KRUISDRAGERS

Hiervoor zijn in ieder geval drie redenen. Ten eerste confronteert de vervolgde kerk de kerk in Nederland. In de vorige eeuw begon de wereld een dorp te worden. Het blikveld van veel kerkelijke gemeenten strekte daarvoor niet veel verder dan de eigen woonplaats. Dat is in snel tempo veranderd. We werden steeds duidelijker en heftiger geconfronteerd met wereldwijde problematiek en mondiale armoedevraagstukken. Hierdoor kwam ook de vervolgde kerk dichterbij. Eerst vooral door de ervaringen van achter het IJzeren gordijn, maar later hoe langer hoe meer vanuit andere werelddelen. De wereld werd een dorp en de vervolgde kerk kreeg een gezicht. De vervolgde kerk is dichterbij gekomen en kijkt ons aan.

EÉN LICHAAM

Omdat de kerk van Christus één is, mag de kerk in Nederland niet wegkijken van de verhalen van de vervolgde kerk. Dat is de tweede reden. Het Nieuwe Testament vergelijkt de kerk onder andere met een lichaam. Daarin is de onderlinge samenhang van groot belang. Er is verscheidenheid binnen de gemeente en toch is de gemeente één. De leden zijn betrokken op elkaar (1 Kor.12:12-27). De onderlinge betrokkenheid van de verschillende leden van het lichaam op elkaar, is niet alleen iets van de plaatselijke gemeente. De kerk van Christus is één. Het woord van Paulus: ‘Als één lid lijdt, lijden alle leden mee’, is ook van toepassing op de wereldwijde kerk (1 Kor.12:26). We zijn in de achterliggende decennia steeds sterker geconfronteerd met het lijden van broeders en zusters elders in deze wereld. Dat zijn leden van hetzelfde lichaam, leden van hetzelfde huisgezin, en wij kunnen en mogen ons niet onttrekken aan hun lijden. De verbondenheid met de kerk van alle tijden en alle plaatsen betekent dat we ook verbonden zijn aan de vervolgde kerk, aan hun geloof, hun gebeden, hun lijden, hun volharding. Hun lijden gaat ons aan.

NAVOLGING

Er is nog een derde reden. In de Schrift zien we een doorgaande lijn lopen van het bloed van Abel, de eerste martelaar, die zijn leven verloor wegens haat tegen zijn omgang met zijn God, naar de zielen onder het altaar in het bijbelboek Openbaring (6:10) en de verlosten in Openbaring 7, die uit de grote verdrukking komen (7:14). Die lijn loopt over de kruisheuvel Golgotha. De Heere Jezus Christus heeft niet gezegd dat vervolging enkelen van Zijn volgelingen zou treffen. De haat van de wereld zal Zijn kerk treffen. Dat is niet een mogelijkheid, het is een gegéven. ‘Een slaaf is niet meer dan zijn heer. Als zij Mij vervolgd hebben, zullen zij ook u vervolgen.’ (Joh. 15:20) De verbondenheid van de gelovigen aan de Heere Jezus Christus betekent ook een verbondenheid aan Zijn kruis. Wie Hem wil volgen, zal kruisdrager zijn. De apostel Paulus schrijft aan Timotheüs: ‘En ook allen die godvruchtig willen leven in Christus Jezus, zullen vervolgd worden.’ (2 Tim.3:12) Vervolging is geen uitzondering. Het is eerder uitzonderlijk als je zonder kleerscheuren verantwoording aflegt van de hoop die in je is. De Schrift reikt ons aan dat Christus één kerk heeft, en die kerk kent vervolging. De verbondenheid aan wereldwijde christenvervolging is daarom niet bijkomstig voor de christelijke gemeente, maar raakt aan het wezen van haar navolging.

VERLEGENHEID

Dat geeft ons ook grote verlegenheid. De vragen van de vervolgde kerk zijn confronterend. Als het lijden om Christus’ wil een bewijs is van het kindschap van God (zie: 1 Petr.4:14; Matt.5:10-12), wat missen wij dan? In ieder geval deze bevestiging van het kindschap van God. Zijn we zo lauw dat we de vervolging niet waard zijn? Of heeft de duivel in welvaart en materialisme een betere tactiek gevonden en zou vervolging de kerk alleen maar wakker schudden? Een pallet van vragen legt de vervolgde kerk voor ons neer. Als ik het hierna ook over de ‘de vervolgde kerk’ heb, doe ik dat in deze verlegenheid. Wij mogen er bij horen. Waar vroeger het Evangelie uitging vanuit Europa naar alle uithoeken van de wereld en we mochten uitdelen van de rijkdom die we ontvangen hadden, staan we nu vaak beschaamd. We hebben de rijkste belijdenissen, maar niet altijd het rijkste geloofsleven. Zonder de vervolgde kerk te willen idealiseren, merk ik op dat zij aspecten van het kruisdragen heeft leren kennen waar wij nog vreemd aan zijn. Wij hebben nog niet tot bloedens toe weerstand geboden tegen de zonde (Heb.12:4).

GEBED

Het minste (en tegelijk ook het meeste) wat we kunnen doen, is bidden voor de vervolgde broeders en zusters. Dat is van belang omdat de Heere op het gebed wonderen doet. Hij is de Hoorder van de gebeden. De vervolgde kerk heeft onze gebeden nodig. Op ons gebed wil Hij sterken en nieuwe moed geven. Daarnaast is het gebed ook een ‘geestelijke oefening’. Gebedsoefeningen veranderen onze houding. Niet alleen heeft de vervolgde kerk onze gebeden nodig, wíj hebben het gebed voor de vervolgde kerk nodig.

CONSISTORIE

Dat begint al in de consistorie, en zelfs daarvoor in de huizen. Gebed voor de vervolgde kerk doet ons beseffen dat de Heere Zijn kerk bouwt, zelfs en soms juist tegen de verdrukking in. Hij gaat door met Zijn werk. Gebed voor de vervolgde kerk doet ons ook beseffen wat een voorrecht het is om in vrijheid naar de kerk te gaan. Er zijn veel redenen om te genezen van de gedachte dat het gewoon is om naar de kerk te gaan. Het gebed voor de vervolgde kerk op zondagochtend is er één van, en een belangrijke. Zouden we niet anders in de kerk zitten, anders het Woord horen, als het gevaarlijk geweest was naar de kerk te gaan? Hoe is de gemeente in Noord-Nigeria bij elkaar als terroristische aanslagen dreigen? En de huisgemeente in Pakistan? We mogen in vrijheid bij elkaar komen. Dat voorrecht mogen we proeven door de voorbede voor de vervolgde kerk, thuis en in de consistorie.

LEREN BIDDEN

Bij het voorgaan in de gebeden tijdens de eredienst is het gevaar groot dat we niet werkelijk bidden. We kunnen als predikanten zo bezig zijn met wat in het gebed een plaats zou moeten hebben, of zelfs met wat de mensen ervan vinden, dat we onze ziel niet tot de Heere opheffen. Dan zijn er misschien wel mooie woorden, maar we staan met de farizeeën op de hoeken van de straten. De binnenkamer is ook nodig voor op de kansel. Dit laat onverlet dat de openbare gebeden ook een didactisch element bevatten. Predikanten mogen en moeten nadenken over hoe ze in hun gebeden de gemeente leren bidden. Dat is niet het eerste doel, maar het hoort er wel bij. Paulus schreef niet zonder duidelijke bedoeling sommige van zijn gebeden uit in zijn brieven. Hij wilde dat de gemeente wist wat hij voor hen bad, opdat ze er zelf naar zouden gaan verlangen (zie bijvoorbeeld Ef.3:14- 21; Kol.1:9-14). Gebeden op de kansel reiken verder dan de zondagse eredienst. Het vormt het bidden van de gemeente. Een predikant die nooit bidt voor de vervolgde kerk, hoeft niet te verwachten dat dit onderwerp zal leven bij zijn gemeenteleden.

SCHADUWKANTEN

Bij de voorbede voor de vervolgde kerk moeten we ons hoeden voor idealisering van de vervolgde kerk. Het zijn geen helden. Het is verleidelijk voor een stichting als de SDOK om de mooiste verhalen door te geven. Maar daarmee zou deze stichting de vervolgde kerk geen recht doen en de kerken niet dienen. Er is sprake van wonderlijke geloofsmoed en volharding. Maar er is ook moedeloosheid, ellende en verdriet. Wie een reëel beeld krijgt van de vervolgde kerk, leert het af te verlangen naar vervolging omdat alleen vervolging de kerk in Nederland zou kunnen wakker schudden. Opwekking is niet afkomstig van vervolging maar van de Heilige Geest. We zien zo snel aan de bitterheid van het lijden voorbij. Laten ook de schaduwkanten van de vervolging maar doorklinken in onze voorbede. Bid om moed, om troost in diep verdriet, om nabijheid in alle eenzaamheid, als een man en vader die voorganger is opgepakt is en er jarenlang niets bekend is over zijn situatie. Bid om kracht om de pijn van martelingen te verdragen en Zijn Naam niet te verloochenen. En leg onze verlegenheid en vragen ook maar voor de Heere neer, opdat wij staande blijven en het Lam volgen waar het ook heen gaat, in de situatie waarin Hij ons geplaatst heeft. En waarom zouden we ook niet bidden voor hen die wel braken en onder het lijden hun Meester verloochenden? Preken dominees niet graag over de verloochening van Petrus en de blik van de Heere Jezus (Luk.22:16)? Waarom dan niet bidden voor hen?

AFWISSELING

Ik pleit voor afwisseling in de voorbede. Het is gemakkelijk om in het algemeen voor de vervolgde kerk te bidden, maar waarom zouden we de gebeden niet voeden met concrete situaties? Laten we maar eens bidden voor kinderen die net als onze kinderen pubers worden en die aarzelen of ze de prijs van het geloof wel willen betalen. Laten we bidden voor kinderen die ontvoerd worden en heropgevoed worden tot moslims. Laten we bidden voor ontredderde ouders, die op geen enkele manier heldenmoed ervaren, maar leven met de verschrikking dat hun kind in handen is van anderen die niet het goede met hun kind voor hebben. Zullen we ook niet bidden voor de vervolgers, opdat het getuigenis van gelovigen hun tot zegen zou zijn?

PREDIKING

De vervolgde kerk verdient ook een plek in de prediking. Ik denk dan niet allereerst aan de jaarlijkse ‘zondag van de vervolgde kerk’. Een jaarlijkse Israëlzondag, Michazondag, hulpverleningszondag kan een onderwerp eens goed onder de aandacht brengen. Maar het mag niet een soort compensatiezondag zijn, omdat we er op de andere zondagen te weinig aan toekomen deze onderwerpen aan de orde te stellen. Prediking over het thema vervolging zou dus geïntegreerd moeten zijn in de zondagse prediking. Daarvoor is niet nodig dat predikanten teksten over vervolging opzoeken, maar daarvoor is nodig dat ze niet weglopen bij die teksten vandaan. Wie het boek In the shadow of the cross van Glenn Penner leest, merkt hoe het lijden van Gods volk op vrijwel iedere bladzijde van de Schrift aanwezig is. Het gaat niet om een zijlijn, maar om een hoofdlijn. Maar hoe evenwichtig is de tekstkeuze in onze kerkdiensten en hoe eerlijk is de toepassing? Is de nood en de vijandschap van de goddelozen in de Psalmen niet al te zeer geestelijk uitgelegd? Zijn de teksten over het opnemen van ons kruis niet al te zeer omgebogen naar ‘ieder huis heeft z’n kruis’? Wordt er zo niet voorbijgegaan aan het feit dat dit kruis verbonden is met het kruis waaraan Hij genageld werd?

EIGEN PAROCHIE

We zijn allemaal lid van de katholieke kerk (in de goede zin van het woord) of we zijn in het geheel geen lid van de kerk. Opgeven van katholiciteit betekent sektarisme. De katholiciteit van de kerk heeft ook implicaties voor de prediking. Het tegenovergestelde van katholieke prediking is ‘preken voor eigen parochie’. Preken voor eigen parochie betekent dat je je gemeente geeft wat die wil horen. Als predikant geef je wat de gemeente kan plaatsen omdat het deze boodschap gewend is, en die kan er zo zelfs aan gehecht raken. Maar als de predikant diezelfde preek elders in de wereld zou houden, dan zou die op enkel vervreemding stuiten, omdat er weinig in zit van het ene Evangelie dat de kerk van Christus verbindt. Natuurlijk, een dominee moet contextueel preken. Maar het contextuele mag nooit in mindering komen op het katholieke. Laten predikanten in de voorbereiding van de eerstvolgende preek zich eens afvragen hoe ze over hun tekst zouden preken als ze mochten preken in een kerk waarvan de helft van de gemeente onlangs tijdens de dienst is doodgeschoten. Stel dat je een meditatie over die tekst zou mogen houden in een Noord-Koreaans strafkamp, wat zou je de christenen daar willen meegeven? Zou een jaar lang voorgaan in een kleine huisgemeente in Oezbekistan een andere tekstkeuze opleveren dan nu in onze gemeente hier? Blikverbreding, en in dit geval de ontmoeting met de vervolgde kerk, betekent een verrijking van de prediking. Naast de katholiciteit van de prediking wil ik ook wijzen over de katholiciteit van de gebeden. Als we horen wat vervolgde christenen bidden in hun gezinnen en in hun cellen, zouden we dan vanwege de verbondenheid in hetzelfde lichaam niet die gebeden mee gaan bidden? Het gebed om de spoedige wederkomst van Christus is voor mij persoonlijk geïntensiveerd door de gebeden die vanuit de diepte van het lijden opgezonden worden.

TOERUSTING

Het thema vervolging in de prediking is van belang voor de toerusting van de gemeente. De vraag in hoeverre in ons land vervolging aanstaande is, vind ik niet gemakkelijk te beantwoorden. Soms wordt te snel gezegd dat we last hebben van beginnende vervolging omdat we bepaalde voorrechten verliezen. Anderzijds moeten we onder ogen zien dat het begrip voor het christelijk geloof heel snel verdwenen is uit de samenleving, en dat je als christen kunt rekenen op smaad en spot als je Zijn Naam belijdt. Het lijkt me daarom niet onterecht dat we ons bezinnen op verschillende vormen of gradaties van vervolging. Wie vervolging ziet in het grote kader van de aanvallen van de boze, zal sporen van verdrukking zeker aantreffen in onze maatschappij. Soms is daarbij het woord verdrukking meer op zijn plaats dan vervolging. Er wordt op allerhande wijze druk uitgeoefend op het vrij en vrijmoedig belijden van de Naam van de Heere. Wat de toekomst ook brengen moge, het is onze roeping om de gemeente voor te houden dat het kennen en dienen van de Heere mag rekenen op weerstand van de wereld. In de ontmoeting met de vervolgde kerk leer je relativeren. Wat maken we ons soms druk om dingen die het mogelijk niet waard zijn.

ONTDEKKENDE PREDIKING

Er is echter ook een andere kant. De thematiek van de vervolging biedt ook veel aanknopingspunten voor ontdekkende prediking. Als de apostel Johannes in zijn brief verwonderd schrijft over de grote liefde van God, dat Hij ons tot Zijn kinderen aangenomen heeft, schrijft hij direct daarna over de antithese tot de wereld. ‘Daarom kent de wereld ons niet, omdat zij Hem niet kent.’ (1 Joh.3: 1). Het kindschap van God is iets wat zo verbindt met de Vader, en wat zo onze identiteit bepaalt, dat als de wereld God niet kent, ze ook Zijn kinderen niet begrijpt. De bron van onbegrip, vervreemding en spot ligt in de verbondenheid aan de Heere Zelf. Wat betekent het om een kind van Hem te zijn?

Ds. A.Th. van Olst is christelijk gereformeerd predikant te Utrecht-West en bestuurslid van SDOK.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen