Kerk met kleuren

HET KRUIS

‘De Grote Kerk in Harderwijk blijft imponeren’, zegt ds. J.C. Schuurman, sinds medio 2010 hervormd predikant in het Hanzestadje. ‘Elke keer als je het monumentale bouwwerk binnenstapt. Vanwege de ruimte, de hoogte, de lichtinval, het mooie orgel. Ook vanwege het besef dat Gods gemeente hier al eeuwenlang samenkomt. Hoeveel generaties hebben hier het evangelie van Christus al niet gehoord? De Heere weet hoevelen hier voor eeuwig gezegend zijn. Na de eredienst op aarde nemen ze nu deel aan de hemelse eredienst.’ Ook de schilderingen maken grote indruk. ‘Uiteraard, en dat niet in de laatste plaats. Niet alleen vanuit kunstzinnig oogpunt maar ook inhoudelijk. Onlangs werd ik er tijdens een avondmaalsviering opnieuw door getroffen. Eerst al toen het brood rondging, even later weer toen de beker werd doorgegeven. Momenten waarop je tijdens het bedienen van het sacrament ook zelf even kunt mediteren. Treffend hoe (hoorbaar) stil het in zo’n grote ruimte kan zijn. Hier wordt inderdaad de rust geschonken in wat Christus heeft volbracht. Aan Zijn tafel is het slechts een kwestie van genadig ontvangen. Als vanzelf keek ik omhoog, het koor van de kerk in. Daar bevinden zich misschien wel de meest centrale schilderingen. Het offer van Abraham, de kruisiging, het laatste oordeel. Zittend aan de avondmaalstafel raakte me vooral het kruis. Na zojuist het brood te hebben gebroken en de wijn te hebben ingeschonken. Inderdaad, tot een volkomen verzoening van al onze zonden. Zo dragen de schilderingen bij aan de vertolking van het hart van het Evangelie. De Heilige Geest kan ze gebruiken om mensen voorgoed te raken. Ook bezoekers die door de week de Grote Kerk bezichtigen.’

DAGLICHT

De viering, het kruisingsvak tussen koor, zijbeuken en schip in de Grote of Onze Lieve Vrouwekerk te Harderwijk vormt letterlijk en figuurlijk het centrale punt van waaruit de weidse ruimte van het interieur en de schilderingen beleefd worden. ‘Het daglicht valt fraai door de hoge vensters op de voorstellingen, geschilderd rondom op de gewelven, de gewelfaanzetten en de koorkolommen’, zegt Meta Prins, auteur van de lijvige uitgave over de kerk. ‘Het is een ‘lichte’ kerk met een kleurenrijkdom dankzij die schilderingen uit 1561-1562.’ Ze zijn van de hand van meesterschilder Ewolt van Delft en medewerkers, onder wie zijn dochter Agatha van Deventer. ‘Het is wel zeker dat het rooms katholieke stadsbestuur Ewolt heeft benaderd om de kerk met schilderingen op te sieren. De magistraat zal, als opdrachtgever, het plan hebben aangereikt, maar hij zal het ontwerp hebben geleverd en uitgewerkt: een programma, gebaseerd op bijbelverhalen uit het Nieuwe Testament met verwijzingen naar het Oude Testament. De schilderingen in de viering vormen het begin van het programma dat drie fasen van Jezus’ levensgeschiedenis uitbeeldt: Zijn geboorte en jeugd in de zuidelijke en Zijn wonderen en daden in de noordelijke dwarsbeuk en in het koor scènes van Zijn passie en kruisiging tot en met het Laatste Oordeel. Rechts van dit tafereel zijn voorstellingen van de barmhartige werken en deugden en links van de onbarmhartige werken en ondeugden op de gewelfaanzetten weergegeven. De apostelen op de koorkolommen, als ‘dragers’ van de kerk, zijn uitgebeeld als de verkondigers met daarboven profeten als aankondigers van het geloof.’ Het is volgens Prins bijzonder dat deze schilderingen in maniëristische schilderstijl – zo kort vóór de Reformatie – zo’n complete geschiedenis vormen en zo goed herkenbaar zijn overgeleverd. Bij de restauratie van 1968-1980 zijn ze, na ruim drieënhalve eeuw onder witkalklagen verborgen te zijn geweest, tevoorschijn gekomen. ‘Alle voorstellingen zijn voorzien van een geschilderd opschrift dat ofwel verwijst naar het bijbelboek, waarop de afbeelding is geïnspireerd, ofwel de naam van een figuur of personificatie vermeldt. Het is uniek dat in dit geschilderde bijbelse beeldidioom ook een reeks eigentijdse burgers voorkomt: kerkmeesters en ambachtslui, onder wie een portret van de schilder en zijn dochter.’

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen