GEWONE MANNEN

Als de mannen van het 101e politiereservebataljon moordenaars konden worden onder zulke omstandigheden, welke mannen dan niet?’ Met deze vraag eindigt het boek Ordinary Men van de Amerikaanse historicus Christopher R. Browning. Rond de meidagen lees ik vaak studies over de Tweede Wereldoorlog. Browning onderzoekt in dit boek de motieven van gewone mannen om mee te doen aan het uitroeien van de Joden.

Gewone mannen vormden het 101e politiereservebataljon in Polen. Het waren havenarbeiders en vrachtwagenchauffeurs uit de Duitse havensteden. Ze waren te oud om in het leger te dienen en waren daarom ingedeeld bij de ordetroepen. Op een morgen in 1942 werden ze al vroeg gewekt en reden nietsvermoedend in vrachtwagens naar het dorpje Jozefow.
Hun commandant Wilhelm Trapp liet de 500 mannen aantreden op het dorpsplein. Met tranen in de ogen gaf hij het bevel. Jozefow moest gezuiverd worden van Joden. De jonge mannen moesten gedeporteerd worden naar een werkkamp. De vrouwen, kinderen en oude mannen gedood. Trapp deed de mannen een ongewoon aanbod. Wie niet mee wilde werken, mocht vertrekken. Hier waren geen consequenties aan verbonden. Slechts zo’n dozijn mannen maakte van dit aanbod gebruik. De anderen haalden de Joden uit hun huizen en dwongen hen in de vrachtauto’s te stappen. Ze brachten hen naar een bos, waar ze in groepen van 35 werden gefusilleerd. Dit was voor de meeste politiemannen niet eenvoudig. Ruim 20 procent onttrok zich alsnog aan deze taak. Uiteindelijk vonden die dag 1500 Joden de dood.

De studie van Browning richt zich onder andere op de vraag waarom de meeste mannen geen gebruik maakten van het aanbod van Trapp. De jarenlange propaganda bleek de politiemannen klaargestoomd te hebben om op een dag Joden niet als medemensen te zien. Daarnaast speelden menselijke factoren een rol. De mannen waren bang door hun kameraden als laf bestempeld te worden als ze niet mee zouden doen. Ook vreesden ze voor hun carrièrekansen binnen de ordepolitie.
Onder specifieke omstandigheden gingen deze mannen de fout in door het luisteren naar een verkeerde boodschap, lafheid en carrièredrang. Dat maakt van de geschiedenis niet alleen een herinnering, maar ook een spiegel.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen