Afwezige middengeneratie

Van economische vooruitgang is bij de meeste mensen nauwelijks sprake. In Zuid- en Oost-Slowakije zijn er grote aantallen jonge mensen tussen de twintig en vijftig jaar, die zich een arbeidsplaats buiten de regio verwerven: in West-Europa, Tsjechië, de Verenigde Staten en Australië. De achterblijvers hebben een maandsalaris dat niet uitstijgt boven de 350 euro, terwijl het prijsniveau dat van West-Europa nadert. In 2004 leefde 21 procent van de bevolking onder het bestaansminimum en dat getal is zeker niet lager geworden.

IJDELE HOOP
Veel Slowaken waren tien jaar geleden hoopvol gestemd over de politieke situatie en de normen en waarden in de maatschappij. Dat bleek ijdel: politici kwamen vaak uit communistische hoek, ook al noemden ze zich centrumdemocraat of sociaaldemocraat. Zij bleven het politieke spectrum beheersen. Schandalen kwamen regelmatig voor en nationalistische demagogie was en is Slowakije niet vreemd. De positie van de grote Hongaarse minderheid (10 procent van de bevolking) is regelmatig voedingsbodem voor spanningen in het parlement en op straat, terwijl herhaaldelijk op conflict lijkende situaties met Hongarije moeten worden gesust. Het parlement in Slowakije, de Narodna Rada, telt 150 leden, die worden gekozen op basis van evenredige vertegenwoordiging via een lijstenstelsel. De grootste partij (83 zetels) is de sociaaldemocratische Smer (De derde weg), die voortkomt uit de vroegere communistische partij. Rechts heeft zitting in het parlement met de SDKU-DS (11 zetels), een combinatie van christendemocratische partijen. Verder is er de van oorsprong roomskatholieke KDH met 16 zetels. De Hongaarse minderheid is vertegenwoordigd in de liberaal-conservatieve Most-Hid met 13 zetels. De naam betekent brug: de partij wil een brug slaan tussen de Slowaken en Hongaren. Het kabinet van premier Fico (Smer) is momenteel aan de macht in Slowakije. Fico leidde al eerder een kabinet, van 2006 tot 2010.

EUROPA
In het Europees Parlement bezet Slowakije 13 van de 754 zetels. In de Raad van Ministers is het stemgewicht 7 van de 345 stemmen. Voor christenen in Slowakije is het Europarlement niet zo belangrijk meer. De Rooms-Katholieke Kerk en de Evangelisch Lutherse Kerk kunnen vanwege hun grote aantallen stemmers wel aandacht vragen voor hun problemen, maar worden in wezen genegeerd. Bovendien geeft de regering Fico binnen Europa steeds blijk van samenwerking met links georiënteerde politici, die niet veel op hebben met christenen.

HONGAARSTALIGE KERK
Slechts 2 procent van de bevolking behoort tot de Hongaarstalige Hervormde Kerk van Slowakije (circa 100.000 mensen). De leider, bisschop dr. Fazekas László, laat regelmatig zijn stem horen, maar hij vindt weinig gehoor. Op dit moment speelt de nieuwe onderwijswet voor 2015 een grote rol in de besprekingen. De hervormden laten de politici duidelijk weten dat de plannen desastreus zijn voor de hervormde kerkelijke scholen. Op dit moment telt Slowakije vijf kerkelijke lagere scholen en twee gymnasia. ‘Onder onze 150 parlementsleden zit geen enkele hervormde’, verzucht een predikant, wiens dorp trots is op de Hongaarstalige lagere school. Voor hem en zijn kerkenraad betekent de onderwijswet opnieuw een aanval op de Hongaarse cultuur en daarmee de verworvenheden van de Hervormde Kerk.
De assimilatie van de twee bevolkingsgroepen (Slowaken en Hongaren) gaat gestaag door en omdat de nadruk ligt op het Slowaaks, komt de Hongaarse cultuur op de achtergrond. Het dorpje Byster, bij de enorme stad Kosice in Oost-Slowakije, was dertig jaar geleden nog een Hongaarstalig dorp met een bloeiend hervormd gemeenteleven. Nu komt er een handjevol mensen in de kerk, staat er een Slowaaks sprekende predikant en wordt er vrijwel geen Hongaars meer gesproken.

MIDDENGENERATIE
De open Europese grenzen hebben ervoor gezorgd dat de middengeneratie van de beroepsbevolking nauwelijks nog haar eigen kinderen ziet. De werkloosheidspercentages zijn schrikbarend hoog. De mensen in de kracht van hun leven zoeken hun heil in werk buiten de landsgrenzen. De jeugd wordt steeds vaker opgevoed door de grootouders of andere familieleden. Alleen bij hoogtijdagen keren de ouders terug naar hun woonplaats.
De kerken worden leger. Een bloeiend gemeenteleven verdwijnt in veel dorpen. De jeugd zit achter de computer of speelt met de mobiele telefoon, maar gaat niet meer naar de kerk of catechese. Veel predikanten grijpen daarom de mogelijkheid aan om op staatsscholen catechisatie te geven, maar veel leerlingen en hun ouders kiezen voor het alternatieve vak ethiek, dat minder studiebelasting vraagt.

INITIATIEVEN
De meeste predikanten zien in dat het gemeenteleven op de huidige voet in deze geseculariseerde samenleving tot een eind komt. De kerkleiding stuurt bottom up de gemeenten aan en verwelkomt nieuwe initiatieven. Een grote groep predikanten zit vol goede, nieuwe ideeën. Een groot aantal van hen is actief in de Firesz jeugdbeweging, die ’s zomers veel bijbelkampen organiseert en in de wintermaanden de aandacht van de jeugd blijft trekken met sms’jes, website en Facebook. Voor de opleiding tot predikant heeft deze problematiek grote gevolgen. De theologische faculteit in Komarno heeft een nieuwe decaan, dr. Lévai Attila, onder wiens leiding de theologische vorming van predikanten zich meer richt op de toekomst met het creëren van vakken als missiologie en diakonaat. Hierbij is ook de stichting Hulp Oost Europa betrokken.
De ontwikkeling van het diaconaal werk in de gemeenten vindt systematisch plaats: eerst wordt de stap genomen van bewustwording binnen de gemeenten. Alle gemeenten worden hierbij betrokken en moeten actief deelnemen. Dit is een unicum in de Hongaarstalige hervormde kerken, omdat diaconaal bewustzijn onder het communisme vrijwel onmogelijk was of verboden. Na 1989 werd dit maar mondjesmaat opgepakt door de gemeenten. Op dit moment vindt er zondags vrijwel in geen enkele gemeente een collecte plaats ten behoeve van diaconale doelen.
Een aantal predikanten ontwikkelt mooie initiatieven. In Jelka in West-Slowakije is een opvang voor verstandelijk gehandicapten onder hervormde vlag. In het plaatsje Ton, verder naar het oosten, opent ds. Csik György dezer dagen een dagopvang voor gehandicapten, wat in nauwe samenwerking met de hervormde gemeente van Besoyen-Waalwijk tot stand is gekomen. In Oost- Slowakije hoopt ds. Mudi Robert een opvangtehuis te openen voor weeskinderen. Op andere plaatsen krijgt vanuit de kerk bejaardenzorg gestalte. Het maakt de Stichting Hulp Oost Europa te Barneveld dankbaar bij veel van deze projecten betrokken te zijn.

KERK IN SLOWAKIJE
Slowakije heeft ongeveer 5,5 miljoen inwoners. De belangrijkste godsdienst is de rooms-katholieke, met 68,9 procent. Verder is van de Slowaken 13,7 procent atheïst, 6,9 procent evangelisch, 4,1 procent oosters- orthodox, 2 procent gereformeerd (daarbij: 2,2 procent onbekend). Zo’n 2 procent (een kleine 100.000 mensen) is dus hervormd. De Hervormde Kerk in Slowakije bestaat uit een Hongaarstalig deel met 220 predikanten en 159 moedergemeenten. Het Slowaakse deel heeft 38 moedergemeenten met evenzoveel predikanten. Een moedergemeente kan een aantal dorpen onder zich hebben. Helaas is er sprake van steeds minder samenwerking tussen de Hongaarstalige predikanten en de Slowaaks sprekenden. De verwijdering is in 2011 ontstaan, toen de Hongaarstalige kerken zich aansloten bij het convent van Hongaarse hervormde gemeenten in het Karpatenbekken, waarin kerken werden opgenomen uit Hongarije, Oekraïne, Roemenië, Slowakije en Servië. De Slowaakse predikanten voelden zich buitengesloten en tekenden protest aan, maar konden geen vuist maken. De Slowaaks Hervormde Kerk valt onder de Hongaarstalige Hervormde Kerk. Deze kerk telt een synode met aan het hoofd een bisschop, dr. Fazekas László. De predikanten krijgen hun traktement van de Slowaakse staat (bruto maandelijks zo’n 350 euro).

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen