Leerplek in de gemeente

De Protestantse Theologische Universiteit (PThU) beoogt vier verschillende rollen van een predikant (pastor, voorganger, intermediair en leider) te voorzien van een praktisch perspectief. Aan de hand van de ervaringen die ik opdeed op mijn leerplek in Hendrik-Ido-Ambacht (wijkgemeente Elim) ga ik in op de vraag of de PThU in deze opzet geslaagd is.

WISSELWERKING

Voor elk vak van de opleiding moet je als student een opdracht op de leerplek uitvoeren. Voor sommige exegetische en dogmatische vakken zijn dat betrekkelijk kleine taken. Intensiever contact met de leerplek vindt plaats bij vakken als ‘pastoraat’ en ‘voorgaan in de eredienst’. Deze vakken zijn bij uitstek geschikt om op de leerplek uit te voeren. Gecoacht door de predikant die aan de leerplek is verbonden, leer je belangrijke vaardigheden in de praktijk. Het programma van beide vakken is geënt op deze wisselwerking tussen theorie en praktijk. Juist door de leerplek krijgt de student niet het gevoel dat hij bezig is met droogzwemmen. Binnen de vertrouwde setting van de leerplek kun je ervaren wat de inhoud van het pastoraat is. Hoewel de leerplek zeker niet vergeleken kan worden met een snuffelstage, biedt het de student wel een prima mogelijkheid om vroegtijdig in de studie kennis te maken met de aandachtsgebieden van het predikantschap.

DOGMATISCH VAK

Maar niet alleen de praktisch theologische vakken zijn geschikt voor onderzoek op de leerplek. De opdracht binnen het dogmatische vak ‘christologie’ vroeg bijvoorbeeld om een onderzoek naar de christologische positie in preken op de leerplek. De resultaten van de analyse diende je met de leerplekpredikant te bespreken en in verslagvorm in te leveren. Door dergelijke opdrachten uit te voeren, krijgt de student een unieke kans om de theoretische wetenschappelijke verkenning in de praktijk te toetsen.

DOCENTEN

Wel bleek dat dergelijke opdrachten te veel afhankelijk zijn van de inspanningen die de docenten ervoor willen doen. Bij sommige vakken hing de leerplek er soms maar als ‘verplicht nummer’ bij, waardoor de opdracht niet of nauwelijks bijdroeg aan de ontwikkeling van competenties. Dat is jammer, zowel voor de student als voor de leerplek. Het is te hopen dat de leerplek in de verdere ontwikkeling van de opleiding bij alle docenten een vast onderdeel gaat vormen, waarbij ook aandacht is voor de drukke agenda van de predikant. Docenten die op het laatste moment van studenten vragen om in de stille week voor Pasen ‘even’ wat gemeenteleden en de predikant bijeen te roepen, kijken niet over de universiteitsmuren heen. Een wisselwerking tussen praktijk en theorie betekent ook dat de opdrachten praktisch uitvoerbaar moet zijn.

PLAATSELIJKE GEMEENTE

Het grootste deel van de plaatselijke gemeente merkt pas echt iets van de leerplek als deze op het einde loopt. Tijdens het laatste vak van het eerste jaar dient de student op de leerplek een kerkdienst te leiden. Dat is hét moment waarop de gehele gemeente daadwerkelijk iets merkt van de aanwezigheid van de student. Tijdens andere opdrachten is het contact heel persoonlijk (in het pastoraat) of in kleinere gespreksgroepen. Opvallend was overigens de enorme bereidwilligheid van gemeenteleden om mee te denken en mee te werken aan de voorgeschreven opdrachten. Die conclusie onderschrijven ook studenten die op andere leerplekken zaten. Niet iedere opdracht leent zich voor een uitgebreide terugkoppeling naar de gemeente toe, maar soms kreeg ik het gevoel dat ik op de leerplek meer haalde dan bracht. Het zou mooi zijn als hier nog eens breder over nagedacht wordt, zodat geïnteresseerde gemeenteleden ook het resultaat van hun inspanning te zien krijgen.

AANDACHTSPUNTEN

Om gedurende het leerjaar daadwerkelijk een relatie op te bouwen met de gemeente is het belangrijk dat de student aanwezig is op de leerplek, zowel in de gemeente als bij de predikant. Zo krijgt de student een beetje ‘feeling’ voor wat er speelt binnen de gemeente en is er een betere koppeling tussen theorie en praktijk te maken. Een leerplek die redelijk in de buurt ligt, verdient daarom de voorkeur.

PREDIKANT

De leerplek, zoals de PThU deze heeft geïntroduceerd, vormt een prima middel om een student in contact te brengen met een predikant. De predikanten krijgen een mogelijkheid om over de schouder van de student mee te kijken en het gereformeerde perspectief – dat niet sterk vertegenwoordigd is binnen de opleiding – in te voegen. Zo krijgen studenten een klankbord tijdens een belangrijke fase van hun studie om te kunnen sparren over zowel de Traditie als de traditie binnen het gereformeerd protestantisme. Ik hoop van harte dat predikanten die benaderd worden om een leerplek te bieden, hierop positief reageren. Mogelijk kan de Gereformeerde Bond op deze leerplekken proactief inspelen.

GESLAAGD

Met genoegen kijk ik terug op mijn eigen leerplek. Wat mij betreft is het experiment in de opleiding tot gemeentepredikant goed geslaagd. Soms was het experimentele karakter nog (te) duidelijk merkbaar. De organisatie kan hier en daar beter. Ook kenden sommige docenten wat koudwatervrees. Dit neemt niet weg dat de PThU te prijzen is dat ze deze sprong in het diepe van de praktijk heeft gedaan.

Erwin van der Poel uit Sliedrecht is tweedejaars masterstudent gemeentepredikant (deeltijd) aan de PThU, locatie Amsterdam.

Twee kanten

Met veel plezier kijk ik terug op de periode waarin Erwin van der Poel in onze wijkgemeente Elim werkzaam was. Tijdens mijn eigen studie heb ik, vooral aan het begin, de directe verbinding met de praktijk gemist. Vandaar dat ik meteen positief heb gereageerd toen het verzoek kwam om als leerplekbegeleider te functioneren. Het bood niet alleen Erwin een kans om de theorie te toetsen op de plek waar het uiteindelijk moet gebeuren in de kerk. Ook de gemeente was hierdoor in staat om de binding met de eigen predikantenopleiding concreet gestalte te geven en te beleven. Erwin was uiteraard niet de gehele periode altijd even zichtbaar aan het werk in de gemeente. Op momenten dat dit wel het geval was, merkte ik dat de gemeenteleden dit waardeerden en zich ook inspanden om er in een bepaald opzicht uit te halen wat erin zat. De afsluiting van de periode vormde wat mij betreft ook meteen het hoogtepunt toen we als gemeente door de predikantin- opleiding aan de voeten van de Heere Jezus werden gebracht. Het traject heeft mijzelf persoonlijk ook het nodige opgeleverd. Ik ben als predikant gewend om alleen te werken. Het was spannend en leerzaam tegelijk om iemand mee te nemen naar activiteiten die ik normaliter alleen uitvoer. Denk bijvoorbeeld aan het pastoraat. Wat dat betreft heeft het mes aan twee kanten gesneden. Ik kon mijn eigen praktische bezig zijn in de gemeente weer eens scherpen aan iemand die vers van de academie komt en zo een geheel eigen inbreng heeft.

De begeleiding vanuit de PTHU was prima. Vanuit de opleiding werd persoonlijk contact onderhouden met mij als leerplekbegeleider. Het enige nadeel vond ik dat de stage plaatsvond tijdens de drukste periode van het kerkelijk seizoen. Dit maakte dat er soms minder tijd dan gewenst beschikbaar was om één en ander uit te diepen. De opmerking die Erwin in zijn artikel hierover maakt, kan ik daarom wel onderschrijven. Wat mij betreft is het experiment in ieder geval voor herhaling vatbaar.

C.A. VAN DER GRAAF, HENDRIK-IDO-AMBACHT

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen