GLOBAAL BEKEKEN

In Ecclesia (het blad van de Vrienden van dr. H.F. Kohlbrugge) schreef drs. M. den Admirant over de hervormd-gereformeerde predikant P. A. A. Klüsener (1903-1982). Uit de tijd dat hij in Vinkeveen stond:

De kerkenraad stond achter hem, toen ds. Klüsener zich in maart 1934 krachtig verzette tegen verhuur van het verenigingsgebouw voor een bijeenkomst van de plaatselijke afdeling van de NSB. Besloten werd hiertegen protest aan te tekenen bij de kerkvoogdij, die in de verhuur had toegestemd. ‘Terwijl in onze kerk zondags gepredikt wordt dat de mens van nature verdorven is en tot alle boosheid geneigd, zegt de NSB in een brochure over de nationaal-socialistische staatsleer, dat als het land behoorlijk wordt georganiseerd, de burger zich vrijwillig naar het staatsbelang zal richten en vanzelf doen zal wat zedelijk en redelijk is.’ De kerkvoogdij was echter niet bereid de verleende toestemming in te trekken. Later in het jaar gingen de kerkvoogden opnieuw akkoord met verhuur van het verenigingsgebouw aan de NSB. Ds. Klüsener bracht toen samen met een ouderling een bezoek aan de president-kerkvoogd. Deze wond er geen doekjes om, dat het ging om een persoonlijke wraakneming van hem aan het adres van de predikant, omdat die zich in 1933 openlijk met politiek had ingelaten en nog wel ten bate van de Anti-Revolutionaire Partij! Daarop besloot de kerkenraad, in de morgendienst van zondag 30 september 1934 na het zingen van Psalm 127 de volgende verklaring voor te lezen: ‘De kerkenraad betuigt bij deze aan de gemeente zijn leedwezen, dat ondanks het protest van de vorige maal, nu wederom ons verenigingsgebouw tegen de geest van het overgrote deel van onze gemeente – althans van het kerkelijk meelevende deel – is afgestaan aan een beweging, die zich als geestelijk aandient en ons door stormgetij wil heen loodsen, zonder zich daarbij te richten naar de beginselen die naar Gods Woord zijn, blijkbaar menende dat godsdienst een privé zaak is; doch ook hier geldt wat wij zo-even zongen van psalm 127 vers 1.’

In het recent verschenen boek Geuzen en Papen. Katholiek en protestant tussen Vecht en Eem (uitg. Verloren, Hilversum) beschrijft Ruud Hehenkamp ‘de godsdienstige geschiedenis van Huizen 1675-ca. 1800). Uit de zee moet het komen, over de omwenteling van ‘boerenbestaan’ naar ‘een vissers- en ventersvolk’:

Hieraan koppel ik een vermoeden omtrent een verband met het geloof. Het cyclische boerenbestaan is vanouds verbonden geraakt met de seizoenen en met de telkens weerkerende daarmee samenhangende gebruiken en riten. (…) Het vissersbestaan is avontuurlijker en dynamischer, staat losser van seizoenen en is meer verbonden met de onvoorspelbare bewegingen van de visstand. Zou het niet kunnen zijn dat de vissers zelf het gereformeerde geloof hebben ervaren als een zinvolle onderbouwing van hun bestaan? Het Woord van God wordt niet in de natuur gevonden, maar biedt zich aan de mens aan, onafhankelijk van de natuur, uit genade, om het zo te zeggen. Kunnen vissersbestaan en de gereformeerde religie elkaar hebben gevonden op het gebied van ondernemingszin, hard werken, het nemen van risico’s om vooruit te komen in de wereld? Heel concreet: vissen kun je altijd, dag en nacht, ook ’s winters wanneer het boerenbedrijf vrijwel stil ligt. Hadden de vissers de zondagsrust niet heel hard nodig om in elk geval een paar dagdelen rust te hebben, beschikbaar te zijn voor hun gezin en even vrij te zijn, ook voor God? Hebben het calvinisme en de economie van het vissersbedrijf elkaar de hand kunnen geven in die heel strenge handhaving van de zondagsrust? Oude Huizers hebben mij verteld, hoe intens vermoeid de vissers waren op zondag: tijdens de middagkerkdiensten zaten ze in de banken te slapen… en dat mochten ze ook!

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen