Boekbesprekingen

Het is meer dan een felicitatie waard wanneer iemand kans ziet om naast het (veelal drukke) gemeentewerk (ds. Verweij is predikant van de protestantse gemeente in Lisse) een promotiestudie met goed gevolg af te ronden.
De vraag die in deze dissertatie onderzocht wordt, is hoe predikanten uit de Protestantse Kerk in de veertigdagentijd (ofwel lijdenstijd) preken over het lijden van de Heere Jezus. De aanleiding tot deze studie ligt in de discussies die in de tweede helft van de vorige eeuw in de kerk gevoerd werden rondom de verzoening (P. Smits, H. Wiersinga, C.J. den Heyer). Verweij kiest voor een methode van onderzoek die als grounded theory wordt aangeduid; een sociologisch meetinstrument dat objectief en kwalitatief onderzoek beoogt. Zo werden 34 preken uit de lijdenstijd van twaalf voorgangers uit de breedte van de Protestantse Kerk onderzocht.
Ds. Verweij komt tot een viertal perspectieven op het lijden van de Heere Jezus. Het eerste is die van Jezus’ heilrijke nabijheid, de tweede betreft Jezus’ compassie, de derde duidt Jezus als leider op de weg van het lijden. In het vierde perspectief wordt het lijden van Christus verbonden met de heilsbemiddeling. Door Zijn lijden en sterven wordt de verbroken relatie tot God hersteld. De – voor mij schokkende – uitkomst van het onderzoek is dat het vierde aspect (Jezus’ lijden als heilsbemiddeling) vrij minimaal (feitelijk nooit!) in de preken aan de orde komt. De Heere Jezus wordt haast exclusief gezien als Degene Die naast je staat in het lijden. Zo is Hij vooral een voorbeeld en medelijder en verdwijnt de notie dat Hij Borg en Middelaar is.
Ik las deze studie (ook precies) in de lijdenstijd. Met gemengde gevoelens. Hoewel dit onderzoek niet representatief mag gelden voor hoe er in onze kerk over het lijden van de Heere Jezus gepreekt wordt, ben ik bang dat de uitkomsten dichter bij de werkelijkheid komen dan we vermoeden. Dr. J. Hoek waarschuwde recent voor een bloedarme prediking, waarin het kruis van Christus slechts in de marge functioneert. Ervaring op nascholingstrajecten met collega’s uit de volle breedte van onze kerk bevestigt Hoeks hartenkreet. Hoe komt dat nu? Dr. Verweij stelt in het laatste hoofdstuk van zijn proefschrift dat de predikanten van nu een grote(re) gevoeligheid hebben voor lijdenservaringen van binnen en buiten de kerk. Tegelijk aarzelen voorgangers om de verzoening door voldoening voluit te preken. Het komt mij frappant voor dat het belijden van de kerk (denk bijvoorbeeld aan de zondagen 4-6 uit de HC, de artikelen 21- 23 uit de NGB en de formulieren van doop en avondmaal) op dit punt voor geen tweeërlei uitleg vatbaar is, terwijl dienaren van dezelfde kerk anders preken dan hun kerk belijdt.
Dr. Verweij verbindt aan de uitkomsten van zijn onderzoek geen waardeoordelen. Het zou echter goed zijn om naar aanleiding van deze studie het gesprek over de verzoening in de kerk (weer) te voeren. Verder zou ik benieuwd zijn naar de uitkomsten van eenzelfde onderzoek onder voorgangers in Noord-Korea, Irak en Nigeria, om maar iets te noemen. In deze landen is het lijden zo reëel, zo levensecht. Hoe zouden onze collega’s daar over Jezus’ lijden preken? Ik denk dat ik het nu al weet.

n.a.v. André Verweij Positioning Jesus’ suffering. A Grounded Theory of Lenten Preaching in Local Parishes. Uitg. Eburon, Delft; 285 blz., € 27,95. Met deze in het Engels geschreven studie verwierf ds. Andre Verweij de doctorsgraad in de Godgeleerdheid aan de Protestantse Theologische Universiteit te Amsterdam- Groningen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen