OEFENING IN OVERGAVE

Het gedicht ‘Gij badt op enen berg’ van Guido Gezelle (1830-1899) geeft treffend de tegenstelling aan tussen het bidden van Jezus en van ons. Wat stelt ons bidden voor bij dat van Jezus? Bij wie nadenkt over het gebedsleven van Jezus, kan die vraag opkomen. Toch wil ik er niet te veel ruimte aan bieden, maar de volle aandacht geven aan het gebedsleven van Jezus. En dat met schroom, omdat we op heilige grond te staan als we de biddende Zaligmaker gadeslaan.

LUKAS
Lukas blijkt meer dan de andere evangelisten aandacht te hebben voor de biddende Jezus. Mattheüs, Markus en Johannes vermelden ook gebedsmomenten uit het aardse leven van Jezus, maar zij spannen niet de boog van het gebed over het hele leven van Jezus – dat wil zeggen: over de jaren van Zijn publieke optreden. Bij Lukas ontmoeten we een biddende Jezus bij begin en bij het einde van Zijn leven. Het eerst gebedsmoment valt samen met Jezus’ doop (3:21) en het laatste met Zijn dood (23:46).

EENZAAM BIDDEN
Het eerste door Lukas vermelde gebedsmoment is dus als Jezus wordt gedoopt. Hoewel dat geen eenzaam bidden is − Jezus wordt gedoopt samen met ‘al het volk’ −, is het wel persoonlijk bidden.
Op dat gebed gaat de hemel open, daalt de Geest als een duif op Jezus neer en klinkt een hemelse stem: ‘U bent Mijn geliefde Zoon. In U heb Ik Mijn welbehagen.’
Dat moet voor Jezus groots zijn geweest.
Een volgend moment uit Jezus’ gebedsleven vertoont een heel andere achtergrond. Jezus heeft een melaatse gereinigd en gebiedt hem daarover te zwijgen (Luk.5: 12vv.). Het tegenovergestelde gebeurt en de mensen stromen naar Jezus toe. Jezus ontwijkt hen echter en vertrekt naar een woeste plaats om er te bidden.
Eenzelfde reactie in vergelijkbare omstandigheden tekent Markus (1:35). Na een lange avond vol genezingen, vertrekt Jezus in het holst van de nacht naar een eenzame plaats om te bidden. Als Petrus Hem na een intensieve speurtocht vindt en zegt: ‘Iedereen zoekt U!’, reageert Jezus: ‘Laten wij naar de naburige plaatsen gaan, opdat Ik ook daar predik, want daarvoor ben Ik uitgegaan.’
Kennelijk heeft het eenzaam bidden tot doel dat Jezus Zich volledig op Zijn zending concentreert.
Opvallend is dat in beide gevallen het eenzaam bidden reactie is op de volksgunst. Mogelijk heeft Jezus die als een geweldige verzoeking ervaren. Eén van de weinige keren dat Mattheüs het eenzaam bidden van Jezus vermeldt (14:23), betreft het eenzelfde situatie. Het is die waarvan Johannes schrijft dat de schare Jezus desnoods met geweld koning wil maken (6:15).

KRUISPUNTEN
Andere momenten van eenzaam bidden worden gemarkeerd door belangrijke kruispunten op Jezus’ levensweg. Zo’n belangrijk kruispunt is de verkiezing van de twaalf discipelen (Luk.6:12vv). Dit is ook de enige keer dat we horen dat Jezus een hele nacht in gebed is. Het benadrukt hoe belangrijk deze verkiezing voor Jezus is met het oog op de voortgang van Zijn werk op aarde.
Letterlijk is er sprake van gebed op een kruispunt, een punt dat Jezus dichter bij het kruis brengt, als Hij Zijn discipelen zonder omwegen zegt dat Hij Gods Zoon is. En hen laat weten dat dit voor Hem een gruwelijke manier van lijden en sterven meebrengt (Luk. 9:18vv.).
Een kruispunt dat Jezus dichter bij het kruis brengt, is de verheerlijking op de berg. Weer is Lukas de enige die meldt: Jezus beklimt deze berg om te bidden. Al biddend wordt Zijn gedaante veranderd (Luk.9:28,29).
Weer op zo’n kruispunt vernemen wij van Jezus’ bidden als voorbeeld (Luk.11:1). Ooit hebben Petrus en andere discipelen de hele omgeving uitgekamd nadat Jezus in het holst van de nacht naar een eenzame plaats was vertrokken om te bidden (Mark.1:35). Toen gunden de discipelen Jezus die gebedsruimte kennelijk niet. Nu is er bij hen die ruimte wel. Pas als Jezus terugkeert van het gebed vragen ze: ‘Heere, leer ons bidden, zoals ook Johannes zijn discipelen geleerd heeft.’ Dat verzoek laat zien dat het voortdurend gebedsleven van hun Meester de discipelen heeft geleerd: wij kunnen niet zonder gebed. Maar ook: wij kunnen niet bidden. Daarom hun vraag om gebedsonderwijs. En Jezus leert hen het onvergelijkelijke ‘Onze Vader…’.

ZES LEERMOMENTEN
Het gebedsleven van Jezus, zoals getekend in de evangeliën, wil ons van onszelf en onze gebedsarmoede wegleiden naar de hulpvraag om gebedsonderwijs van Jezus. Wat Jezus ons van Zijn bidden leert, dient ons daarbij voortdurend voor ogen te staan. Ten minste zes leermomenten krijgen we aangereikt.

1. Gebed is oefening in overgave en afhankelijkheid
Het zijn opvallende momenten waarvan het bidden van Jezus wordt gemeld. We mogen er echter uit afleiden dat Jezus tijdens Zijn ‘gewone’ leven ademde in het gebed. Zonder de Vader kon Hij immers niets doen (naar Joh.5: 19,30)? In deze sfeer van afhankelijkheid en aanhankelijkheid, van voortdurende oriëntatie op de Vader wist de Zoon Zich aldoor aangewezen op Diens leiding. Dat sloot echter een bewust vrijmaken van gebedstijd (een hele of een halve nacht) niet uit.
Het leert ons dat bidden plaatsvindt bij de gratie van overgave aan God. Wie niet bereid is om eigen wil te offeren op het altaar van zelfverloochening, is aan bidden niet toe. Luther moet gezegd hebben: ‘Geloven is niets anders dan bidden.’ Dat is wat kort door de bocht, maar in de kern heeft Luther gelijk. Want bidden is: jezelf onvoorwaardelijk toevertrouwen aan God, aan Zijn oordeel over en Zijn plan met je leven – zo leert ons het gebedsleven van de Heiland.

2. Gebed vraagt inspanning
Jezus onderbreekt Zijn nachtrust, offert die zelfs op om ongestoord met Zijn Vader te kunnen zijn.
Terwijl Jezus ook vermoeid was en nachtrust nodig had. Ook van ons vraagt gebed een zekere geestelijke inspanning. Dat doen we door ons te concentreren op ons naderen tot God, ons bewust te zijn van ons spreken met God, ons te oriënteren op God en Zijn Woord, moeite te doen om de wereld achter ons te laten zonder hem los te laten − in gevouwen handen nemen we hem mee naar God. Zo bezien is bidden zwaar werk. Maar zo doende wil God ons gebed vleugels geven.

3. Bidden geschiedt in het verborgene
Onze openbare gebeden mochten wel wat korter en onze persoonlijk gebeden wel wat langer zijn, luidt een bekende uitdrukking. Van Jezus zijn slechts enkele ‘openbare’ gebeden bekend: onder andere het Onze Vader, het hogepriesterlijk gebed (afgeluisterd door de discipelen) en Zijn gebedsworsteling in Gethsémané (waarvan hetzelfde geldt). Die zijn zo lang niet. In Zijn persoonlijk bidden lijkt Jezus het eind echter niet te kunnen vinden. Hoe is dat bij ons?

4. Bidden is oefening
Nooit wordt ons gebed volmaakt. Het blijft oefenen. We hebben echter een geduldige Leermeester, Die het verzoek om gebedsonderwijs nooit naast Zich neerlegt.

5. Gebed verandert ons
Tijdens Zijn gebed op de berg der verheerlijking werd Jezus van gedaante veranderd. Nog gebeurt het dat zorgen en ziekten, pijn en verdriet blijven en toch alles anders is als wij van onze knieën opstaan. Het gebed veranderde onszelf innerlijk.

6. Gebed is het sterkste wapen
Wie bidt, lijkt zwak. Toch is hij sterker dan welke verzoeking ook. Voor de verzoeking van de volksgunst vluchtte Jezus in het gebed. Het was nodig én effectief. Zo kan elke verzoeking biddend overwonnen worden.

Ds. P. van der Kraan is hervormd predikant op Urk.

Gij badt op enen berg alleen,
en... Jesu, ik en vind er geen
waar ’k hoog genoeg kan klimmen
om U alleen te vinden:

de wereld wilt mij achterna,
alwaar ik ga
of sta
of ooit mijn ogen sla;

en arm als ik en is er geen;
geen een,
die nood hebbe en niet klagen kan;
die honger, en niet vragen kan;
die pijne, en niet gewagen kan
hoe zeer het doet!

o Leert mij, armen dwaas, hoe dat ik bidden moet!

Guido Gezelle

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen