GLOBAAL BEKEKEN

In een oude jaargang van De Wekker, uitgave van de Christelijke Gereformeerde Kerken, trof ik een gedicht met het opschrift ‘De jonge dominee’:

Hij is misschien net vijf en twintig jaar
En spreekt voor ’t eerst het Woord des Heren.
De professoren zeiden: Jij bent klaar..
Nou een beroep – dan ga je ’t maar proberen..
En eindelijk is de grote dag gekomen
Waarop hij voor zijn kudde staat!
Hij heeft ’t beroep wat aarz’lend aangenomen:
Je bent niet veel – al ben je kandidaat…
De intreepreek – een produkt van vele weken –
Is van het wond’re ambt het argeloos begin.
En tussen God en ’n kudde vol gebreken
Staat dan de preekstoel met dit kind er in.
De tegenstemmers knikken wijs met hunne hoofden
En praten nog wat na – boos momp’lend op de stoep:
Het kwam wel uit, wat zij de kerkenraad beloofden:
Dit kon niets zijn: - Hij had maar één beroep…
Daar heb je ’t al. Zij hebben ’t wel geweten.
Wat zei ik je? Daar zit je met die vent…
Het mannetje wordt hier bij ons voorgoed vergeten..
Wat wonder ook – hij heeft maar één talent.
En ’s avonds thuis bidt ’t kleine domineetje
Heel lang en heel eerbiedig voor zijn bed:
O God, ik leer het nooit! Help m’alstublieft een beetje
Opdat ik zie en weet waar ik mijn voeten zet.

In het orgaan van de Orde der Nederlandse Advocaten aandacht voor de Joodse rechtsgeleerde R.P. Cleveringa en twee ‘verklaringen’ uit de Tweede Wereldoorlog:

Rudolph Pabus Cleveringa, hoogleraar handelsrecht en burgerlijk procesrecht en decaan van de Leidse rechtenfaculteit, die zijn actie tegen de anti-Joodse maatregelen van de bezetter had moeten bekopen met tweemaal een halfjaar gevangenschap, was na de bevrijding in 1945 voorzitter geworden van de commissie die de Leidse studentengemeenschap moest zuiveren van landverraders en collaborateurs. Studenten die de zogeheten ‘studentenverklaring’ hadden ondertekend, onder andere met de bedoeling om daarmee aan tewerkstelling in Duitsland te ontkomen, kregen in een radiorede van de minister van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen op 24 augustus 1945 te horen hoezeer het de regering ernst was met het schoonvegen van de Nederlandse academische gemeenschap. (…)
Nu werd bij voorrang de studenten de naoorlogse maat genomen en kregen zij hardhandig ‘de eer van het land’ in hun gezicht geworpen! (…)
In de verklaring, die alle studenten in het voorjaar van 1943 hadden moeten ondertekenen stond:
Ondergetekende […] verklaart hiermede plechtig, dat hij in het bezette Nederlandse gebied geldende wetten, verordeningen en andere beschikkingen naar eer en geweten zal nakomen en zich zal onthouden van iedere tegen het Duitse Rijk, de Duitse Weermacht, of de Nederlandse autoriteiten gerichte handeling, zomede van handelingen of gedragingen welke de openbare orde aan de inrichtingen van hoger onderwijs, gezien de vigerende omstandigheden, in gevaar brengen.
Men kan zich goed voorstellen dat de meerderheid van de bijna vijftienduizend studenten in Nederland weigerde te tekenen. Ruim tweeduizend van hen deden dat wel. Bij de tekenaars waren zowel NSB-sympathisanten als mensen die actief waren of werden in het studentenverzet. Van degenen die weigerden te tekenen, werden er ongeveer 3500 voor tewerkstelling in de oorlogsindustrie naar Duitsland gestuurd.
Toch is deze studentenverklaring uit 1943 lang niet zo onheilspellend als de verklaring die al in 1940, dus tweeënhalf jaar eerder, aan alle Nederlandse overheidsambtenaren ter ondertekening werd voorgelegd. Het was (…) de zogenaamde ariërverklaring, Die tekst luidde:
De ondergetekende, […] verklaart, dat naar zijn/haar beste weten noch hijzelf/zijzelf, noch zijn/ haar echtgenoot(e)/ verloofde, noch een zijner (harer)/hunner ouders of grootouders ooit heeft behoord tot de Joodse geloofsgemeenschap. Aan de(n) ondergetekende is bekend, dat hij/zij zich, ingeval vorenstaande verklaring niet juist blijkt te zijn, aan onmiddellijk ontslag blootstelt. (…)
Alle hoogleraren tekenden. (…) Zestig Leidse hoogleraren voegden een door Telders opgesteld protestschrijven aan hun ingevulde ariërverklaring toe.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen