Zo zou je kunnen geloven

Dr. Maarten Wisse, universitair docent dogmatiek en oecumene aan de Vrije Universiteit in Amsterdam, schreef zijn nieuwe boek, Zo zou je kunnen geloven, voor gelovigen en niet-meer-gelovigen en eventueel ongelovigen. Eerst leidt hij hen langs vier gangbare vormen van christendom: traditioneel, gemoderniseerd, evangelicaal en buitenkerkelijk christendom. Daarmee wil hij aan het denken zetten over sterke en zwakke kanten van deze vormen, over betekenis en betekenisverlies. Vervolgens probeert hij te laten zien hoe geloven zou kunnen. In de eerste ronde doet hij inspiratie op. En in de tweede helft probeert hij bondig en samenhangend te vertellen hoe je zou kunnen geloven. Want de traditionele gereformeerde jas (vanuit de Gereformeerde Gemeenten) ‘zat hem gaandeweg op een paar punten erg krap’.
Daarbij gaat het hem slechts in tweede instantie om waarheid of onwaarheid. De vraag is niet: is het waar? Maar de vraag is: kun je uitleggen wat je aan je geloof hebt, wat het voor je betekent? Daarbij signaleert Wisse dat in het traditionele christendom het vaak onduidelijk is waar de zonde eigenlijk over gaat. Daarentegen is gemoderniseerd christendom aangepast christendom. En met evangelicaal christendom komen we weer in een andere wereld, sterker nog dan veel christenen zich misschien bewust zijn. Dan gaat het vooral om de ervaring van de aanwezigheid van God, vooral via het wonder.
Buitenkerkelijke gelovigen zou hij niet zelden ‘christenen in de verstrooiing’ willen noemen. Hij neemt het voor hen op. Immers, buitenkerkelijk christendom leeft van een massieve vorm van betekenisverlies in het traditionele christendom. Hier is Wisse een spiegelbeeld van de vroegere ‘buitenkerkelijke’ in zijn vroegere leefwereld. Daarom pleit hij ervoor dat de kerk een plaats is waar je kunt eten en drinken met tollenaren en zondaren. Precies om deze reden denkt hij dat er heil is buiten de zichtbare kerk.
Daarbij vond Wisse de samenhang waar hij hem helemaal niet verwacht had: in de paaswake, naar zijn zeggen het neusje van de zalm op liturgisch gebied, een specialiteit voor gemoderniseerde protestanten. De docent dogmatiek en oecumene vervalt dan in utilisering van het geloofsleven, en ritualisering en socialisering van de sacramenten doop en avondmaal. Ondertussen maakt de auteur zich schuldig aan rationalisering van het geheim van de drie-eenheid en het door de kerk afgewezen theopaschitisme (het geloof dat God kan lijden). Zonder dat hij genoemd wordt, is de invloed van prof.dr. A. van de Beek duidelijk. Er kan volgens Wisse ook geen sprake van zijn dat God de Vader iets van de Zoon eist of op Hem toornt of van de geschonden eer van God. Zijn niet bespreken van de preek als bediening der verzoening, als bepalend voor de betekenis van de sacramenten, wreekt zich incidenteel en structureel. Sterk legt hij de nadruk op gerechtigheid, maar niet of nauwelijks op de vreemde gerechtigheid. Dan komen er allerlei wezenlijke verschuivingen, waarvan ik zeg: zo zou je niet moeten willen geloven, omdat het zo wezenlijk niet kan.

Maarten Wisse
Zo zou je kunnen geloven.
Uitg. Van Wijnen, Franeker; 176 blz.; € 14,95.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen