Globaal bekeken

In Met Andere Woorden, uitgave van het Nederlands Bijbelgenootschap, een verhaal onder de titel ‘Thuis in de Bijbel’, naar aanleiding van een tentoonstelling in het Utrechtse Museum Catharijneconvent over schilderijen, prenten en voorwerpen met bijbelse verhalen als onderwerp. Onder het kopje ‘Bijbelse verhalen in en om het huis’:

Niet alleen op schilderijen en op prenten waren bijbelse verhalen te zien, maar ook in huis, bijvoorbeeld op meubilair en huisraad. Veel voorwerpen waren versierd met bijbelse afbeeldingen, en dat was niet alleen uit verfraaiing. Soms waren de afbeeldingen als waarschuwing bedoeld: de thema’s hadden de bedoeling aan te geven wat wel en niet te doen. Zo werd het verhaal van Jozef, die zich zo duidelijk verzette tegen de avances van de vrouw van Potifar, een duidelijk voorbeeld van het gebod dat je geen overspel mocht plegen. Dit verhaal was niet alleen een geliefd thema voor kunstenaars, ook op allerlei huiselijke voorwerpen werd het afgebeeld, zelfs op een broeksknoop. In de zeventiende eeuw dronk men veel bier (water was ziekteverwekkend) en dat leidde vaak tot dronkenschap. In dit kader werd het verhaal van de verloren zoon, die zijn kapitaal verbrast had in kroegen, niet alleen vaak afgebeeld op schilderijen en prenten, maar ook op allerlei gebruiksvoorwerpen was het zeer populair, bijvoorbeeld op een bierpul. Hetzelfde onderwerp is aangetroffen op een schoenlepel, die verwijst naar de schoenen die zijn vader hem bij terugkeer liet aantrekken. Het dragen van schoenen was een teken van vrijheid en rijkdom, want alleen zeer arme mensen liepen op blote voeten.

In Kerk op Dordt schreef ds. J. Belder een bijdrage onder de titel ‘Lachte Jezus…?’, naar aanleiding van een olieverf van de priesterkunstenaar Herbert Franken (1933).

In de canonieke boeken vind je welgeteld zo’n vijftig ‘lachpassages’, waarvan slechts vier in het Nieuwe Testament. Gaat het over het lachen van God dan kom je niet veel verder dan Psalm 2, waar Hij dreigt te zullen lachten over de roemloze ondergang van de weerspannige, onboetvaardige koningen. Wie het laatst lacht… En Jezus…? Je leest wel over Zijn toorn en verontwaardiging. Over Zijn bewogenheid met mensen, Zijn tranen bij het graf van Lazarus en van andere emoties, maar nergens dat Hij lachte. En zeker niet aan het kruis. De grondlegger van het kloosterleven, Benedictus van Nursia (480-560), vond lachen daarom ronduit profaan. Ook monniken lachten niet. Bernardus van Clairvaux, stichter van de Cisterciënzerabdij van Cluny en Clemens van Alexandrië deelden dat gevoelen. Voor de laatste was de lach de opmaat naar ontucht. De herontdekking van het werk van Aristoteles betekende de emancipatie van de lach. Spraakmakende theologen als Albertus Magnus en Thomas van Aquino braken daarna een lans voor de gezonde, ontspannende lach. Al bleef de lach voor sommigen ook daarna ronduit verwerpelijk. Ik haast mij te zeggen dat niet alle lachen van dezelfde orde is. Ook in de religieuze kunst wordt weinig gelachen. Uitzonderingen daargelaten. Misschien zijn de onderwerpen daar ook te groot voor. Maar zou Jezus nooit gelachen hebben? Als kind niet…? Als opgroeiende jongen niet…? De Bijbel geeft er geen antwoord op, maar daar is niet alles mee gezegd. De evangeliën vermelden ook maar één keer dat hij gezongen heeft, en dat terwijl een Jood zingend door het leven ging. In enkele apocriefe geschriften lacht Jezus wel. Het evangelie van Judas wordt zelfs wel het evangelie van de lachende Jezus genoemd. Maar dan hebben we het inmiddels wel over zogenaamde ‘gnostieke teksten’. Geschriften afkomstig uit een door de Kerk als ketterse sekte veroordeelde en verworpen beweging. (…) Ondertussen zijn we weer op weg naar Pasen. Bewijs van Jezus’ overwinning. Om blij van te worden.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen