D66-BOEGBEELD OVERLEDEN

In de week waarin het krantennieuws werd beheerst door de Olympische Winterspelen, waarin de discussies in de Tweede Kamer hoog opliepen rond het spreken en vervolgens het zwijgen van minister Plasterk en waarin het spannend was of de Eerste Kamer de nieuwe Jeugdwet zou aanvaarden, in diezelfde week moest D66 het overlijden van een tweetal prominente leden bekendmaken. Eerst dat van Ernst Bakker (67), volgens een overlijdensadvertentie ‘een van de steunpilaren van onze partij’. Bakker was vanaf 1971 verbonden met de politiek, laatstelijk als burgemeester van Hilversum. Bakker wordt een betrokken, markante humorvolle bestuurder genoemd. Volgens zijn vrienden, onder wie Jan Terlouw, was Bakker ‘ooit van gereformeerde huize, maar wat een bon vivant’.

EUTHANASIE

Veel meer aandacht van de media ging echter uit naar het overlijden van mevrouw Borst-Eilers (81), eveneens lid van D66 van (vrijwel) het eerste uur (1968), maar in korte tijd uitgegroeid tot D66- boegbeeld en in 2003 gelauwerd tot erelid. Die bijzondere aandacht houdt niet slechts verband met het feit dat mevrouw Borst minister was (en Minister van Staat), maar is mede een gevolg van de vragen die zijn gerezen rond de oorzaak van haar overlijden. Mevrouw Borst werd minister toen ze al gepensioneerd was als medisch directeur van het Academisch Ziekenhuis Utrecht. Verstand van zaken kwam haar goed van pas toen zij gedurende de twee paarse kabinetten-Kok (1994-2002) minister van volksgezondheid, welzijn en sport was en politiek gesproken succesvol opereerde. Op veel onderwerpen zorgde ze voor veranderingen. Zo voerde ze onder andere een budgetteringsbeleid in ter beheersing van de zorgkosten (dat naderhand tot wachtlijsten leidde) en bracht ze een stelsel van donorverklaringen tot stand. Haar grootste bekendheid verwierf ze echter met haar euthanasiewet waardoor euthanasie niet langer strafbaar werd, mits aan een aantal zorgvuldigheidseisen is voldaan. Daarmee werd Nederland het eerste land ter wereld waar euthanasie gelegaliseerd kon plaatsvinden.

SECULIER PRAGMATISME

Bij het begin van haar ministerschap verklaarde mevrouw Borst nog dat ze geen behoefte had aan verandering van de toen bestaande ‘nee, tenzij’- regeling van het kabinet-Lubbers. Het zijn vooral maatschappelijke ontwikkelingen, uitgemond in rechtspraak, geweest die gedurende haar ministersperiode de politieke geesten rijp maakten ten gunste van een liberale wetgeving. Niet ondenkbaar is echter dat ook het privéstandpunt van de minister mede een rol heeft gespeeld. Persoonlijk, voor zichzelf, wees ze euthanasie niet af, ook niet in geval van dementie. Later bleek ze in principe evenmin moeite te hebben met euthanasie voor kinderen van twaalf jaar en ouder en ook niet in geval van levensmoeheid. Ook discussie over ‘de pil van Drion’ vond ze wenselijk. In politieke discussies gaf ze geen blijk van ideologische gedrevenheid, maar eerder van een seculier-rationeel pragmatisme. Haar vader heeft in haar jonge jaren de Hervormde Kerk de rug toegekeerd. Ze verklaarde dat ze is opgevoed met waarden als eerlijkheid, rechtvaardigheid en bescheidenheid. Vorig jaar nog riep ze de predikanten op de mazelenepidemie in Nederland te helpen bedwingen. ‘Vaccineren is niet tegen de wil van God. Als alles de wil van God is, dan is de uitvinding van het vaccin dat ook’, zo zei ze.

PARTIJLEIDER

In een overlijdensadvertentie van een aantal D66-kopstukken heette het: ‘Zij is van onschatbare waarde geweest voor D66 en voor de gezondheidszorg in Nederland. Zij heeft politiek en maatschappelijk baanbrekend werk verricht.’ De betekenis voor D66 is ongetwijfeld eveneens gelegen in het feit dat ze in 1998, als opvolger van Van Mierlo, partijleider werd. Ze kon echter niet voorkomen dat haar partij bij de verkiezingen van 1998 fors verlies leed (van 24 naar 14 zetels). Meteen na de verkiezingen trad ze terug en werd weer minister. Geprezen werd de oud-minister al tijdens haar leven door maatschappelijke actiegroepen als ‘voorvechtster van het recht op zelfbeschikking’, ‘als ambassadeur voor de euthanasie’. In 2012 kreeg ze de Aletta Jacobsprijs uitgereikt vanwege de menslievende en genuanceerde wijze waarop zij medisch-ethische kwesties in het publieke debat durfde te brengen. Gesproken is van een groot verlies voor de Nederlandse politiek. Het huidige kabinet spreekt van ‘een betrokken, wijze en tegelijkertijd doortastende bestuurder, die als vice-minister-president en minister van VWS grote verdiensten heeft gehad voor ons land’.

GEEN BEWUST KWETSEN

Velen, die de medisch-ethische oriëntatie van mevrouw Borst niet delen, zullen, met erkenning van haar kwaliteiten, de loftuitingen aan haar adres niet kunnen delen. Dat ze baanbrekend en grensverleggend werk heeft verricht, kan zuiver feitelijk niet ontkend worden, maar de waardering voor de resultaten van haar inspanningen – toegejuicht door de meerderheid van het parlement! – zal negatiever uitvallen. Misschien vergeven, maar niet vergeten zullen worden de woorden die zij uitsprak kort nadat de Eerste Kamer haar euthanasiewet had aanvaard, enkele dagen voor Pasen ‘Het is volbracht’. Zij was niet op bewust kwetsen uit en bood excuses aan. Ze zal, net als de heer Bakker, waarschijnlijk in haar jonge jaren gehoord hebben dat er geen heil is voor mensen anders dan dankzij het volbrachte werk van Christus.

G. HOLDIJK, UDDEL

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen