel kernachtig samen in zijn eerste brief aan de gemeente van Thessalonica. Hij schreef: ‘Ons Evangelie is niet alleen met woorden tot u gekomen, maar ook met kracht en met de Heilige Geest en met volle zekerheid’ (1:5). En even verderop: ‘Wij danken God zonder ophouden dat u, toen u van ons het gepredikte Woord van God hebt ontvangen, het ook aangenomen hebt, niet als een mensenwoord, maar (zoals het werkelijk is) als Gods Woord, dat ook werkzaam is in u die gelooft’ (2:13). Werkzaam ja. Hoe? Kernachtig schrijft dezelfde apostel het: ‘als kracht van God tot zaligheid’ (Rom.1:16).

BLIJVENDE BEDOELING
De bovengenoemde luisterervaring is dus meer dan een piëtistische aangelegenheid. Het is niet minder dan een door en door bijbels gebeuren. Sterker nog, de Schrift zelf dankt hieraan zijn bestaan. Ga maar na. De één na de ander vernam, hoe dan ook, de stem van de Levende. Een openbaring van de hemel was het keer op keer. Daarmee was het een woord van andere orde, een woord met onbeperkte houdbaarheidsdatum.
Een- en andermaal wordt het bevestigd: alle vlees is gras, elk mensenwoord is vluchtig, maar het Woord Gods bestaat in eeuwigheid. Het zijn dus woorden van eeuwigheidswaarde. Daarom zijn het woorden die niet verloren mochten gaan, maar zwart op wit werden vastgelegd. De bedoeling hiervan is dat mensen ze steeds opnieuw lezen en horen, dat ze ontvouwd en aangereikt worden in nieuwe situaties en voor andere oren.
De vastgelegde teksten klonken in wisselende contexten. Tot stomme verbazing en grote verrassing werd het steeds gehoord als viva vox, levende stem. Het woord van de ‘Ik ben die Ik ben’ hield Zijn kracht, was onveranderlijk. In Christus werden alle eerdere woorden, van recht en genade, van liefde en trouw, vlees en bloed. God sprak zich uit als nooit tevoren, tot het allerintiemste toe, schreef J.H. Bavinck treffend.
Van dat geopenbaarde geheimenis verhaalt het evangelie. De apostelen leggen er, geleerd en geleid door de Geest van de Opgestane Zelf, getuigenis van af (vgl. Luk.24:45-49).

STILLE OVERMACHT
Tot op de dag van vandaag spreekt de Levende voort. Dat gebeurt vooral via het getuigenis van overtuigde predikers. Wat ouderwets gezegd: in het gewaad van Zijn woord komt Hij nabij en spreekt ons aan in de kracht van de Geest. Deze prediking is prediking in betoning van geest en kracht, zo wordt al luisterend ervaren. Ze vindt plaats zonder veel bombarie, met stille overmacht.
Om ons in de kracht van de Geest aan te spreken zal er worden gepreekt. Met dat doel zal er worden geluisterd. Paulus geloofde er heilig in en schreef dat uitgerekend door dit proces van (s)preken en horen de relatie met God gaande wordt gemaakt en gaande wordt gehouden. ‘Hoe zullen zij Hem aanroepen in Wie zij niet geloven? En hoe zullen zij in Hem geloven van Wie zij niet gehoord hebben? En hoe zullen zij horen zonder iemand die predikt? (…) Zo is dan het geloof uit het gehoor en het gehoor door het woord van God’ (Rom.10:14,17). Bovenstaande is niet nieuw. Maar het is wel zaak dit steeds opnieuw tot ons te laten doordringen. Dat geldt juist in een tijd waarin het luisteren naar preken onder druk staat en er bij de zin en zegen ervan vraagtekens komen. Zou één van de redenen hiervoor niet kunnen zijn dat het bovenstaande persoonlijk en in het geheel van de gemeente al minder wordt beseft? Dringt het tot prediker en luisteraar nog goed door dat in de verkondiging echt iets gebeuren wil? Beseffen we dat er ‘grote dingen door worden uitgericht’, zoals onze belijdenis zegt, en dat de eeuwige God op die manier het woord wil nemen?

BESEF
De levende Christus wil langs die weg van Zich laten horen. Het is zonde als dit besef wegebt en het verlangen naar dit wonder wegkwijnt. Als er al minder gebeden wordt: ‘Ik zal horen wat God, de HEERE, spreken zal, want Hij zal tot Zijn volk en tot Zijn gunstelingen van vrede spreken...’ (Ps.85: 9), dan is het slechts een kwestie van tijd of het is gedaan met de preek- en luisterpraktijk. Want hoe meer het besef zoekraakt dat God door de preek heen spreken wil, hoe lastiger het wordt om nog iets aan de preek te beleven. De preek wordt een werkstuk van de dominee. Ieder heeft daar zijn of haar oordeel over en geeft er een cijfer voor. Je ziet het gebeuren, je hoort het om je heen. Iedereen heeft een eigen verwachting van de preek. De één verlangt naar geestelijke peptalk waar je de week mee in kunt. Een ander wil een boeiend exposé dat intellectueel bevredigt. Een volgende vraagt om een kort en krachtig verhaal dat ook kinderen en jongeren aanspreekt. Zoveel hoofden, zoveel zinnen.
Voor predikers wordt het intussen al ingewikkelder om aan alle eisen te voldoen. Hoorders raken steeds ontevredener, omdat ze te weinig aan hun trekken komen.
Hoe lang houden we dit nog vol? Die vraag klinkt al vaker, steeds vaker ook in eigen kring, zo valt me op. Ook daar lijkt het al minder te werken, dat luisteren naar preken.

BROODNODIGE BEKERING
Er valt veel te zeggen: over die dominees, die het beter moeten doen; over die luisteraars, die anders horen dan toen. Maar veel verder helpen doet het niet. Willen we uit de impasse komen, dan moeten we terug naar de kern. We moeten terug naar het geheim dat God Zich uitgerekend via preken wil uitspreken. Hij bedient Zich van feilbare mensenwoorden. Als je hierover nadenkt, zie je hoe bijzonder dat is. Ook als Verhoogde blijft Christus laag afdalen. Hij gebruikt onze tong en mond. Voortgaande incarnatie heet dat. Dat is om stil van te worden. De vraag aan hoorders is dan: zijn we zo van Hem gediend? Ben je bereid via deze ‘zender met ruis en kraak’ het nodige van de hemel te vernemen? Lukt het te blijven geloven wat de Schrift belooft: dat Hij bij voorkeur spreekt via gewone preken? Kunnen we het aan om Hem in deze nederige gestalte te blijven zoeken en vinden? Of worden wij daar langzaamaan te goed voor?

GEBED
Stel je voor dat wij als predikers en hoorders er als opmaat naar de zondag samen weer om gaan bidden. Stel je voor dat we dat doen één van hart en ziel, één in verlangen, volhardend, omdat we geloven dat de Almachtige altijd het nodige op Zijn hart heeft, dat Hij met ons wil delen. Stel dat we dat doen, ook als wij er niet direct op zitten te wachten. Dan zou de dominee weer weten wat hij preken moet. Hoorders zouden wijzer worden dan ooit. En onomwonden zou blijken hoe actueel het blijft wat geschreven staat: het geloof is uit het gehoor en het gehoor door het (verkondigde) Woord van God.

GESPREKSVRAGEN
• Benoem voor jezelf eens eerlijk wat je, al luisterend naar een preek, verwacht te ervaren. Hoe verhoudt zich dat tot het bovenstaande? Wat zou er anders kunnen qua voorbereiding en luisterhouding?
• Lees Handelingen 2:37-41 en 16:14. Herken je dit? Deel met elkaar wat je ervoer en hoe dit je denken en leven veranderde.
• Met zegen luisteren is niet alleen een geschenk, maar ook een opgave. Waar zitten voor jezelf de hindernissen en stoorzenders? Hoe neem je die zoveel mogelijk weg?

Dr. P.J. Visser is hervormd predikant te Amsterdam.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen