Natie in verwarring

Wat is de situatie van de kerk in Europa, het continent dat het meest geraakt is door het Evangelie en waar nu de meeste weerstand is? In dit jaar van Europese verkiezingen komt elke veertien dagen een lidstaat naar voren. Deze week: Groot-Brittannië.

Christenen komen voor het eerst naar Groot-Brittannië in de Romeinse tijd, in de derde en vierde eeuw. De Angelsaksen, die in de vijfde eeuw van het Europese vasteland komen, brengen polytheïsme naar Engeland. Maar in de zevende eeuw wordt de natie opnieuw overwegend christelijk. Dat is de vrucht van het werk van Keltische christenen, zoals Columba in Schotland, Aidan en Cuthbert in het noorden van Engeland en Augustinus van Canterbury in het zuiden.

REFORMATIE

Een volgend hoogtepunt is de Reformatie. Tijdens het bewind van koning Henry VIII (1506- 1547) wordt uit de corrupte kerk van de Middeleeuwen de Church of England gevormd. Tijdens Edward VI (1547-1553) is er geestelijke vooruitgang, maar dat komt tot stilstand onder Mary I (de Bloedige, 1553-1558), die op wrede wijze de voortgang van de Reformatie probeert te keren. Elizabeth I (1558-1603) volgt Mary op en herstelt het protestantse karakter van de kerk en natie. Ze verzet zich echter tegen de puriteinse beweging van de late zestiende eeuw. Zoals hun naam al doet vermoeden, pogen de puriteinen de kerk verder te hervormen naar het Woord van God. Onder invloed van John Knox wordt de kerk in Schotland meer puriteins. In de zeventiende eeuw worden de puriteinen zeer invloedrijk. Als het om staatszaken gaat, betekent het protectoraat van Oliver Cromwell (1649-’60) waarschijnlijk een puriteins hoogtepunt. Nooit is Groot- Brittannië op hoger moreel en christelijk peil geweest dan in deze jaren. Godvruchtige mannen als Thomas Cartwright, Stephen Charnock, John Owen en Richard Sibbes hebben diepgaande invloed. Helaas nemen de geestelijke verworvenheden van eerdere jaren af door de leerstellige verschillen tussen protestanten en door het streven van Karel II (1660-1685).

OPWEKKING

De achttiende eeuw brengt gelukkig een wijdverbreide geestelijke opwekking. God gebruikt George Whitefield en John Wesley in Engeland, Daniel Rowlands, Howell Harris en Whitfield in Wales en de gebroeders Erskine in Schotland. Als gevolg daarvan bezwijkt de natie niet voor de verwoestingen van de Verlichting, zoals in Frankrijk wel gebeurt. God houdt Zijn kerk in stand. Een periode van geestelijk ontwaken volgt in 1859-1861. Hoewel sindsdien in een aantal plaatsen opwekkingen plaatsvinden, is toch het hoofdverhaal van de latere jaren van de negentiende eeuw dat fatsoen de plaats van godsvrees gaat innemen.

CIJFERS

De geschiedenis van de kerk in het Verenigd Koninkrijk in de twintigste eeuw is van tijd tot tijd bemoedigend. Maar het algemene beeld laat voortgaande teruggang zien. Cijfers uit 2011 vergeleken met die van 2001 illustreren dit. In Engeland en Wales daalt het aantal mensen dat zichzelf omschrijft als christelijk van 71,7 naar 59,3 procent. In Schotland is de daling in deze periode van 65 naar 54 procent. Het verhaal is minder somber voor Noord-Ierland, waar 83,3 procent van de inwoners christen belijdt te zijn. Steeds meer mensen zeggen geen religie te hebben. In Engeland en Wales neemt hun aantal toe van 14,8 naar 25 procent, in Schotland van 28 naar 37 procent. Dit zijn alarmerende cijfers. Ze tonen de urgente noodzaak om in Groot- Brittannië te evangeliseren.

GEREFORMEERDE THEOLOGIE

Twee belangrijke recente ontwikkelingen in de kerken wil ik noemen. Ten eerste een hernieuwde belangstelling voor de gereformeerde theologie. Belangrijke personen in deze ontwikkeling zijn dr. Martyn Lloyd-Jones en Iain Murray, de medeoprichter van de Banner of Truth Trust. We moeten de betekenis van de publicaties en predikantenconferenties van ‘the Banner’ niet onderschatten. Ten tweede is er de opkomst van de zogeheten Proclamation Trust, met haar nadruk op de prediking. Het is vrucht van inspanningen van Dick Lucas, onder Gods zegen. In recente jaren zijn in het hele land Gospel Partnerships ontstaan. Maar het lijkt erop te wijzen dat de beweging meer op vorm is gericht, en zelfs op celebrities, dan op Christus en een nederige afhankelijkheid van Hem, Zijn Woord en de Heilige Geest. De robuuste nadruk op de eer van God − een belangrijk kenmerk van de gereformeerde puriteinse theologie − ontbreekt vaak. Sommigen wijzen op de opkomst van de Alpha-cursussen in het laatste kwart van de twintigste eeuw. Hoewel deze bij velen populair zijn, blijkt de theologie die er gebracht wordt gebrekkig. Als het gaat om het begrip van zonde bijvoorbeeld, ontbreekt de duidelijkheid van de Schrift en de gereformeerde belijdenis. De charismatische beweging die na 1960 opkomt, is nu vooral vertegenwoordigd in New Wine. Hoewel de beweging populair is, is er wijdverspreid misverstand over het werk en de bediening van de Heilige Geest. Neocharismatische opvattingen komen op onverwachte plaatsen op. Aan het eind van de twintigste eeuw is er ook de opkomst van Christianity Explored. De studiegidsen en cursussen van deze beweging zijn favoriet bij conservatieve evangelicals en worden soms ook door gereformeerde christenen gebruikt.

VERWARRING

Het algemene beeld in het Verenigd Koninkrijk vandaag de dag is er één van verwarring. Relativisme kenmerkt de natie: aanvaarde normen van goed en kwaad variëren van plaats tot plaats en persoon tot persoon. Als kerken niet blijk geven van vertrouwen in de Bijbel als het geopenbaarde en betrouwbare Woord van God, dan floreert relativisme. Het domino-effect daarvan is diepgaand. Er is verwarring over het wezen van de kerk, het Evangelie, waarheid en zelfs over wat een christen is. Evangelisatie betekent vaak een vorm van entertainment in plaats van de genadige en getrouwe verkondiging van Christus. In plaats van onderworpenheid aan de Schrift heerst pragmatisme: zorg voor wat doelmatig is in plaats van wat goed en recht is. Ook reductionisme is zichtbaar: de dingen worden al te zeer vereenvoudigd. Niets houdt de heldere verkondiging van het Evangelie tegen. Maar als de kerk de hele raad van God niet bekendmaakt op een manier die trouw aan de Schrift is, dan faalt ze in haar plicht.

REGELS

Een ontwikkeling die in het Verenigd Koninkrijk steeds meer zichtbaar wordt, is de opkomst van de bureaucratie. In het verleden benadrukten we het belang van vertrouwen. Vandaag gaan regels en systemen voorop. Dit doet denken aan de Romeinse en napoleontische rechtsstelsels die in Europa invloed hebben gehad. Het Verenigd Koninkrijk werd hier destijds tegen beschermd door de invloed en de leer van de Bijbel. Het is niet zo lang geleden – in de negentiende eeuw − dat de natie bekend stond als het volk van het Boek: de Bijbel. Helaas is de betekenis van de Bijbelin het volksleven sterk afgenomen. Hoe anders verklaar je het aannemen van een wet met een nieuwe ‘definitie’ van het huwelijk? In naam van de zogenaamde gelijkheid en een gebrekkige definitie van liefde, hebben we gelegaliseerd zien worden wat voor God een gruwel is.

OORDEEL Het Verenigd Koninkrijk staat onder het oordeel van God. Alles roept erom dat God met Zijn vernieuwende macht tot ons komt. Er is een opwekking, een ontwaken nodig. Zonder dat zullen de kerken verder op drift raken en vruchteloos blijken te zijn. Immoraliteit en zonde zullen bloeien. Alleen de overwinning van de waarheid kan het kwaad en relativisme weerstaan. De welvaart van de natie ligt niet in een grotere Europese integratie. Ook niet bij economen en politici. Gerechtigheid verhoogt een volk (Spr.14: 34). De enige gerechtigheid die God welgevallig is, is die van Jezus Christus. Daarvoor is nodig dat mannen en vrouwen Hem in het geloof omhelzen.

G.R. CURRY

Rev. G.R. Curry is predikant in de Church of England in Newcastle upon Tyne.

KERK IN GROOT-BRITTANNIË EN NOORD-IERLAND

In 2011 telde het Verenigd Koninkrijk ruim 63 miljoen inwoners. Hun godsdienst in 2011 en 2001:

Christelijk 59% 72%

Geen religie 25% 15%

Moslim 5% 3%

Hindoe 1,5%

Sikh 0,8%

Joods 0,5%

Boeddhistisch 0,4%

onbekend 7%

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen