Kerkbezoek

Het maandblad Drieluik, van protestants Amersfoort, kent de rubriek ‘Oversteken’, waarin een gemeentelid op zondag eens naar een andere kerk gaat en daarvan verslag doet. Dit keer is Willem van Roozendaal aan het woord. In het dagelijks leven is hij ‘packaging designer’, een aanduiding die voor de lezers van Drieluik gesneden koek moet zijn. Tot aan zijn huwelijk was Willem niet gewend naar de kerk te gaan. Nu kerkt hij in de Fonteinkerk. ‘Op deze eerste zondag van 2014 laat hij het slot van een nieuwjaarsreceptie met buurtgenoten schieten om een dienst in de St. Joriskerk bij te wonen.’ Voorganger is prof.dr. G. van den Brink en de dienst duurt 1 uur en 12 minuten.

Wat direct opvalt
Het gebouw is de parel van de binnenstad. Willem: ‘Ik ben nogal visueel ingesteld. Je komt hier ogen tekort. Al moet het eeuwen geleden nóg mooier zijn geweest – er zijn heel wat muurschilderingen verloren gegaan. Je denkt ook aan wat zich hier allemaal heeft afgespeeld in al die eeuwen. De muziek mag er ook zijn vanavond, met die prachtige akoestiek. De koster bij de ingang heette ons welkom en anderen wezen ons waar de psalmboekjes lagen. Er zijn behoorlijk wat kerkgangers, en heus niet alleen blauwspoelinkjes.’ In de Fonteinkerk ligt de gemiddelde leeftijd hoger denkt hij.

De liturgie
‘Wij zijn gewend van de beamer te zingen, maar hier zingen we uit een boekje met psalmen uit zeventienhonderdzoveel. Jammer, want ik geniet zo van het nieuwe liedboek. Deze oude teksten zijn wel prachtig, maar lastig te begrijpen. Ze zingen hier niet meer op hele noten, wat ik wel verwachtte, hoewel het nog altijd niet erg vlot gaat. En ja, we hebben onverwacht toch nog één gezang gezongen, ‘gezang 5’, achter de psalmen. Op de site van de kerk had ik gelezen dat in deze kerk veel belang wordt gehecht aan bijbeluitleg. Dat vind ik niet verkeerd, ik hou van mooie verhalen. Maar maak de preek niet te lang. Als mijn accountant een heel verhaal tegen me afsteekt, zeg ik ook al gauw: zet het maar op één A4tje. Verder zijn er allerlei kleine verschillen met de gebruiken waar ik vertrouwd mee ben. Men staat niet op bij de geloofsbelijdenis. En er wordt gecollecteerd vóór de preek in plaats van erna.’

De preek
De preek gaat over een passage uit het eerste hoofdstuk van Marcus; Jezus wordt aan het begin van zijn openbare optreden door de heilige Geest uitgedreven in de woestijn. Hij was daar met de wilde dieren en de engelen dienden Hem. De voorganger legt het uit als een ‘snapshot van het paradijs’. De relatie met wilde dieren (slangen?) en engelen, die na de zondeval in Genesis werd verstoord zal eens worden hersteld – en dit is een voorteken.
Willem: ‘De preek zat goed in elkaar; het gebed om concentratie is verhoord. Maar het type bijbeluitleg past minder goed bij mij. Ik lees die teksten meer als metaforen, terwijl de voorganger uitgaat van de letterlijke betekenis. In mijn dagelijks leven vind ik dat moeilijk een plaats te geven. Of het moest zijn dat je af en toe in de afzondering wordt teruggeworpen om opnieuw te ontdekken wat je te doen staat. Positief vond ik dat er eens uitgebreid stilgestaan werd bij respect voor dieren. Dat sprak mij als vegetariër wel aan. Per saldo vond ik het een plezierige dienst.’

IN DE WAAGSCHAAL
Ds. Alex van Ligten uit Sneek vertelt in In de Waagschaal ook van een cross-over die hij heeft gemaakt op tweede kerstdag. De predikant besluit zijn impressie met een theologische uitweiding die ik hier achterwege laat. Hij beschrijft heel mooi wat de dienst met hem doet.

Bijna nergens worden er op tweede kerstdag nog kerkdiensten gehouden. Maar nog wel in het dorpje waar ik vaak vertoef. In de voormalige gereformeerde kerk werd ons een zangdienst beloofd, maar er was ook een voorganger, een preekheer uit een paar dorpen verderop. Zwaar Fries accent, ‘wij daanken U voor Jesus die mens gewodden is so as wij, maar dan sonder sonde.’ Niks ten nadele van predikheren, die kunnen het soms beter dan echte dominees en meestal minstens net zo goed of slecht. Deze had heel lief ook gedacht om de kinderen: hij had wel drie verhalen, twee in de preek en een erna. De verhalen waren wel wat gedateerd (de kinderen in de verhaaltjes kregen elektrische treinen i.p.v. gameboys en iPods), dus je had het gevoel dat je in een heel vooruitstrevende dienst in de jaren vijftig zat.
In weerwil van mijn sterke behoefte me aan van alles en nog wat te ergeren, zat ik er met plezier bij. Het deed me goed. Ik had tijd om me, met de aanhef van een van de grote kerstliederen, te verwonderen. Over kerst, over het feit dat we dat toch altijd nog maar vieren, maar vooral over het gegeven dat ik me er met vreugde aan overlever. Want ik ben af en toe nogal streng in de leer. Ik zou voor een dienst als deze nooit van z’n levensdagen iets uitkiezen waarin de regel voorkomt:

Dat was het slotlied: ‘Er ruist langs de wolken’. Ik snap niet waarom je dat überhaupt moet zingen als je toch ‘Nu zijt wellecome’ tot je beschikking hebt, of ‘Eer zij God in onze dagen’. Maar het merkwaardige is dat ik het vervolgens wel van harte zing, en er ook mee instem. Op het moment dat ik van dat zoenbloed zing, is het ook even waar, raakt het iets in me dat goed doet, heil aanricht. Even recht doen aan wat je ook wel weet, dat je het (ik in elk geval niet) alleen afkunt, dat er iemand is die de ellende van je afneemt, die je zonde wegdraagt. Niet om dat gevoel vervolgens te koesteren en op te fokken, of om er anderen mee lastig te vallen en voor het blok te zetten, maar als eigen innerlijke erkenning, dat het mensenkind dat ooit in Bethlehem geboren is, waarlijk mijn verlosser en zaligmaker is.
Daarna schraap ik dan wel weer mijn keel, zet thuis de ‘highlights’ uit de ‘Messiah’ op om die ellendige deun van het slotlied uit m’n hoofd te krijgen. Maar wat blijft, is het gevoel dat ik iets heilzaams heb meegemaakt. Toch maar mooi aangeraakt door iets totaal anders dan waar ik in de regel theologisch mee bezig ben.

OPBOUW
Over aangeraakt worden gaat het ook in de column van Elselie de Jong in Opbouw (NGK). Elselie is dovenpastor en zij maakt invoelbaar wat het betekent om Kerst te vieren als je niet kunt horen.
Kerstnachtdienst. De pianist dartelt enthousiast over de toetsen. Hij geniet er zichtbaar van. Een klarinet laat haar klanken horen. We zingen. En niet zo’n beetje ook. De dirigent van het ingevlogen mannenkoor staat met zijn gezicht naar de gemeente. Ere zij God in de hoge... Wild zwaait hij met zijn armen: het moet voluit gemeente, voluit! En de gemeente, honderden stemmen, volgt. Ere zij God in de hoooohooooge! Een geweldige afsluiting van een kerstviering zoals die overal in Nederland plaatsvindt. Wat een feest.
Ere zij God in de hoge! Een zoemend geluid van stemmen vult de zaal. ‘Ooooogeee’, klinkt een laatkomer. Het is een week eerder. We zitten met nog geen vijftig mensen in een clubhuis voor doven. (…) We vieren kerstfeest. Muziek klinkt er niet. We lezen een lied af van het beamerscherm. Sommigen maken er gebaren bij, anderen lezen moeizaam en weer anderen vlot. De woorden worden aangewezen maar niet iedereen kan het tempo bijhouden. Stemmen echoën door elkaar heen. Een gemurmel van stemmen met hier en daar uitschieters. En dat bij een lied als dit! Hebt u het weleens geprobeerd, het ‘Ere zij God’ opzeggen? Met exact dezelfde tekst als we zingen tijdens de kerkdiensten? Zou u het volhouden? Wat een andere impact heeft het lied dan, zonder muziek, met alleen de tekst. Wat klinkt het kleurloos in een dienst voor doven.

Een man kijkt met een pijnlijke, verlangende blik. Vrede op aarde gebaren zijn handen. Vrede op aarde, vrede op aarde! Een scala aan emoties straalt van zijn gezicht. Verlangen, gemis, hoop en tenslotte een triomfantelijke zekerheid: vrede op aarde!
Geen muziek bij diensten voor doven? Het is maar hoe je het bekijkt! Letterlijk, want de muziek van je hart kun je op zo veel manieren laten klinken. Na het tweevoudig amen is het muisstil in de zaal. ‘Amen!’ klinkt dan nog de stem van de laatkomer. En ik glimlach inwendig. Ja, amen! Zo is het goed.

Daar valt niets aan toe te voegen.

Ds. G. van Meijeren uit Utrecht is interim-predikant in de Protestantse Kerk.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen