Een veilig klimaat

In een handreiking die de VGS heeft gemaakt (zie kader), wordt de veiligheid van homoseksuele jongeren geplaatst onder de algemene noemer van sociale veiligheid. Vanuit de handreiking voor de scholen wordt de volgende definitie genoemd voor een sociaal veilige school.
‘Een sociaal veilige school is een school waarin iedereen wordt beschouwd en behandeld als een waardevol schepsel van God en als een gerespecteerd lid van de leer- en werkgemeenschap van leerlingen, ouders en personeelsleden, die door Gods leiding in de school zijn samengebracht. De veiligheid van de ander wordt niet aangetast maar bevorderd, op een manier die past binnen de kaders van de grondslag van de school.’

BESCHERMD
Hoewel de definitie niet zomaar te leggen is op de kerkelijke gemeente, kun je wel lijnen trekken. Want vooral in de kerkelijke gemeente is sprake van Gods leiding en van gemeenschap met elkaar. We zijn niet zomaar bij elkaar gekomen, maar door Gods leiding zijn we daar samengebracht.
Ik wil nader ingaan op één stukje uit de definitie: ‘De veiligheid van de ander wordt (…) bevorderd’, concreter gemaakt: de veiligheid van de homoseksuele ander wordt (…) bevorderd
Als we het hebben over veiligheid, dan betekent het dat er mogelijk gevaar is, want anders hoeven we niet expliciet over veiligheid te spreken. Bij veiligheid gaat het dan om twee zaken: beschermd worden en je beschermd voelen. Je zou ook kunnen zeggen: objectieve en subjectieve veiligheid. Heel concreet: We zeggen en vinden mogelijk wel dat dat de homoseksuele jongere een waardevol schepsel van God is, maar ervaart hij of zij dat ook? Dat betekent dat we voor het creëren van veiligheid op deze twee fronten aan het werk moeten. En die twee gaan samen op.

IDENTITEIT
Eerst wat over die subjectieve veiligheid: het kunnen ontvangen van veiligheid heeft alles te maken met je eigen identiteit. Wie ben ik? Voor elke puber is dat al een raadsel. Voor de homoseksuele jongere is dit raadsel nog veel groter. Want hij of zij blijkt andere seksuele gevoelens te hebben dan de groep jongeren waarvan hij of zij deel uit maakt. En daar moet je dan wat mee. Die gevoelens moeten een plek krijgen binnen de eigen identiteit.
De manier waarop je dat doet, heeft ook weer alles te maken met je ervaringen die je tot nog toe hebt opgedaan. Je zou kunnen zeggen dat deze ervaringen de scharnier zijn tussen het beschermd worden en het je beschermd voelen.
Toen ik op het voortgezet onderwijs zat, zaten er homoseksuele jongeren in de klas. Ik hoorde dat pas jaren later. Het thema was, voor zover ik me herinner, nooit onderwerp van gesprek. Wat ik me wel herinner, is dat twee van hen ook over verliefdheid tot het andere geslacht spraken en volop mee deden in de gesprekken daarover. Eén was juist altijd heel stil. Ze moeten zich ontzettend eenzaam gevoeld hebben, maar deden alsof er niets aan de hand was.
Als we zo onze identiteit moeten vormen en daarin een stukje helemaal verborgen is, dan kan dat niet goed gaan. Dan is het logisch dat er angstklachten of depressieve klachten ontstaan. Tegelijk zijn de jongeren die zich altijd profileren als zijnde homoseksueel over het algemeen niet gelukkiger af. Zij maken de homoseksualiteit tot hun hele identiteit.

OMGEVING
Het heeft veel te maken met de omgeving hoe jongeren homoseksualiteit op een al dan niet goede wijze tot een deel van hun identiteit leren maken. Je vormt je identiteit immers in het contact met de ander, in een zo veilig mogelijke omgeving. Die veilige omgeving moet er allereerst zijn in het gezin. Daar valt veel over te zeggen, maar dat voert nu te ver. Wel wil ik hier noemen dat daar de basis ligt en ook dat daar nog veel mogelijkheden liggen om als gezinnen, kerken, scholen en hulpverlening meer samen te werken.
De veilige omgeving geldt ook de groep waartoe de jongere behoort. Dat kan zijn op school, op straat, maar ook binnen de kerkelijke gemeente, op de vereniging, club en dergelijke. Daar mogen we als jeugdwerkers, ambtsdragers, scholen of wie dan ook, ons aandeel in hebben. Dat vraagt erom dat we een identificatiefiguur zijn, in die zin dat er eenheid is in ons doen en denken, in ons geloof en handelen. Sterke mensen? Nou nee, dat niet zozeer. Maar wel mensen die zichzelf kennen, ook in bijbels opzicht.
Als je dicht bij de Heere leeft, is dat te merken. Dat maakt mild en ontvankelijk. Dat geeft veiligheid. Een jongere komt niet zomaar de eerste de beste keer vertellen dat hij of zij homoseksueel is. Er wordt eerst gekeken of je betrouwbaar bent in wat je zegt en doet.

OBJECTIEVE VEILIGHEID
Tot hiertoe heb ik het vooral gehad over het je beschermd voelen, de subjectieve veiligheid en wat daarvoor nodig is vanuit de jongere zelf en vanuit de omgeving. Graag geef ik nog drie punten ter overweging om de veiligheid concreet te bevorderen, dus de objectieve veiligheid. Ik heb ze voor het gemak met een a, b en c laten beginnen.

AANSPREEKPUNT
Zorg op school en in de gemeente voor iemand die aanspreekpunt is rond homoseksualiteit. Dat betekent niet dat homoseksuele jongeren als ze uit de kast willen komen, per se bij diegene langs moeten. De keuze voor een vertrouwenspersoon laat ik graag aan henzelf over. Maar het is wel goed als jeugdwerkers, ambtsdragers, ouders en andere gemeenteleden naar iemand toe kunnen gaan die verstand van zaken heeft.

BEWUSTWORDING
Het is gemeentebreed van belang dat men een besef heeft en houdt van wat homoseksuele jongeren meemaken. Iets wat niet genoemd wordt, bestaat voor mensen meestal ook niet. Homoseksualiteit is anders dan normaal en daarmee spannend.
Een open gesprek hierover op de vereniging, thuis aan tafel, op de catechisatie enzovoort is daarom zeer van belang. Dat maakt het uit de kast komen voor jongeren gemakkelijker als ze dat willen, en zorgt er ook voor dat hun anderszijn bespreekbaarder wordt.

CONCREET
Wees als kerk zo concreet mogelijk over de visie op homoseksualiteit, intimiteit en relaties. Juist duidelijkheid is nodig om ook als homoseksueel een eigen en bijbelse visie te vormen. Wees er ook concreet in als je merkt dat je een jongere niet verder kunt helpen. Wijs hem of haar dan ook de weg naar professionele hulpverlening.

HANDREIKING
De Vereniging Gereformeerd Schoolonderwijs (VGS) stelde onlangs een handreiking rond sociale veiligheid en seksuele diversiteit op. De handreiking is bedoeld als aanzet voor scholen om goed en wijs beleid te maken op het gebied van sociale veiligheid en seksuele diversiteit. De input voor deze handreiking is ook gekomen vanuit de reformatorische basisscholen en scholen voor voortgezet onderwijs. Verder is gesproken met andere betrokkenen, onder wie predikanten.

Drs. A.B.T. van ’t Hof is gezondheidszorgpsycholoog en verbonden aan Driestar Educatief te Gouda

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen