Erkenning is waardevol

Als de dingen zo scherp liggen, is dat niet bevorderlijk voor een evenwichtige bezinning. Er is weinig ruimte voor nuances. In het alledaagse leven en in de alledaagse ontmoetingen onthoudt men zich vaak van een mening.

INGEWIKKELD
Mijn ervaring is dat als ik zeg dat ik over homoseksualiteit schrijf, het gesprek al snel op een ander onderwerp wordt gebracht. Zo gaat het niet alleen in het alledaagse leven. In een meer kerkelijke setting is het niet veel anders. Er is niet alleen verlegenheid rond dit probleem. Er is ook vrees om de verkeerde dingen te zeggen. Daarom laat men het liever rusten.
Deze houding komt niet voort uit een aversie jegens mensen die homoseksueel zijn. Het heeft veel meer te maken met het besef dat het een erg ingewikkeld probleem is.
Toch zie ik ook tekenen die op een verandering en verbetering wijzen. Er zijn Toch zie ik ook tekenen die op een verandering en verbetering wijzen. Er zijn steeds meer kerkenraden die een pastorale werkgroep of een pastoraal team in het leven hebben geroepen om aandacht te geven aan homoseksuelen en ouders van homoseksuelen. Dit stukje erkenning lijkt me bijzonder waardevol.
Het gaat er niet om dat predikanten of ouderlingen oplossingen aanreiken of het verlossende woord spreken. Homoseksuele gemeenteleden weten zelf beter dan wie ook dat die oplossingen eigenlijk niet voorhanden zijn. Maar dat maakt het pastoraat niet minder waardevol.

PASTORAAT
Als mensen in rouw verkeren, dan kan de pastorale werker ook geen oplossingen aanreiken. En toch is het ontzettend belangrijk dat je er bent en luistert en bidt. En zo is het met zovele pastorale zaken. Pastoraat is ten diepste niet oplossingsgericht, maar wel mensgericht. Dat is juist het waardevolle van pastoraat.
Als psychologen geen resultaten meer bereiken, als artsen gedaan hebben wat ze kunnen, dan trekken ze, om het wat onaardig te zeggen, hun handen ervan af. In het pastoraat trekken we onze handen nooit van mensen af. Ook als er geen resultaat is, als er geen oplossing is en als er misschien ook geen antwoorden zijn: dan nog heeft de kerk een pastorale taak en roeping.

KERKELIJK STANDPUNT
Dit geldt dus ook voor homoseksualiteit. De tegenwerping kan gemaakt worden dat de kerk zelf het probleem veroorzaakt heeft. Want als orthodoxe kerken en christenen zeggen dat een homoseksuele relatie niet mag, dan worden gemeenteleden die deze geaardheid of gerichtheid hebben, met een groot probleem opgezadeld. Zo zien velen het. Niet homoseksualiteit is het probleem, maar de kerk is het probleem. Het probleem is dus gespiegeld: de kerk ziet homoseksualiteit als een probleem, terwijl de samenleving nu juist het standpunt van de kerk als een probleem ziet. En daardoor is er een ingewikkelde verhouding ontstaan, die nog ingewikkelder is omdat kerken en christenen het onderling niet eens zijn.

MOTIVATIE
Ik heb het boek Homoseksualiteit tussen Bijbel en actualiteit geschreven. Waarom? Omdat het gevraagd werd. Maar het zou wel een zwakke motivatie zijn als dat het enige was. Maar met dat simpele verzoek is het wel begonnen. Homoseksualiteit is niet een onderwerp waarover je zomaar gaat schrijven. Er moet wel een aanleiding zijn. Je hebt een duwtje in de rug nodig om je op dit pad te begeven. Maar als dit verzoek de enige motivatie zou zijn gebleven, zou het een bloedeloos boek zijn geworden. Motivatie moet groeien. Als dat niet zo is, stop je ermee. Bij mij is de motivatie gegroeid. Want door me in het onderwerp te verdiepen ben ik onder de indruk gekomen van de eenzaamheid en de worsteling die homoseksuele mensen ervaren. Soms is er sprake van wanhoop. Dat is aangrijpend. Daarvoor mag de kerk niet doof en blind zijn. Dan ben je als kerk geroepen om daar aandacht voor te hebben en zorg aan te verlenen. Anders ben je als kerk niets waard.

GEZIN
Maar er is meer. Wat mij gaandeweg ook getroffen heeft, is het feit dat homoseksualiteit ons voor een fundamenteel maatschappelijk probleem stelt. En ook is het mij intussen wel duidelijk dat een veranderde heteroseksualiteit daar debet aan is. Niet alleen homoseksualiteit, maar ook een veranderde visie op heteroseksualiteit plaatst ons voor de vraag wat een gezin is. En dan bekruipt je toch een raar gevoel. Te midden van allerlei relaties, homoseksuele en heteroseksuele, moet het kind ook nog z’n plek krijgen. Dat is een kwestie waarover de kerk heel serieus moet nadenken. Want ik ben bang dat uiteindelijk het kind, ondanks alle mooie woorden, toch het kind van de rekening gaat worden. Dat is geen abstract probleem maar een indringend pastoraal probleem. Wat zijn de rechten van het kind en heeft het kind nog wel rechten?

GEZAG VAN DE BIJBEL
De discussie spitst zich toe op de hermeneutiek. Hoe vertolken we de bijbelse gegevens en met name de bijbelse geboden en verboden in onze tijd? Wat is het gezag van de Bijbel als het gaat om omstreden bepalingen en verboden die in een heel andere cultuur ontstaan zijn? Dan staan we voor de vraag wat Romeinen 1:26 betekent en wat andere nieuwtestamentische teksten te zeggen hebben.
Dat vergt onderzoek en kennis van de antieke cultuur en ook kennis van het Oude Testament. En dat roept weer nieuwe vragen op. Want de geboden van het Oude Testament zijn toch niet meer van kracht voor de nieuwtestamentische gemeente? Hoe zit dat? Hoe worden de oudtestamentische geboden doorvertaald naar het Nieuwe Testament?
Is het zó dat alleen díe geboden gezag hebben die ook in het Nieuwe Testament genoemd worden? Met andere woorden is Leviticus alleen belangrijk op grond van Romeinen 1? Dat zou betekenen dat Leviticus geen eigen gezag en geen eigen intrinsieke betekenis meer heeft. Is dat niet een onderwaardering en ondergraving van het Oude Testament?
Er liggen hier dus nogal forse vragen. In mijn boek heb ik geprobeerd om aan die bezinning een steentje bij te dragen, maar het laatste woord zal daarover nog niet gezegd zijn.

Dr. A.A.A. Prosman is hervormd emeritus predikant te Nijkerk en auteur van ‘Homoseksualiteit tussen Bijbel en actualiteit’.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen