Even geen kerkmuur

Beide predikanten lichtten november vorig jaar in een interview voor De Waarheidsvriend en De Wekker het synodebesluit van de Christelijke Gereformeerde Kerken over kanselruil toe. Ds. Mensink deed het voorstel om een kanselruil te doen. ‘Dat gebeurde vrij spontaan en was symbolisch bedoeld’, zegt hij nu. ‘Eerst dacht ik aan kanselruil met ds. D. Quant, preses van de christelijke gereformeerde synode, of met ds. P.D.J. Buijs, assessor van de synode, maar mijn christelijke gereformeerde broeders vonden kanselruil met de voorzitter van de deputaten Eenheid van hun kerk logischer.
Eind maart stond ds. Mensink daarom de kansel van de hervormde Sionskerk (wba) te Krimpen aan den IJssel af aan ds. Van ’t Spijker en reisde naar Hilversum, om daar de preekstoel van de Pniëlkerk te beklimmen, de christelijke gereformeerde kerk waaraan ds. Van ’t Spijker is verbonden. Begin dit jaar fuseerde deze gemeente met de vrijgemaakt- gereformeerden in Hilversum, maar omdat het een morgendienst betrof, was de dienst niet gecombineerd.

LITURGIE
Ds. Van ’t Spijker: ‘In het verleden leidde ik op een tweede feestdag regelmatig een dienst samen met een collega uit de toen nog Nederlandse Hervormde Kerk. Dat was in Stadskanaal. De ene keer leidde ik de dienst en deed de hervormde collega de preek, de andere keer andersom. Ik wist dat ik de zondag van deze kanselruil niet samen met de ds.Mensink de dienst zou leiden, maar dat ik de hele dienst zou voorgaan. Het spreekt vanzelf dat ik me houd aan de gebruiken van de gemeente waar ik voorga. Wat ik verwachtte was een dienst in een zeer goed bezette kerk met een aandachtig luisterende gemeente.
Ds. Mensink: ‘Ik kende ds. Van ’t Spijker wel persoonlijk uit vergaderingen maar zijn gemeente niet. Toen ik op de website van de Pniëlgemeente keek, schrok ik wel. Wat liturgie betreft is het een gemeente waarin ik normaal gesproken niet voorga, ik word daar niet gevraagd. Ik ervoer dat zoiets heel beklemmend en verkrampend kan gaan werken. Ik zou dezelfde preek houden als die ik in de eigen gemeente had gehouden en was eigenlijk niet heel bang dat het Woord geen verbinding zou geven.’

Hoe was de dienst?
Ds. Mensink: ‘Het grondpatroon van de dienst was niet anders dan ik gewend ben: de Pniëlkerk heeft een gereformeerde liturgie. Anders dan in mijn eigen gemeente in Krimpen was er een kindernevendienst, lag de Nieuwe Bijbelvertaling op de kansel en was er grote ruimte voor gezangen en liederen. De grootte en de samenstelling van de gemeente was ook verschillend. Ik vond het lastig om tijdens de dienst echt contact met de gemeente te ervaren, mede omdat het wat levendiger toegaat dan ik gewend ben, wat niet betekent dat er niet intensief geluisterd werd.’
Ds. Van ’t Spijker: ‘In Krimpen wist ik dat we alleen gebruik zouden maken van het psalmboek, in de berijming van 1773. Ik heb zelf sinds mijn lagere schooltijd geen psalmversjes meer geleerd uit die berijming en in Hilversum zingen we eigenlijk altijd uit de berijming van 1968. Ik merkte wel dat ik nogal moest zoeken naar liederen die uitdrukking gaven aan het thema van die dienst. Dat zal komen omdat ik minder goed thuis ben in de oude psalmberijming.’

Welke reacties kreeg u?
Ds. Mensink: ‘In de consistorie werd na de dienst opgemerkt dat ze geen enkel verschil hadden opgemerkt als ze niet hadden geweten dat ik een predikant in de Protestantse Kerk ben. Een vrijgemaakte zuster zei na de dienst tegen me dat ze bang was geweest voor veel tale Kanaäns, maar dat was haar reuze meegevallen, ze had aangename rust ervaren, ook qua liturgie. Tot een geloofsgesprek kwam het na de dienst nog niet.’

DOORPRATEN
Ds. Van ’t Spijker: ‘De eerste reacties kreeg ik tijdens de dienst zelf. Ik geloof dat een preek niet een monoloog is, maar dat er een bepaalde vorm van interactie is – ook al zegt de gemeente niets terug. Je voelt dat er contact is – en dat voelde ik in Krimpen heel nadrukkelijk. Na de dienst, in de kerkenraadskamer, was er een mooi moment van doorpraten over de dienst. Ik waardeer het erg als een kerkenraad reageert. In Hilversum krijg ik meestal bij de deur wel een aantal reacties, in Krimpen was er even een rustig moment met gesprek.
Na de zondag kreeg ik een telefoontje van een zuster die de dienst thuis had meegemaakt, een vriendelijke mail van iemand uit de gemeente en een lieve brief van een oudere zuster die vijftig jaar geleden met enige regelmaat diensten in een christelijke gereformeerde kerk in Drenthe bijwoonde en nog steeds niet begreep wat het verschil is tussen christelijk-gereformeerd en hervormd- gereformeerd is.’

Hoe kijkt u er zelf op terug?
Ds. Mensink: ‘Het is verrassend dat door de gemeente geen enkel verschil werd ervaren tussen mij en de eigen christelijke gereformeerde voorgangers. Dat had ik niet verwacht. Aan de liturgie en de sfeer in de Pniëlkerk moest ik sterk wennen, en ik was eerlijk gezegd op de terugweg ook wel weer dankbaar voor de stijl van de erediensten zoals we die in Krimpen kennen. Door de kindernevendienst miste ik vooral de kinderen in de kerk.’

HERVORMD IDEAAL
‘Het belangrijkste leermoment zit voor mij niet zozeer in het feit dat dit een kanselruil met een ander kerkgenootschap betrof. Het heeft me vooral aan het denken gezet over het oude hervormde ideaal: met de gereformeerde prediking in het geheel van de kerk staan. Verschillende liturgische keuzes hoeven ons niet per definitie te verhinderen om het Woord in een gemeente te verkondigen. Zijn we soms niet té voorzichtig bij het vragen van gastpredikanten en bij het vervullen van gastbeurten? Dat kan zelfs de profetische functie van de prediking aantasten. Anderzijds kan ik na deze kanselruil ds. G. Boer helemaal bijvallen, die ooit stelde dat de eenheid van de kerken slechts vanuit de prediking geboren kan worden.’ Ds. Van ’t Spijker: ‘Mijn leermoment? Dit moeten we vaker doen.’

Cok van Schaik, scriba van de samenwerkingsgemeente CGKV De Verbinding te Hilversum

ÉÉN ZIJN

De dienst waarin ds. Mensink in onze gemeente voorging, is fijn om aan terug te denken. Niet omdat deze zo afwijkend was van de gebruikelijke diensten of omdat de predikant in toga verscheen (wat wel opvallend was). Ook niet omdat er misschien meer psalmen gezongen werden dan we gewend zijn en zeker niet omdat ik – als geboren en getogen lid van de christelijke gereformeerde wijkgemeente Pniël – verbaasd was over wat verkondigd werd.
Als meelevend lid van de samenwerkingsgemeente sta ik helemaal achter het uitgangspunt van de samenwerking in Hilversum, waar gekozen is voor het volgen van de roeping en het gebed van onze Heer in Johannes 17:21: ‘Laat hen allen één zijn, Vader’. Daarmee geef ik aan wat ik van de dienst verwachtte: op basis van gemeenschappelijk geloof en belijden het Evangelie verkondigen en horen. Dan kan de geschiedenis van de kerkgenootschappen wel verschillend zijn maar de basis is dezelfde. En daar voldeed deze kanselruil in mijn ogen in alle opzichten aan.

Jan van Velzen, hervormde gemeente (wba) Krimpen aan den IJssel


Positief
Gewoontegetrouw ging ik met mijn gezin naar de kerk. Persoonlijk ervoer ik de kanselruil niet zozeer als bijzonder. Zou dit komen omdat vanuit onze gemeente al jarenlang (bijvoorbeeld kinder- en tienerevangelisatiekampen) samen wordt opgetrokken met broeders en zusters uit de Christelijke Gereformeerde Kerk? Dan is een kanselruil logisch. Op de dienst kijk ik positief terug. De voorganger proclameerde met een duidelijke exegese het Evangelie: de verkondiging dat Jezus niet alleen de zonden heeft verzoend, maar hen ook heeft weggedragen (Leviticus), zodat er ruimte komt om voor de Heere God heilig te leven. Dan ontstaat er verbondenheid in het Woord van God. Dat is bijzonder. Wijs dus om aan kanselruil te doen. Ik maak van de gelegenheid gebruik: doorpakken nu. En laten we dan ook binnen onze eigen kerk in de breedte ‘ruilen’ (lees: samen optrekken). Parallel daaraan blijven we hopen, bidden en geloven om en in de eenheid van de kerk.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen