Na de volkerenmoord

Tijdens de ruim acht jaar die wij in Rwanda waren, zijn we met enorm lijden geconfronteerd. Er waren in 2004 erg veel wezen en weduwen in het land en een groot deel van de bevolking was getraumatiseerd. Daarnaast zagen we dat de helft van de bevolking vrij over hun traumatische ervaringen kon spreken (de Tutsi’s), terwijl de andere helft moest zwijgen (de Hutu’s).
Aartsbisschop Kolini preekte in die dagen (tien jaar na de genocide) in de kerken over Ezechiël 37, het visioen van het dal van de dorre doodsbeenderen. Hij trok de lijnen direct door naar Rwanda. Dat is niet zo vreemd, want het eerste deel van het visioen van de dorre doodsbeenderen lijkt een beschrijving van Rwanda tijdens en na de genocide.
Overal zijn er graven in Rwanda. In de jaren dat wij er zaten, van 2004 tot 2012, zijn er door de Gacaca (volksrecht) op aanwijzing van verdachten veel massagraven gevonden. In het genocidememorial in Kigali liggen alle skeletten uit die tijd van heel het stedelijke gebied: meer dan 250.000 overledenen zijn daar herbegraven. Maar ook op het platteland worden mensen herbegraven.

MONUMENT
Een voorbeeld binnen onze kerk is de plaats Ruhanga. De predikant tijdens de genocide was Hutu. Zijn jonge vrouw was in verwachting van het eerste kind. Alle Tutsi's waren komen schuilen in het kerkgebouw van Ruhanga. De extreme Hutu-militie Interahamwe kwam en zei: ‘Jij mag vrijuit gaan, jij bent één van ons.’ Hij weigerde, en wilde als pastor zijn schapen beschermen Hij is gedood, samen met zijn vrouw, zijn ongeboren kind en de paar duizend mensen die in de kerk schuilden. Diezelfde kerk is nu een monument waar meer dan 17.000 doden herbegraven zijn; allemaal mensen die in de buurt van Ruhanga overleden zijn.

JAREN VAN HOOP
In november 2007 kondigde aartsbisschop Kolini aan dat hij in 2010 met emeritaat zou gaan. Hij wilde de jaren 2008 tot 2010 op een bijzondere manier besteden. 2008 zou een jaar van toerusting en discipelschap zijn, 2009 een jaar van evangelisatie en in 2010 zou aandacht aan het gezin worden besteed.
Ik zou de training verzorgen en pastor Rutayisire Antoine zou de evangelisatiecampagne voorbereiden. Rutayisire werkte eerder als directeur van de African Evangelistic Entreprise in Rwanda, en vertelde dat Billy Graham normaal gesproken een vol jaar de tijd nam om een evangelisatiecampagne biddend voor te bereiden. Besloten werd om in alle kerken in de classis gebedsgroepen te starten. Ook werden mensen getraind om de Alphacursus te geven.
Verder gebruikten we het boek van Rick Warren, Doelgericht gemeente zijn. Er zijn wellicht betere boeken, maar het was een van de enige boeken die in het Rwandees vertaald zijn. Met de vijf doelen voor de gemeente konden we veel. Deze doelen voor de gemeente zijn gebaseerd op het grote gebod en op het zendingsbevel. Warren noemt: God loven, gemeenschap hebben met elkaar, het maken van discipelen, evangelisatie, en het zorg dragen voor armen en behoeftigen.

EVANGELISATIECAMPAGNE
In de evangelisatiecampagne gebruikte aartsbisschop Kolini weer het boek Ezechiël, hij vroeg ons te preken uit Ezechiël 36:22-28. Daarin heeft Ezechiël het over mensen met een hart als steen, over de de noodzaak van reiniging, over heling en vergeving en over het werk van de Heilige Geest.
We konden het Evangelie van de Heere Jezus Christus delen en daarin Gods liefde voor het gebrokene en Zijn hart om genezing en herstel te geven. Het Evangelie vindt in Rwanda aansluiting op andere punten dan in Nederland. Dr. Rowan Williams, de vorige aartsbisschop van Canterbury, stelt in zijn nieuwste boek de vraag: ‘Has secularism failed?’ (Heeft secularisatie – als ‘project’ – gefaald?). Hij antwoordt dat in het geval van een barbaarse gebeurtenis zoals een genocide, de moderne mens niet in staat is om woorden te vinden voor het ultieme kwaad. De wereld spreekt alleen oppervlakkig over goed en kwaad en staat met de mond vol tanden. In zekere zin zag je dat de genocide in Rwanda de bevolking niet alleen totaal getraumatiseerd had achtergelaten, maar dat daarnaast het Evangelie antwoorden gaf die de wereld niet kon geven.
Verder gebruikten we het boek van Rick Warren, Doelgericht gemeente zijn. Er zijn wellicht betere boeken, maar het was een van de enige boeken die in het Rwandees vertaald zijn. Met de vijf doelen voor de gemeente konden we veel. Deze doelen voor de gemeente zijn gebaseerd op het grote gebod en op het zendingsbevel. Warren noemt: God loven, gemeenschap hebben met elkaar, het maken van discipelen, evangelisatie, en het zorg dragen voor armen en behoeftigen.

EVANGELISATIECAMPAGNE
In de evangelisatiecampagne gebruikte aartsbisschop Kolini weer het boek Ezechiël, hij vroeg ons te preken uit Ezechiël 36:22-28. Daarin heeft Ezechiël het over mensen met een hart als steen, over de de noodzaak van reiniging, over heling en vergeving en over het werk van de Heilige Geest.
We konden het Evangelie van de Heere Jezus Christus delen en daarin Gods liefde voor het gebrokene en Zijn hart om genezing en herstel te geven.
Het Evangelie vindt in Rwanda aansluiting op andere punten dan in Nederland. Dr. Rowan Williams, de vorige aartsbisschop van Canterbury, stelt in zijn nieuwste boek de vraag: ‘Has secularism failed?’ (Heeft secularisatie – als ‘project’ – gefaald?). Hij antwoordt dat in het geval van een barbaarse gebeurtenis zoals een genocide, de moderne mens niet in staat is om woorden te vinden voor het ultieme kwaad. De wereld spreekt alleen oppervlakkig over goed en kwaad en staat met de mond vol tanden. In zekere zin zag je dat de genocide in Rwanda de bevolking niet alleen totaal getraumatiseerd had achtergelaten, maar dat daarnaast het Evangelie antwoorden gaf die de wereld niet kon geven.

BALSEM
De boodschap van hoop, van bekering en van het ontvangen van een nieuw hart, sloeg bij een deel van de hoorders aan. Men begreep de duistere achtergrond en er was plaats voor berouw en bekering, voor verzoening met God, voor een nieuw leven in Christus, voor het werk van de Geest. Het woord uit Ezechiël was als een balsem op de wonden. Dat merkten we vooral in 2010 en daarna. In dat jaar hebben we in alle gemeenten kringen geïntroduceerd nadat de kerken waren toegerust om deze huiskringen te beginnen. De huiskringen legden zich toe op gebed, op bijbelstudie, op pastoraat, op evangelisatie en op het helpen van elkaar. De Heilige Geest gebruikte die structuur om mensen onderling te helpen om zich met elkaar te verzoenen.
Ezechiël 36:22-28 werd werkelijk op een andere manier dan gedacht of bedoeld: mensen kwamen niet alleen tot God, ze kwamen ook tot elkaar, beleden elkaar hun zonden en konden beginnen elkaar te vergeven.

RWANDA
Rwanda is een klein land in Centraal Oost-Afrika. Er wonen al eeuwenlang drie bevolkingsgroepen die dezelfde taal spreken, het Kinyarwanda. De machthebbers zijn traditioneel de Tutsi’s. Zij hielden zich in het verleden voornamelijk met veeteelt bezig en heersten over twee andere bevolkingsgroepen: de Hutu’s, die meest van de landbouw leefden, en de Batwa, die traditioneel van de jacht en de pottenbakkerij leefden.
Vanaf 1890 was Rwanda jarenlang een kolonie en werd het bestuurd door twee Europese landen (eerst Duitsland, en vanaf WO I België). De verschillen tussen Hutu’s en Tutsi’s werden door de kolonisten bevestigd en geïnstitutionaliseerd. Na de onafhankelijkheid in 1962 werd Gregoire Kayibanda, een Hutu, president. Door politieke onlusten werden er in die tijd zo’n 20.000 Tutsi’s gedood. Vele Tutsi’s verlieten het land (onder wie de huidige president van Rwanda, Paul Kagame, op de rug van zijn moeder) en vluchtten.
In 1990 viel een guerrillabeweging, het Rwandese Patriotic Front (RPF) Rwanda binnen, onder leiding van Paul Kagame. De beruchte genocide startte op 6 april 1994. De extremistische Hutu-militia Interahamwe en militairen begonnen in Kigali een systematische slachting van Tutsi’s, maar er werden ook veel Hutu’‘s omgebracht. In honderd dagen sneuvelden naar schatting 800.000 mensen.
Na de genocide vluchtten anderhalf miljoen mensen, onder wie veel daders. De meeste vluchtelingenkampen bevonden zich in het buurland Zaïre (de tegenwoordige Democratische Republiek Congo), waar het conflict, met name door de betrokkenheid van de Rwandese regering, escaleerde. Dit leidde tot de Eerste en de Tweede Congo-oorlog, een conflict waar uiteindelijk negen landen bij betrokken zouden raken en waarin vanaf 1994 miljoenen mensen zijn omgekomen.

OPWEKKING
Het Evangelie is eind negentiende eeuw door de Rooms-Katholieke Kerk in Rwanda geïntroduceerd. In 1914 kwamen zendingswerkers van de Church Missionary Society (CMS) vanuit Uganda naar Rwanda om te evangeliseren.
Dr. Arthur Stanley Smith en dr. Leonard Sharp begonnen hun zendingswerk in het oostelijke gedeelte van Rwanda. Gahini werd de zendingspost (met een kerk, een school en een ziekenhuis), men begon met het vertalen van de Bijbel.
Rond de jaren dertig van de vorige eeuw was er een opwekking in Oost-Afrika (de East African Revival), die haar wortels heeft in Rwanda. De opwekking begon in Gahini met een eenvoudige schoolmeester, Blasio Kigozi, die zich terugtrok om te bidden en te vasten, en die verlangde naar het vernieuwende werk van Gods Geest in Rwanda. Wij kwamen met onze drie zonen in 2004 in Rwanda, om namens de GZB in de Anglicaanse kerk te mogen dienen. Mijn vrouw Lisette heeft onder andere de Alphacursus landelijk geïntroduceerd, en heeft een onderzoeksmaster theologie over de rol van de Anglicaanse Kerk bij het voorbereiden op het huwelijk afgerond. Ik mocht in de classis Kigali het bureau Mission en Training leiden, en heb de vertaling van de N.I.V.-studiebijbel in het Kinyarwanda voor het Rwandese Bijbelgenootschap gecoördineerd.

Ds. A. Verwijs is hervormd predikant te Rockanje. Van 2004 tot 2012 was hij zendingspredikant in Rwanda.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen