Boekbesprekingen

De bijbelwetenschappers van de universiteiten in Apeldoorn en Kampen trekken al jaren met elkaar op. De gezamenlijke Onderzoeksgroep Bijbelwetenschappen heeft nu een bundel gepubliceerd waarin resultaten voor een breder publiek toegankelijk worden. Het boek maakt tevens de balans op van een eeuw gereformeerde bijbelwetenschap. De conclusie is dat er minder pasklare antwoorden voorhanden zijn dan eerder wel eens werd gedacht. Tegelijk is de vreugde over het schatgraven in de Schrift gebleven.
De bundel opent met een bijdrage van de historicus C.M. van Driel over de gereformeerde bijbelwetenschap in de periode tussen 1890 en 1950. Daar blijkt dat er in de naar buiten getoonde eenheid ook wel verschillen in benadering zijn tussen de exegeten onderling. De bundel sluit af met een bijdrage over gereformeerde bijbelwetenschap en bijbelse hermeneutiek, geschreven door de drie redacteuren. Zij constateren dat de gereformeerde bijbelwetenschappers minder dan voorheen een gesloten front vormen. Door de overvloed aan historische en taalkundige gegevens en nieuwe publicaties is het onmogelijk geworden alle beschikbare gegevens te overzien, laat staan ze allemaal vanuit vastomlijnde principes te benaderen. ‘Dat maakt bescheiden', zo klinkt het. De bijpassende houding is nu om allereerst de tekst ‘helemaal te laten uitspreken’, naar zijn eigen aard. In dat gesprek vormen gereformeerde, presbyteriaanse en evangelicale bijbeluitleggers die zich geestelijk met elkaar verwant weten, eerder een netwerk dan een gesloten blok.
De redacteuren geven aan dat er meer zicht gekomen is op de complexe ontstaansgeschiedenis van de Bijbel. Het is hier dan wel de kunst een eigen gereformeerd spoor te zoeken en de historische processen en de openbaring dicht bij elkaar te houden. In ieder geval wil men zich aan het ‘sola Scriptura’ houden als een gouden grondregel. Tegelijk is duidelijk geworden dat uit deze grondregel geen complete hermeneutiek van uitlegkundige regels kan worden afgeleid.
De bundel bevat vier bijdragen over de bewegingen rond en in de canon. In een drietal hoofdstukken komt het thema auteurs en auteurschap aan de orde. Vijf bijdragen doen verslag van onderzoeksresultaten die nieuw licht werpen op de bijbelse boodschap.
De redacteuren geven eerlijk toe dat er onderlinge verschillen in benadering zijn. Het meest komt dit tot uiting in de opeenvolgende bijdragen van dr. Jaap Dekker en prof. Rob van Houwelingen. Terwijl de laatste het belang aangeeft van het apostolische auteurschap in het Nieuwe Testament, bijvoorbeeld bij 2 Petrus, gaat Dekker uit van een meervoudig auteurschap van het boek Jesaja. Volgens hem is er een paar eeuwen aan het boek gewerkt. Het uiteindelijke boek Jesaja presenteert zich als eenheid, maar is wel steeds geactualiseerd, soms met een zekere mate van vrijheid in de omgang met de overlevering.
Het lijkt mij dat Dekker ongelijk heeft dat hij de verdediging van het volledige auteurschap van Jesaja toeschrijft aan de veronderstelling van een hedendaags auteursconcept. Immers, volgens hem blijkt uit de lees- en schrijfcultuur in het oude Nabije Oosten dat de teksten destijds niet als een persoonlijk en intellectueel eigendom van één auteur werden gezien. De laatste conclusie is echter alleen juist ten aanzien van algemene geschriften, zoals het Gilgamesjepos, maar geldt niet bij de profetieën. Uit de inmiddels ongeveer 150 profetische teksten die bij de buurvolken gevonden zijn, blijkt dat ze snel opgetekend werden en dat nauwkeurig bijgehouden werd van wie de inhoud afkomstig was.
Voor hervormden is de bundel lezenswaardig, omdat veel van het exegetische werk in onze boekenkasten uit gereformeerde kring afkomstig is. We mogen dankbaar zijn voor het vele dat ons aangereikt wordt. Tegelijk is het zinvol de onderlinge verschillen te zien en eigen accenten te leggen.

M.J. PAUL, EDE

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen