Luisteren naar zinzoekers

In het Nederlands Dagblad gaat Gerald Bruins in op het verschijnsel dat zoekers naar zin in het bestaan op internet door christenen worden weggejaagd. Als voorbeeld noemt hij de website waaromgeloven.nl waar in een artikel wordt geprobeerd uit te leggen wat zonde is.

NEDERLANDS DAGBLAD

Schrijver van het artikel is Henk Boerman, oprichter en beheerder van de website en bekend van het protestantse missionaire project Perron61 in Zoetermeer. Al vijftien jaar probeert hij nietchristenen op een laagdrempelige manier te voorzien van informatie over bijvoorbeeld de christelijke feestdagen en de kernbegrippen van het geloof. Boerman loopt er vaak tegenaan: christenen die niet goed weten te reageren op vragen of opmerkingen van mensen die op zoek zijn naar de zin van hun bestaan. Per maand reageren tientallen mensen, via de mail of op de website onder een artikel. De beheerder blokkeert negentig procent van de reacties, de meeste afkomstig van christenen. Bij de christelijke zinzoekerwebsite ikzoekgod. nl ligt dat aantal ook hoog, vertelt ‘moderator’ Wouter van der Toorn van Agapè, dat kerken ondersteunt bij hun missionaire werk. Van de tien reacties op de site of de daaraan gekoppelde Facebookpagina die worden verwijderd, zijn er zeven van christenen, schat hij. Die reacties komen van ultraorthodoxe protestanten en ultra-evangelische christenen, vermoedt Boerman. Er is een categorie die in het jargon wordt aangeduid met reli-gekkies, mensen die bevangen lijken door een godsdienstwaan. ‘Het zijn mensen die een woord van de Heer, een profetie of een droom hebben voor iemand op de website met een prille belangstelling voor het geloof. Buitengewoon vermoeiend en uiterst vervelend. Het effect is dat zij denken: wat een rare mensen zijn christenen’, aldus Van der Toorn. (…) Andere reageerders gaan terugschelden als een bezoeker iets negatiefs zegt over God, geloof of christenen. Of reageren buitengewoon veroordelend. ‘Soms deponeren mensen hun hele leven online. Een goede aanleiding voor een gesprek. Maar dan reageert er opeens een tante Truus van de biblebelt met de mededeling: als je je nu niet bekeert, ga je voor eeuwig verloren’, moppert de beheerder van ikzoekgod.nl. Dat soort reacties verwijdert hij onmiddellijk. ‘Ze zijn neerbuigend en breken het geloof af.’ Dan zijn er ook nog de betweters. Zij corrigeren de schrijvers van de zoekerssites die met eenvoudige taal ongelovigen proberen te bereiken en schromen niet hun gelijk te bewijzen met allerlei Bijbelteksten. Geduld met zoekers is niet hun sterkste kant, heeft Boerman ervaren. ‘Er is weinig vermogen om zich in te leven in de persoon van de zinzoeker. Die is bezig zich een beeld te vormen en kan een vraag hebben of een kritische opmerking. Dat is niet vreemd en daar moet alle ruimte voor zijn. Maar dan zijn er christenen die kort door de bocht reageren. (…)’ Nanda Langkamp is lid van de webredactie van gelovenindekerk.nl en geloofengevoel. nl – een initiatief van vrijgemaakten, christelijk-gereformeerden en protestanten van de zendingsorganisatie IZB. Zij herkent het verhaal van haar collega’s, maar voegt er nog een observatie aan toe. ‘Christenen gebruiken vaak jargon of komen met allerlei Bijbelteksten. Dat maakt het gesprek moeilijk, want voor een gelovige is de Bijbel de autoriteit van zijn leven, voor een zoeker niet. Begrippen als genade en barmhartigheid of een zin als ‘God is liefde’ zeggen een niet-christen weinig. Die woorden krijgen een sterke christelijke inkleuring.’ Het valt haar op dat christenen zo graag antwoorden willen geven, in plaats van te luisteren naar de vraag die wordt gesteld. Het is nog beter te luisteren naar de vraag achter de vraag, vult Van der Toorn aan. ‘Wij leren onze medewerkers eerst een tegenvraag te stellen. Vaak zit er achter een vraag een heel verhaal. De persoon wil niet direct een antwoord, maar delen wat hem in zijn leven is overkomen. Zo kom je bij het hart van evangelisatie: je gaat naast mensen staan en ziet ze niet als een evangelisatieobject.’ Hoe is het gedrag van christenen op christelijke websites voor zinzoekers te verklaren? Christenen vinden het moeilijk om anderen ruimte te laten voor twijfel en vragen, constateert Boerman. ‘Ik merk het op de Alpha-cursus. Deelnemers vinden die zo geweldig omdat je vragen mag stellen en niet gelijk het mes op de keel krijgt. Blijkbaar hebben ze een beeld van christenen als mensen die met hun vingertje klaar staan en zeker zijn over hun geloof. Nu ontdekken ze tot hun verrassing dat christenen ook twijfels hebben.’

DE NIEUWE KOERS

Voor De Nieuwe Koers had Felix de Fijter een gesprek met de Engelse bisschop Graham Cray die tien jaar geleden begon met Fresh Expressions of Church, een radicaal nieuwe, niet-kerkse benadering van missionair kerk-zijn. Dr. Cray stelt dat wij leven in een postchristelijk tijdperk. Hij vraagt zich daarbij af of wij eigenlijk wel leven in ‘seculiere cultuur’ (een term van Charles Taylor). ’Kijk ik om me heen in Londen, dan zie ik mensen die tegelijkertijd seculier en religieus zijn. En wij, christenen, hebben het recht om in die ogenschijnlijke spagaat ons geluid te laten horen. Vanwege wat we te zeggen hebben en vanwege datgene wat we doen. Veel mensen weten de vruchten en de waarden van het christelijk geloof te waarderen. Ze weten alleen niet meer dat ze groeien aan de christelijke boom. De waardebasis voor een groot deel van onze maatschappij is – als ik voor Engeland spreek – weggevallen, mede door het grote falen van banken, journalisten en politici. Dat schept mogelijkheden om ons christen-zijn uit te dragen, in woorden en daden.’

Waar verlangen mensen in de 21ste eeuw naar, denkt u?

‘Onze tijd kenmerkt zich door een groot verlangen naar betekenis en veiligheid. De grote belangstelling voor mind-, body- en spiritbeurzen is daar een levend bewijs van. Maar veel mensen weten dat verlangen nog niet met God in verband te brengen. Ze hebben de tools niet. Heel sterk kwam dat naar voren toen prinses Diana verongelukte. Iedereen legde bloemen neer, wanhopig op zoek naar betekenis. Alles wat zij was en betekend heeft kan toch niet verloren en vergeten zijn? Die zucht naar zingeving, was echt een bewijs van godsverlangen.’

Die zucht naar zingeving kan in de optiek van veel traditionele kerken alleen beantwoord worden door Gods Woord centraal te stellen. Vanuit dat vertrekpunt ben je als kerk per definitie missionair.

‘Ik wil niemand beledigen, maar dat klinkt me een tikje naïef in de oren. Het belangrijke probleem in het Westen is dat we als kerk verleerd zijn naar mensen te luisteren. Wat doen we nu écht om gemeenschap te creëren? En hoe zoeken we er gemeenschappelijk naar Gods Woord te verstaan? Bijna de helft van de mensen die via Fresh Expressions de kerk hebben leren kennen, had voordien nooit een kerk van binnen gezien. Je kunt hen wel een preek voorhouden, maar ze zoeken op hun smartphone wel argumenten op om je ongelijk te bewijzen. Maar begrijp me niet verkeerd. Er zijn veel gastvrije traditionele kerkgemeenschappen die veel voor mensen betekenen. En we willen het oude niet met iets nieuws vervangen. Verschillende vormen kunnen complementair aan elkaar zijn. De boodschap van het Evangelie moeten we niet aanpassen, maar met elkaar moeten we het geloof delen zoals we dat altijd verstaan hebben. Tegelijkertijd moeten we blijvend op zoek zijn naar het raakvlak van het Evangelie met de vragen van deze tijd.’

Mij treft het pleidooi om te luisteren. Intens te luisteren naar mensen die op zoek zijn naar zin in hun leven. Het beeld dat oprijst uit beide artikelen is dat christenen en kerken vooral antwoorden paraat hebben en kraakheldere normen die alles wat afwijkt veroordelen. Maar als het waar is dat het geloof ‘een onrustig ding’ (Luther) is, en dat wij een leven lang nodig hebben om ‘te leren geloven’ (Bonhoeffer), staan de zoekers naar zin dan eigenlijk wel zo ver van mij af ? En nog iets: de antwoorden van de Schrift zijn toch ook steeds weer nieuwe vragen. Aan ons. Het evangelie van Pasen en Pinksteren roept onrust op. Een onrust die we met de geloofsdaad van ons leven hebben te beantwoorden.

Ds. G. van Meijeren is hoofd mobiliteitsbureau Predikanten & Kerkelijk Werkers van de Protestantse Kerk.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen