De inhoud van de traditie

In de eerste plaats mag geloofsoverdracht nooit eenrichtingsverkeer zijn. Er zijn in de kerk geen zenders, maar alleen maar ontvangers. De oudere generatie mag en moet zich ook laten vormen door de vragen en antwoorden van de jongeren. De jongeren zijn niet de kerk van de toekomst of de toekomst van de kerk, maar maken voluit deel van de gemeenschap der heiligen.

BASISHOUDING

De geloofsoverdracht in de gemeente als huisgezin van God is vooral te vergelijken met de opvoeding. Je kunt niet tegen je kinderen zeggen: Jullie zijn de vaders en moeders van de toekomst en daarom willen we graag een informatiepakket aan jullie doorgeven. Opvoeden doe je onbewust en ongemerkt en daarom is het ook zo lastig. Ze zitten altijd op je lip… Het gaat bij de traditie als geloofsoverdracht in de kerk, net als bij de opvoeding thuis om het aanleren van een basishouding, een attitude. Daarom is het belangrijk dat jongeren deel uitmaken van een geloofsgemeenschap, thuis, op school, in de kerk en in hun vriendengroep.

RELATIE MET GOD

De kern van de geloofsoverdracht is de relatie met God, die het hele leven als een zuurdesem doortrekt. We willen geen informatie overdragen, maar leren hoe het geloof het hele leven van een christen stempelt. Dat je loopt te stofzuigen en tegelijk loopt te zingen… De gespletenheid van het leven is een van de grootste problemen van onze cultuur. Meer dan ooit hebben we nodig wat in Psalm 86 staat: ‘Maak mijn hart één om Uw Naam te vrezen’. In 1956 hielden dr. H. Berkhof (1914-1995) en ds. G. Boer (1913- 1973) een briefwisseling in Woord en Dienst. De aanleiding was een uitspraak van Berkhof dat de klassiek gereformeerde belijdenis wel antwoord geeft op de vraag ‘Hoe krijg ik een genadige God?’ maar niet op de vraag ‘Is er wel een God?’ Ds. Boer stelde terecht dat de bijbelse prediking niet alleen vragen beantwoordt en veronderstelt, maar ook vragen oproept, bijvoorbeeld de vraag naar de verzoening. Overigens mag ook de vraag van dr. Berkhof naar het godsbestaan in de geloofsoverdracht aan de orde komen. Het kan juist voor jongeren in onze tijd ook een aanvechting zijn. Waar is God? Ik merk zo weinig van Hem. Als voor die vragen geen plaats is, landt de noodzaak van de verzoening met de onbekende God ook niet meer.

LEVENSVRAGEN

We moeten de vragen van God aan ons en die van ons aan God niet te veel tegen elkaar uitspelen, alsof er een absolute tegenstelling zou zijn tussen die beide. God en mens zijn geen concurrenten. Gods vraag – ‘Saul, Saul, waarom vervolgt u Mij?’ – roept in hem de vraag wakker: ‘Wie bent U, Heere?’ Echte theologie is niet antropocentrisch; God staat in het middelpunt en niet de mens. Maar echte theologie is wel antroposensitief: gevoelig voor de echte levensvragen.

De levensvragen van jongeren en ouderen verschillen niet wezenlijk van elkaar. Ieder mens vraagt zich af: ‘Waar kom ik vandaan en waar ga ik naar toe?’ ‘Wat is de zin van mijn bestaan en hoe kom ik in het reine met mijn tekort en schuld?’ Elk mens zou zich dat af moeten vragen, als hij die vragen niet zou verdringen uit angst of verdrinken in een vloedgolf van leuke en aantrekkelijke dingen. Toch zal er vroeg of laat een moment zijn waarop de levensvragen zich onweerstaanbaar opdringen. Het is de vraag of de kerk op dat cruciale moment present is. Zo niet dan zoeken jongeren en ouderen hun heil elders. Overigens is er misschien in dat licht meer reden om bezorgd te zijn over dertigers en veertigers die afhaken dan over jongeren.

COMMUNICATIE

Inwijding in de traditie is inwijding in de verbondsgemeenschap. Het leren geloven in die gemeenschap is de essentie van de geloofsoverdracht. Dan rest nog wel de vraag naar de communicatie van de traditie. Hoe draag je het geloof over? Het is een misvatting dat de geloofsoverdracht mislukt, omdat de communicatie niet goed verloopt, omdat de generaties elkaar niet goed verstaan en verschillende talen spreken. Het eigenlijke probleem is geen communicatieprobleem. Het echte probleem zit veel dieper, in onze vervreemding van God.

TAAL

De geheimtaal van het koninkrijk der hemelen kan ook heel prikkelend en uitdagend werken. Als we de drempels alleen maar verlagen en alles zo simpel en gemakkelijk mogelijk maken in de kerk, kan de uitdaging er ook af gaan. Als geloofsoverdracht een kwestie van inwijding in het geheimenis van het geloof is, dan moet je niet alles in hapklare brokken aanbieden, maar juist de vreemdheid durven te handhaven. Het koninkrijk van Christus is niet van deze wereld. Het is ook niet van de zeventiende eeuw. Het koninkrijk van Christus is zo vreemd in deze wereld, omdat het volstrekt uit de tijd is, niet van een vorige eeuw, maar van de toekomende. Taal is heel belangrijk, niet als communicatiemiddel van de zender naar de ontvanger, maar als drager van het goddelijke Woord. Dieren kunnen ook communiceren, maar mensentaal is meer dan blaffen of fluiten, het is expressie en creatie. De taal die wij spreken hoort bij het beeld en de gelijkenis van God.

INHOUD

Als we het dan toch over de inhoud willen hebben, dan biedt de belijdenis een handvat. Het credo vat in twaalf artikelen of in twaalf beloften samen wat een christen nodig is te geloven. Het credo is uitgewerkt in de belijdenisgeschriften. De Heidelbergse Catechismus is een commentaar op de Twaalf artikelen, de Tien geboden en het Onze Vader. Dat zijn de drie basisteksten van het christelijk geloof: wat moet ik geloven, hoe moet ik leven en wat mag ik van God verwachten? De Nederlandse Geloofsbelijdenis plaats het christenleven in een heilshistorisch perspectief. Van schepping via zondeval en verlossing naar de voleinding. Dat perspectief kleurt het leven van de christen en maakt er een pelgrimage van. De Dortse Leerregels speken over de radicale en pure genade van God. Dat zijn essentiële dingen om over te dragen. Als het gaat om de inhoud, dan is de confessie de kern van de traditie.

Dr. H. van den Belt uit Woudenberg is bijzonder hoogleraar gereformeerde godgeleerdheid vanwege de Gereformeerde Bond aan de Rijksuniversiteit Groningen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen