Globaal bekeken

• Dat Engeland toch als eerste grote land de slavenhandel verbood en dat verbod bovendien goed controleerde, was het gevolg van de massale protesten tegen die handel door een aantal nieuwe, actieve protestantse kerkgenootschappen: de quakers, de baptisten en de methodisten met voornamelijk lidmaten uit de lagere middenklasse. Het Lagerhuis werd dag in dag uit bestookt met petities tegen de slavenhandel. Zulke nieuwe, activistische kerkgenootschappen bestonden in Nederland niet. De afschaffing van de slavenhandel heeft niet voorkomen dat de levendige illegale handel in slaven nog een halve eeuw voortduurde. De controle op het verbod op de slavenhandel was zo inefficiënt dat er in de loop van de negentiende eeuw nog meer dan een miljoen slaven van Afrika naar de Nieuwe Wereld zijn gebracht.

• Zo heeft de Rooms-Katholieke Kerk als organisatie nauwelijks een rol gespeeld bij de afschaffing van de slavenhandel en slavernij. Van een gepassioneerd debat over deze kwestie was in Portugal en Spanje geen sprake. In Frankrijk hebben aanvankelijk de aanhangers van de Franse Revolutie de afschaffing op de agenda gezet en in 1794 schafte Parijs plotseling de slavernij (niet de slavenhandel) af, samen met de voorrechten van de adel en de kerk, de christelijke jaartelling en nog veel meer. Dat stak niet diep, want in 1802 voerde Napoleon de koloniale slavernij weer in zonder enig noemenswaardig protest. Na Napoleon waren het de protestanten die de lobby tegen de slavernij in Frankrijk aanvoerden, maar zij waren in omvang en invloed niet te vergelijken met de abolitionistische beweging in Groot-Brittannië. Nederland heeft evenmin reden om zich op de borst te slaan. De antislavernijbeweging in ons land was klein, want het calvinistisch georiënteerde protestantisme met zijn nadruk op de predestinatie zag – anders dan de Britse piëtisten – de slavernij niet als obstakel voor het zielenheil van de slaven.

Op 13 juni nam prof.dr. T.M. Hofman in de Grote Kerk in Apeldoorn afscheid als hoogleraar aan de Theologische Universiteit van de Christelijk Gereformeerde Kerken aldaar, met een lezing onder de titel: ‘Een inhoudelijke samenhang bij Lukas. Het evangelie voor de armen en de volken’. Een conclusie:

Het universele heil heeft betrekking op vergeving van zonden, maar evenzeer op vernieuwing van het leven. Beide elementen zijn bij Lukas wezenlijk en worden welhaast tastbaar in de boodschap van Jezus, onder andere in de gelijkenissen van de barmhartige Samaritaan, de rijke man en de arme Lazarus en die van Lukas 15. Kortom, met name vanuit Jesaja 40 ev. krijgt de vervulling in de komst van Jezus bij Lukas onder een dubbel perspectief de volle aandacht. Samen vormen ze het heil van het Koninkrijk: a. de reikwijdte van het Evangelie van de vergeving, dat nu alle volken raakt (‘het profetisch-missionaire aspect’) en b. de impact van het Evangelie van de vernieuwing, dat het accent tevens laat vallen op het oefenen van recht en gerechtigheid juist ook voor de armen (‘het profetisch-kritische aspect’).

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen