GLOBAAL BEKEKEN

‘Eerlijk preken’ kopt een artikel van dr. J.D.Th. Wassenaar in Confessioneel. Een fragment:

Natuurlijk: in een afscheidsdienst moet recht gedaan worden aan het leven van de overledene. Men komt samen om haar of hem te gedenken. Het kan niet zo zijn – hoewel dat wel voorkomt, aan de rechterkant van het kerkelijke spectrum – dat men in zo’n dienst een preek aanhoort en na afloop denkt: ‘Wie is er eigenlijk overleden?’ Met ‘recht doen aan’ bedoel ik ook dat op een eerlijke wijze over het leven van de overledene verteld wordt. In dit verband attendeer ik op de Latijnse uitspraak ‘De mortuis nihil nisi bonum’ (wel afgekort tot: ‘Nil nisi bonum’), ‘Over de doden niets dan goeds’. Ze is voor het eerst te vinden in een uit ongeveer 200 na Christus daterend boek van Diogenes Laërtius over eminente filosofen. Hij schrijft het gezegde toe aan Chilon van Sparta, die rond het jaar 600 voor Christus leefde. Hoe oud de uitspraak ook moge zijn, ze behelst de opvatting dat het onwenselijk is iets negatiefs te zeggen over mensen die overleden zijn. Er is een variant van het gezegde: ‘De mortuis nihil nisi bene’, ‘Over de doden niets dan op de goede wijze’. Daar kan ik mij beter in vinden. Ik vind dat je best iets negatiefs over de doden mag zeggen – dat is een kwestie van eerlijkheid − maar je moet dat wel op de goede wijze doen. Om een voorbeeld te noemen: Je kunt moeilijk zeggen dat iemand een vreselijke kerel was, maar wel dat hij niet altijd even gemakkelijk was. Ik schreef: ‘Natuurlijk: in een afscheidsdienst moet recht gedaan worden aan het leven van de overledene’. Dat moet op de goede wijze gebeuren. Op een eerlijke wijze. Maar het leven van de overledene moet in een afscheidsdienst niet centraal staan. Zo’n dienst is een dienst van de christelijke gemeente. Daarin dient het evangelie in het middelpunt te staan. We overdenken het leven van de overledene in het licht van Gods beloften. Geen lijkpreken! Ter toelichting het volgende. In Overijssel werd de Reformatie betrekkelijk laat ingevoerd. Toen veel pastoors overstapten en dominee werden, zag de classis zich genoodzaakt regels op te stellen waaraan zij zicht moesten houden (1601). Zo kregen ze te horen dat ze niet meer voor de doden mochten bidden en ‘gheene predicatien aver [=over] de doden [te] doen.’ Dat gebod heeft wat mij betreft nog niets aan betekenis ingeboet: de prediking moet niet over de doden gaan, maar over het evangelie.

Op 7 november promoveerde aan de Leidse Universiteit Randell James Pederson (Grand Rapids) op een Engelstalig proefschrift met de (vertaalde) titel Eenheid in verscheidenheid (‘Engelse puriteinen en de Puriteinse Reformatie 1603-1689’). Promotor was prof.dr. G. van den Brink, die voor een Nederlandstalige samenvatting zorgde. Enkele stellingen bij het proefschrift:

• Ironisch, dat het Engelse puritanisme zwaar op het rooms-katholicisme leunt, speciaal in haar casuïstiek en vroomheden, cultuur, terwijl men tegelijkertijd een fanatiek papisme tot uitdrukking bracht.

• Thomas Aquino en Johannes Calvijn hadden eenzelfde visie op de goddelijke verkiezing; dit zo zijnde, mag de predestinatie niet als een unieke reformatorische leer worden gezien.

• Protestantse scholastieke theologen zagen de rede niet als tegenstrijdig met het Sola Scriptura, maar meer als verlicht zijnde door de Heilige Geest in de interpretatie en de verdediging van de openbaring. Derhalve moeten protestantse scholastici niet worden beschouwd als een beweging die de rede boven de Schrift plaatste, maar eerder als een beweging die het christelijk geloof zocht te verstaan en zondoende de spiritualiteit te bevorderen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen