WAT EEN RUSTDAG WAARD IS

‘Al onze vestigingen elke zondag open!’ Eronder: ‘Iedereen is welkom. Gratis boodschappen voor het hele gezin. Er is altijd wel een vestiging bij u in de buurt.’ Een mooie slogan. Je zou denken dat kerken niet zo veel recht van spreken hebben als het gaat om winkelopenstelling op zondag. Maar hier speelt iets anders.

KEIZER CONSTANTIJN
Wie een beetje op de hoogte is van de geschiedenis weet dat de zondag al in de Oudheid bestond. Rond 321 na Chr. zag de Romeinse keizer Constantijn de Grote het belang van een nationale algemene vrije dag. Veel Romeinen konden dan hun zonnegod aanbidden en de christenen in het rijk mochten in alle rust hun bijeenkomsten houden en zich richten op de ‘Zon van de gerechtigheid’, Jezus Christus (Mal.4:2).
Onze algemene vrije dag heeft dus een eeuwenlange traditie.
De bevolking was er de keizer ongetwijfeld dankbaar voor. Het christelijk geloof werd een erkende godsdienst, terwijl aanhangers ervan in de eerste eeuwen bij tijden ontzettend zijn vervolgd. Nu konden ze in alle rust op de eerste dag van de week samenkomen. Het was immers de opstandingsdag van de Heere Jezus Christus.
Hierdoor kwam overigens helaas ook een scheiding met de Joden.
Zij kenden ook een ‘6+1’-ritme van de week, maar voor hen was de zaterdag de rustdag. De sabbat vindt zijn basis in Genesis 1 en 2, waar gesproken wordt over de schepping in zes dagen, terwijl God op de zevende dag rustte.
Zowel christenen als moslims ontlenen hun weekritme aan het jodendom.

DIEPERE ZIN
In een tijd waarin het christelijk geloof steeds minder relevant wordt gevonden en de secularisatie verder om zich heen grijpt, is het belangrijk dat kerken aan de samenleving duidelijk maken hoe waardevol zo’n afgezonderde dag is. Hoewel bij veel mensen een beroep op de Bijbel weinig weerklank zal vinden, hebben we te proberen de diepere zin van de rustdag duidelijk te maken. We moeten er daarbij voor oppassen dat we ons niet in de verdediging laten duwen, alsof we als christelijk volksdeel ons best doen dit christelijk overblijfsel nog te behouden, zoals in liberale kring wel wordt gedacht.
Nee, zo’n dag mag er zijn en moet er zijn voor het welzijn van alle mensen.

INDIVIDU
We zien dat in de laatste decennia het individu voorop is komen te staan. Er wordt minder rekening met elkaar gehouden; ieder moet kunnen doen wat hij zelf goed vindt. Intussen vereenzamen veel mensen en worden onderlinge ontmoeting en gemeenschap, die de kerk vanouds heeft willen bieden, minder belangrijk.
Nederlanders zijn de kerk gaan zien als een gemeenschap met wetten en regeltjes. Sommigen hebben negatieve ervaringen met de kerk, met de dwang die ze ervan hebben ondervonden. Het ‘moeten’ van wat ‘men’ in de kerk goed vond en wat niet. Of die beoordelingen nu altijd terecht zijn laat ik in het midden, feit is dat een slecht verhaal vaak een lang leven heeft. Er groeide een geest van verzet. De kerk met haar regels moest het maar uitzoeken; mensen kwamen op voor de individuele vrijheid. Dit is een liberaal dogma geworden, dat te pas en te onpas wordt gebruikt.

VRIJHEID
Als het gaat om zondagopenstelling van winkels hoor je het argument dat er vrijheid voor de consument moet zijn. De kerk zou de vrijheid van mensen beperken door zo de nadruk te leggen op de zondag. Maar is dit wel juist gezien?
Als burgers kunnen we de overheid ook van vrijheidsbeperking beschuldigen. Ze legt weggebruikers immers snelheidsbeperkingen op, stelt voorrangsregels in, geeft bouwvoorschriften waar burgers zich aan moeten houden, legt een leerplicht op, handhaaft milieuregels. Nederlanders weten zich soms behoorlijk beperkt. Tegelijk beseffen we allemaal dat deze regels nodig zijn voor het welzijn en het welbeleven van de mensen.
Dat is een notie waar het de kerk om gaat. Juist in de openstelling van de winkels zien we langzaam − maar steeds meer opdringend − dat het welzijn en welbevinden van mensen te kort wordt gedaan.
We zien een terugdringen van rust en ruimte, van stilte, die zeker in de Randstedelijke gebieden behoorlijk spaarzaam is.
De broodnodige rust wordt ten gunste van een 24-uurseconomie opgezegd. Voor het welzijn van werknemers en werkgevers is geen oog meer. Eigenaars van een kleine zaak zien op deze manier hun vrijheid beperkt, omdat ze moeten opboksen tegen grote en landelijke grutters als Albert Heijn, Jumbo en meubelzaken als IKEA.

BESCHERMING
Kerken moeten opkomen voor de bescherming van burgers tegen de sluipende en voortgaande uitbuiting. Zoals de overheid burgers op andere terreinen tegen zichzelf in bescherming neemt, zo dient dat ook te gebeuren als het gaat om de rustdag. Opdat mensen op adem kunnen komen en tot hun bestemming komen.
De lobby voor zondagsopenstelling gebeurt onder het mom van vrijheid maar het gaat om geld. De money makers in onze samenleving zijn uit op winst en groei. Denken we echt dat winkels op zondag open moeten uit bewogenheid met de consument, omdat deze de vrijheid moet hebben op zondag te kunnen winkelen? Wie gelooft dat? Laten we ons realiseren dat burgers de portemonnee moeten trekken, dat ze zich zeven dagen per week moeten kunnen vermaken, met het doel dat er geld rolt. Voor zondagswerk krijgen werknemers een toeslag, maar dat gaat op den duur ongetwijfeld verdwijnen als de koopzondag gemeengoed is. Vorige week sprak de nieuwe voorzitter van ondernemersorganisatie MKB-Nederland zich in die zin al uit.
‘Ouderwets’, noemde hij het, en voor winkeliers ‘niet meer op te brengen’.

SYMBOOL
Al eerder, in 1789 en in 1917, is in Europa geprobeerd de zondag af te schaffen. Dat is toen niet gelukt, maar er kan geleidelijk een sfeer ontstaan die deze eeuwenoude algemene dag zijn karakter ontneemt.
Christenen worden geïnspireerd door Hem aan Wiens geboorte wij de jaartelling hebben te danken: 2014 jaar na Christus. De Zoon des mensen is Heere, ook van de sabbat. Ik vraag u: wat is geoorloofd op de sabbat: goed te doen of kwaad te doen, een mens te behouden of om te laten komen?
Jezus is erop gericht om de mens, man, vrouw, werkgever en werknemer rust te bieden. Niet alleen de rust van die ene dag − dat ook −, maar deze dag staat symbool voor de diepste rust die een mens in Hem kan vinden, zodat je niet overgeleverd bent aan de tijdsdruk, werkdruk, stress, gejaagdheid, fileleed, overspannenheid, burn-out van een maatschappij die onder het mom van individuele vrijheid talloze burgers gaat binden.

Ds. A.A. Floor is hervormd predikant te Barendrecht.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen