De trouwe Middelaar

In de Herziene Statenvertaling lezen we: ‘En Hij ging met hen mee en kwam in Nazareth en was hun onderdanig’ (Luk. 2:51). De Nieuwe Bijbelvertaling kleurt deze tekst echter opvallend in: Jezus was hun ‘voortaan’ gehoorzaam, staat er. Dat suggereert (al dan niet bewust), dat Hij door achter te blijven in Jeruzalem aan Jozef en Maria ongehoorzaam was geweest. Een overtreding van het vijfde gebod van Gods wet dus. Daarmee zou Hij niet alleen Jozef en Maria tekort hebben gedaan. Je ouders ongehoorzaam zijn is Gód ongehoorzaam zijn. Ouders hebben recht op eer, liefde, trouw en gehoorzaamheid, omdat God ons door hun hand wil regeren (HC, zondag 39). Laat Jezus voortaan aan Jozef en Maria gehoorzaam zijn geweest, kennelijk heeft Hij in dit geval een steek laten vallen tegenover God en mensen.

VOLMAAKT

Wie zijn Bijbel kent, weet wel beter. Jezus is de volmaakt gehoorzame Zoon van God. Steeds is Hij eropuit om de wil van Zijn Vader te zoeken, Die Hem gezonden had. Die wil is zoveel als Zijn voedsel (Joh.4:34). Het is het klimaat waarin Hij ademt. Gehoor geven aan de wil van Zijn hemelse Vader: dan is Jezus in Zijn element. Tussen haakjes, deze gehoorzaamheid heeft niets te maken met kadaverdiscipline of iets der gelijks. De Zoon doet de wil van Zijn Vader con amore, met liefde. De Zoon is de gewillige Knecht des HEEREN, Die van harte doet wat de Vader Hem gebiedt. Hoe zou dat ook anders kunnen, waar Vaders gebod steeds het liefdesgebod is? Gehoorzaamheid is bij Jezus dan ook geen opwelling. Hij is altijd gehoorzaam. En over heel de linie. Geen mens kan Hem ooit op zonden betrappen. Daar is Hij dan ook de Zoon van God voor. Hij is mens geworden om mens-in-onze-plaats te zijn. Hij nam Adams vlees en bloed aan, zonder te delen in Adams schuld en onmacht. Zie, hier ben Ik om Uw wil te doen, o God! Om te doen wat Adams natuurlijke kinderen niet meer kunnen: gehoorzaam zijn aan God. In Zijn volmaakte gehoorzaamheid is Jezus uniek. Daarom is Hij de enige Die onze Middelaar kan zijn, Die met Zijn onschuld en gehoorzaamheid onze ongehoorzaamheid voor Gods aangezicht bedekt.

ONGEDEELD

Er wordt wel onderscheid gemaakt tussen Jezus’ actieve (‘dadelijke’) en passieve (‘lijdelijke’) gehoorzaamheid. Bij de actieve gehoorzaamheid wordt gedacht aan het doen van Gods geboden, bij de passieve gehoorzaamheid aan het lijden dat Hij onderging. Dat is een wat dorre onderscheiding, voor mijn besef althans. Hieraan zijn ook nog eens allerlei theologische debatten komen vast te zitten. Natuurlijk kun je aan Jezus’ gehoorzaamheid actieve en passieve kanten ontdekken. Als je maar niet denkt dat het om twee verschillende soorten gehoorzaamheid gaat. Jezus’ gehoorzaamheid is ongedeeld.

GEWILLIG

Jezus kwam op aarde om Gods gebod te doen. Niet omdat Hij dat als ieder mens toch al verplicht was. Want Jezus is niet als ieder mens. Hij kwam op aarde als Borg, gewillig en vrijwillig, om als tweede Adam goed te maken wat de eerste Adam voor zich en zijn kinderen bedorven had. Dit was overeenkomstig het plan en bevel van Zijn hemelse Vader. Vandaar het heilige ‘moeten’, waarover we zo vaak in de evangeliën lezen. Op die manier vervult Hij het grotegebod van de wet: God liefhebben boven alles en de naaste als jezelf. Dat doet Hij door te lijden en te sterven. Hier gaan de actieve gehoorzaamheid aan Gods gebod en de passieve gehoorzaamheid van het lijden hand in hand. Omdat Christus maar één gehoorzaamheid aan God kent: de gehoorzaamheid van de Middelaar. Daarom laten de actieve en de passieve kant van Zijn gehoorzaamheid zich nooit los van elkaar denken.

LIJDENSGANG

Heel Jezus’ levensgang is een lijdensgang. Daarom is deze vanaf het begin een weg van gehoorzaamheid. Mensen verwerpen Hem. En Hij laat Zich verwerpen. Straks wordt Hem het kruis op de schouders gelegd. Tegelijk neemt Hij het gewillig op Zich. Zie Hem daar stil hangen aan het kruis. Ook dan is Hij bewust bezig om Zich te offeren voor de schuld van Zijn volk (‘de arbeid van Zijn ziel’, Jes.53:11), totdat Hij zeggen kan: ‘Het is volbracht’. Het leven wordt Hem dan ook maar niet ontnomen, nee, Hij legt het Zelf af (Hij gééft de geest), om het straks op Pasen te hernemen. Bij de ‘lijdelijke’ gehoorzaamheid is de Heiland allerminst lijdelijk. Het lijden ondergaan betekent voor Hem het lijden dragen. Herman Bavinck formuleerde het zo: ‘En zoo is het ook met de actieve en passieve gehoorzaamheid van Christus. Zij zijn onderscheiden, maar vallen in concreto, in het leven en sterven van Christus, altijd samen. De actieve gehoorzaamheid is geen uitwendig toevoegsel aan de passieve, noch omgekeerd. Geene enkele daad en geen enkel voorval in het leven of lijden van Christus is uitsluitend tot de eene of tot de andere te brengen.’

TROOST

Om getroost te worden door de alomvattende gehoorzaamheid van Christus, nemen we Romeinen 5 erbij. Door de overtreding van de ene mens Adam kwamen schuld en dood over alle mensen. Maar door de gehoorzaamheid van de ene Heere Jezus Christus worden nu velen als rechtvaardigen aangemerkt. Wordt mij in de weg van het geloof de gehoorzaamheid van Christus toegerekend, dan gaat het om de ene gehoorzaamheid van de tweede Adam. Dank, mijn Heiland, voor Uw lijden, voor Uw trouw – Uw gehoorzaamheid – tot in de dood.

LEERSCHOOL

Wie nadenkt over Christus’ gehoorzaamheid kan niet om Hebreeën 5:8 heen: ‘Hoewel Hij – Jezus – de Zoon was, heeft Hij toch gehoorzaamheid geleerd uit wat Hij heeft geleden’. Dat betekent niet dat Jezus gehoorzaam gemaakt moest worden, alsof Hij dat eerst niet was. De bereidheid om Vaders wil te doen is de Zoon eeuwig eigen. Dat wordt niet anders wanneer Hij mens wordt. Wat wel anders wordt, is dat Hij nu als mens op deze gehoorzaamheid beproefd wordt. In Zijn aardse levenstijd wordt Hij pijnlijk gewaar wat de gehoorzaamheid aan God voor Hem inhoudt en van Hem vraagt. Wat God van Hem wil, gaat dwars tegen alle menselijke verwachtingen en idealen in. Dat gaat voor Jezus door aanvechting en verzoeking heen. Ongehoorzaamheid is voor Hem geen optie. Het maakt satans verzoeking en de angsten van Zijn eigen hart er niet minder reëel om. Hij heeft in de verzoekingen geleden, zegt Hebreeën 2:18. Hij heeft er biddend mee geworsteld, onder luid geroep en tranen (Hebr.5:7). Hij merkte aan den lijve wat de messiaanse gehoorzaamheid Hem kostte en kosten zou. Hij bracht Zijn benauwdheid als offer bij God. Maar hoe zwaar Hij het er ook mee heeft, het maakt Hem steeds meer vastberaden in Zijn gehoorzaamheid. Daar is de leerschool van het lijden ook op gericht: om in de gehoorzaamheid juist door het tegendeel versterkt te worden (Kohlbrugge).

VERSCHIL

Wat een Hogepriester hebben wij dus! Eén die in alles op gelijke wijzeals wij verzocht is, maar zonder zonde. Jezus is om zo te zeggen ervaringsdeskundige, wanneer het om verzoekingen gaat. Alleen kon de zonde op Hem geen vat krijgen. Dat is het beslissende verschil tussen Hem en ons. Daarom kan Hij helpend naast ons staan. Hij kent ons leven en onze levensstrijd van binnenuit en weet precies wat we nodig hebben. Hij bleef in de verzoeking overeind, al kreeg Hij de volle laag over Zich heen. Vader, leid ons niet in verzoeking, maar verlos ons van de boze. Geef ons door Uw Geest van Christus’ gehoorzaamheid. Zodat zwakke mensen sterk komen te staan – in de kracht van Christus.

H.J.C.C.J. WILSCHUT

Dr. H.J.C.C.J. Wilschut uit Bovensmilde is beroepbaar predikant in de Protestantse Kerk in Nederland.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen